Көмір неге қымбат?

 «Қыс шанаңды жаз сайла» дегендей, жаздың әр күні қыстың жүз күніне татитын маусымда қарбаласқа толы ел іші отын-суын, жем-шөбін қамдап қалмаса, әне-міне дегенше қылышын сүйретіп жетіп келетін қыстың қысылтаяң күнінде қысылып, қымтырылып қалатыны анық. «Ыршып жүріп ән салған шырылдауық шегірткенің» хәліне тап болмас үшін әсіресе жылыту маусымының жырына әзір болған жөн. Дегенмен жылыту маусымына дейін әлі екі-үш ай уақыт болса да елімізде көмір бағамына байланысты жыр басталды. Жылына орта есеппен 100 миллион тонналап көмір өндіретін Қазақстандағы отын саудасы қағажу көріп келе жатқан қарапайым шаруаның жанын оттай күйдіреді.

Егемен Қазақстан
09.08.2018 7237
2

Міне, бүгінде көмірдің бағасы кей өңірлерде 17 мың теңгеге дейін көтеріліп отыр. Айталық, Шығыс Қазақстан өңірінде шілде айының соңында облыс әкімдігінің қатысуымен бекітілген меморандум бо­йынша көмірдің әлеуметтік бағасы – 8 350 теңге, бөлшек саудада – 8 800 теңге болуы керек еді. Алайда «үйдегі көңілді базардағы нарық бұзады» дегендей, алыпсатарлардың араны ашылып кеткенін байқамау қиын емес. Тіпті аталған облыстың екі ірі орталығы саналатын Өскеменде тұрғындар көмірді 8 800 теңгеден алса, Семейде тоннасы 7 400 теңгеге сатылуда. Ал шалғайдағы аудандарда 17 мың теңгеге дейін жеткен.

Бұл жағдай көмір сатушылардың шығындарына байланысты есептелген баға көрінеді. Өңірдегі тұрғын үй-коммуналды шаруашылық бас­қар­масы энергетика бөлімінің басшысы Нұрлан Рамазанов алыпсатарлар көмірді төмен бағаға алғанымен, аудандарда өздерінің үстемесімен сататы­нын, басқарма мамандары бар­лық аудандағы бағаны бақылауы­ның мүмкін еместігін айтады. Яғ­ни жеке кәсіпкерлер бағаны өз­дері қояды. Ал көмір тапшы­лығы күзге қарай болуы мүм­кін, дейді ол. Қазір аталған өңір­дегі баға саясатына «Нұр Отан» партиясының жергілікті фи­лиалы араласпақ ниетте. Ал бүгінге дейін Шығыс Қазақ­станға 244 мың тонна көмір жіберілген. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 124 мың тоннаға артық.

Жалпы, көмір тасы­мал­даудың негізгі операторы «Қа­зақ­стан темір жолы» ұлттық ком­паниясының «Жүк тасымалы» акционерлік қоғамының мәлі­метінше, биылғы мамыр-шілде айларында көмір тасымалдау 2 миллион тоннаға жеткізіліп, өткен жылдың сәйкес мерзімімен салыстырғанда
35 %-ке артты.

Осы маусымда 850 мың тонна көмір тасымалданып, өткен жылмен салыстырғанда 74% жоғары көрсеткішті құрады. Соңғы үш айда Ақмола тұрғындарына және коммуналдық мекемелеріне 300 мың тонна қатты отын жет­кізілді. Бұл өткен жылмен са­лыс­тырғанда 126 мың тоннаға жо­ғары көрсеткіш. Алматы облысына 456 мың тонна жіберілген. Яғни 194 мың тоннаға артық. Қарағанды, Оңтүстік Қазақ­стан облыстарына да көмір тасымалдау ісі қарқынды түрде жүргізіліп жатыр.

Яғни көмір жетіспеушілігі жоқ. Ал көмір бағасының қым­бат­тауына не себеп?

Оның үстіне жазғы маусым­да­ғы темір жолмен тасымалдау тарифі көтерілген емес. Мәселен «Қызылжар – Астана» бағдарымен бір тонна көмір тасымалдау құны 1719,9 тең­ге болса, «Дегелең – Жаңа Өске­мен» бағытына 1500,7 теңге тұ­ра­ды. «Дегелең – Семей» бағы­тына 824,5 теңге болып бекі­тіл­ген. Сондай-ақ биыл 1 тамыздағы мә­лі­мет­ке қарағанда, еліміздегі жылу орталықтарындағы тәу­лік­­тік көмір қоры нормадан жо­ғары. Айталық, Энергетика ми­нистрлігі бекіткен нормативке қа­ра­ғанда тәуліктік қор 20 күнге межеленсе, мұнда 39 күндік қор жасақталған.

Қазіргі таңда Көкшетау қала­сының жылу орталығына жөндеу жұмыстары жүргізілуіне байланысты көмір жеткізу тоқтатылды. 1 қыркүйектен бастап айына 36 мың тонна көмір жет­кізілмек. «Қазақстан темір жо­лы» ҰК» АҚ бастамашылығымен жыл­ басынан бері барлық өңірдегі те­мір жол бөлімшелерінің өкілде­рі жүк жөнелтушілермен, жүк қа­был­даушылармен, жергілікті ат­қарушы органдардың өкіл­дері­мен, ірі көмір кен орын­дары­ның бас­шылығымен, жыл­жы­малы құрамның меншік ие­лері­мен кездесулер өт­­кізуде. Бұл кез­десулерде әкімшілік және жүк жөнелтушілерге әлеу­мет­тік маңыз­ды жүктерді тұты­ну­­­шыларға ерте жеткізу жайы талқыланды. Тұтынушыларға көмір отынын дер кезінде жеткізу үшін өңірлер жүк жөнелтушілерге уақытында көмір жеткізу туралы жоспарын беруі тиіс. Бұл өз кезегінде тасымалдаудың жыл бойы ретімен жүргізілуіне ық­пал етпек. Яғни күз түскенде көмірге қатысты дау-дамайдың алдын алуға болады. Қазіргі таң­да бекеттерде және көмір қоймаларында қатты отынның жеткізілуіне мониторингтік бақылау орнатылған. «Қазақстан темір жолы» ҰК» АҚ еліміздің барлық өңіріне көмір жеткізуге қатысты вагондар саны жеткілікті екендігін хабарлады.

Ал еліміздегі көмірдің басым бөлігін өндіретін өңір – Қа­рағанды облысында былтыр 32 миллион тонна көмір өн­дірілсе, биыл бұл меже 38 мил­лионға дейін ұлғайтылады. Облыс әкімінің орынбасары Алмас Айдаровтың айтуынша, соның ішін­де тұрмыстық қажеттілік үшін өндірілетін көмірдің көлемі – 4,8 миллион тонна болмақ. Әрине елімізде көмір Павлодар мен Шығыс Қазақстан облыстарында да өн­діріледі. Сондықтан қатты отынға де­ген қажеттілікті кен орын­дары да, тасымал қызметі де орындап отыр деуге болады. Бұлай болғанда, көмір бағасы негізсіз қымбаттамауы тиіс еді. Алайда көмір бағасын аспандатып жіберетін алыпсатарлардың қулығына құрық бойламай тұр. Бұл салада да баға саясатына қатаң қадағалау болмаса, қал­тасынан қағылатын қара­пайым халық болып қала бермек.

 

Думан АНАШ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.11.2018

Солтүстік Қазақстанда өткен ел біріншілігінде Н. Жарылғапов «түйе палуан» атанды

18.11.2018

Солтүстік Қазақстанда «Қозыбаев оқулары» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция өтті

18.11.2018

Қор нарығы ел экономикасына серпін береді

18.11.2018

Қостанайда Батырбек Байназаровтың «Қобыз – аңыз» атты жеке концерті өтті

18.11.2018

Мәулен Әшімбаев ауыл шаруашылығы қызметкерлерін кәсіби мерекелерімен құттықтады

18.11.2018

Элизабет Тұрсынбаева Мәскеудегі турнирде үздік алтылыққа енді

18.11.2018

Қызылорда облысында МЖӘ бойынша екі спорт кешені ашылды

17.11.2018

Amazon мен Google-де жұмыс істейтін қазақстандықтарды елге шақыру керек - Атамекен ҰКП

17.11.2018

Павлодар облысында 370 жүргізуші мөлшерден артық жүк тасыған

17.11.2018

Павлодарда 524 полиция қызметкері пәтерге мұқтаж

17.11.2018

Дулат Қажанов: Оңтүстік тұрғындарын Күршімге шақырамыз

17.11.2018

Таразда Ауыл шаруашылығы қызметкерлерінің күні аталып өтті

17.11.2018

Қызылордадағы ЖКО: 29 адам ауруханада, 45-і үйіне оралды

17.11.2018

Қызылордада жолаушылар автобусы соқтығысты

17.11.2018

Атырауда балық шаруашылығы басқармасының басшысы тағайындалды

17.11.2018

Астанада дзюдодан Қазақстан Чемпионаты өтті

17.11.2018

Таразда «Туған жерге туыңды тік!» форумы өтті

17.11.2018

Ақ Жайықтың жастарында жігер көп

17.11.2018

Оралда қоғамдық ұйымдардың VIII форумы өтті

17.11.2018

17 қарашаға арналған ауа райы болжамы

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу