Тілді меңгерген төрге шығады

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты мақаласы әлемдік даму үрдісі мен қазақ халқының ежелден жалғасып келе  жатқан өзіндік бағыт-бағдарын салыстыра отырып, зерттелген, жан-жақты қарастырылған, мемлекеттік бағдарламамызға  айналған даму бағытымыздың негізгі түпқазығы болып отыр. 

Егемен Қазақстан
10.08.2018 2782
2

Болашақта ұлттың табысты болуы оның таби­ғи бай­лығымен емес, адамда­рының бәсекелік қабілетімен айқындалады. Сондықтан әрбір   қазақстандық, сол арқы­лы тұтас ұлт ХХІ ғасырға ла­йықт­ы қасиеттерге  ие  болуы керек. Мысалы, компьютерлік сауаттылық, шет тілдерін білу сияқты факторлар әркімнің алға басуына сөзсіз қажетті  алғышарттардың санатында.

Міне, көріп отырғаны­мыз­дай, ана тілімізді   өрбіту  ая­сында тек сонымен ғана шек­теліп қалмай, әлемдік бәсе­келестік жағдайына сай болу  керектігімізге  Елбасы жоғары мән беріп отыр.

Қазақ тілі пәніне арналған бағдарлама білім берудің ұлттық жүйесін халықаралық стандарттарға негіздей отырып, еліміздің алға қойып отырған іргелі міндеттеріне сай және қоғамдағы әлеуметтік-экономикалық үдерістерді, ұлттардың бейбітшілік пен келісімге негізделген өмір сал­тын қалыптастыру саясатын ұстану қағидаларын басшылыққа ала отырып, мемлекеттік тілді оқытудың тиімді әрі сапалы жүйелерін қалыптастыруды көздейді. Бағдарламаның білім мазмұны қазақ тілі арқылы оқушыларға қазақ халқының материалдық және рухани мәдениетін, қазақ халқының салт-дәстүрін, қа­зақша сөйлеу әдебін, қазақ әде­биеті үлгілерін меңгертуді көздейді және алған білімдерін өмірдің қажетті жағдаяттарына сай қолдана білуге үйретеді.

Ұлт мектебінде қазақ тілін үй­рететін ұстаз  үшін  басты мақ­сат – өзге ұлттың баласын мемлекеттік тілде сөйлету. Қазақ сөзінің құдіреттілігін, сырын сезіндіру, тіл үйренуге ынталандыру. Өткен оқу жылында облыс көлеміндегі орта білім беретін мектептерінде 117830 оқушы оқыса, орыс тілді мектептерде 61379 оқу­шы оқыды.

Мемлекеттік тіл мәртебесі өсуінің бір саласы өзге ұлт өкіл­дерінің мемлекеттік тілді­ дамытуға бағытталған іс-шара­ларға қатысу белсенділігін арттыру болып табылады. Мектептің 7-11 сынып оқу­шыларының арасында өт­кен бір ғана іс-шараға, «Жар­қын  болашақ» қазақ тілі олим­пиадасының бірінші кезеңіне 702 оқушы, екінші кезеңіне 356 оқушы,  облыстық кезеңіне 117 оқушы қатысты.

 «Әдебиет тек асыл мұ­рат­пен, таза ар-намыспен кі­руге болатын зәулім сарай»­ де­ген ұлылар сөзі бар. Жалпы адам­заттың, әрбір жеке ха­лық­тың өмірлік тәжірибесі арқылы айқындалған қым­бат құндылықтар, биік адам­гершілік, азаматтық, кісілік, Абай әспеттеген толық адам­дық қасиеттердің сырын­ ашып, бағасын беретін, рухани асқарға жетелейтін асыл мұра – қасиетті қазақ әде­биеті. Облыстың қазақ тіл­ді мектептерінде 7 ұлт өкі­лінің ұстаздары жас  буындар­ды бүгінгі өскелең өмірдің талабына сай оқытып, ынталандырып, жан-жақты білім берудің әдістемелік тәсіл­дерінің алуан түрін бастауыш сыныптарда, қазақ тілі мен әдебиеті, инфор­ма­тика, ағылшын тілі, де­не­шы­­нықтыру, музыка пән­де­рінде қолданып тәлім беру­де. Жақсы ауданындағы Ғ.Әб­дірахманұлы атындағы Қима орта мектебінің бастауыш сы­нып және ағылшын тілі мұ­ғалімі Евгений Варанкин ағылшын, орыс, түрік тілін еркін меңгере отыра, 14 жыл бойы ұстаздық қызметінде тәр­биелік мәні бар қазақ тілінде сабақ беріп, оқушылардың  интелектуалды деңгейін көтеріп келе жатқан ұстаз. Ақкөл ауданы Құрылыс негізгі мектебінің денешынықтыру пәнінің мұға­лімі Юлия Величко облыстық «Мемлекеттік тіл – менің тілім» сайысында 2015-2016 оқу жылында Гран-приді иеленді. Степногор қаласындағы С.Сей­­фуллин атындағы №5 көп­ салалы мектеп-лицейінде бас­тауыш сыныптың жоғарғы санатты мұғалімі Светлана Жа­қышева қазақ отбасын құрып, мемлекеттік тілді  жаң­ғыр­ту­шы мұғалім.

Шәкірт талабын шың­дау­ қазақ тілі  мен әдебие­ті мұ­­ға­­ліміне үлкен жауапкер­шілік жүктейтіні рас. Орыс мек­­тептерінде қазақ тілі мен әдебиетін оқытудың басты мақ­саты – оқушылардың дұ­рыс сөйлеу, сауатты жазу дағ­дыларын қалыптастыру. Педа­гогика ғылымы алдында оқу-тәрбие жүйесін ұдайы жетіл­діру мәселесі қойылып келеді.

Бұл маңызды мәселені ше­шуде орыс тілді ортада қа­зақ тілі мен әдебиеті пәнінің әр­бір сабағының тиімділігін, ғы­лыми-педагогикалық дәре­жесін арттыру қажет болып саналады. Қазіргі кезде орыс мектебі оқушыларының иге­руіне арналған бағдарлама бұрынғы жылдармен салыс­тыр­ғанда анағұрлым күр­делі. Ақпараттарды жоға­ры ғылыми-теориялық  дең­гейде терең және шығар­машылықпен меңгеру талап етіледі. Яғни білімін кө­теруіне, кітаппен жұмыс істеу тәсілдерін жетілдіруіне, ақыл-ой қабілетінің дамуына, білім негіздерін саналы түрде игеруіне барынша көңіл ауда­рылуы қажет деп білеміз. Жоғарыда айтылғандарды ескере келсек, орыс тілінде оқы­тылатын мектептерде  қа­зақ тілін оқытуға қойылатын талап-тілектердің бүгінгі күн­де жаңарып отырғанын аң­ғарамыз. Оның себебі, орыс тілінде мектеп бітірген оқу­шылардың кейін еңбекке ара­ласқан кезінде мемлекеттік мәр­тебе алған тілде сөйлей алмауын болдырмау.

Түрлі әдіс-тәсілдерді, жа­ңа технологияларды қол­дану тәжірибесі бойынша Степ­ногор қаласындағы №4 облыс­тық  мамандандырылған «Болашақ» мектеп-интерна­тының қазақ тілі мұғалім­дері белсенді оқыту мен оқу әдістерін пайдалануда, ұжым­дық шешім арқылы мынандай міндеттер қойып отыр. Тіл­ді үйренудің күнделікті прак­тикалық жағын қарастыру, оқу­шының ауызша, жазбаша сөй­леу тілін қалыптастыру, сөз байлығын молайту мен шығар­машылықпен жұмыс істеуі, өз бетімен ізденуге дағды­лан­дыру.

Бүгінде облыстың 565 мек­тебі интернет жүйесіне көшкен, оның 533-і кеңжолақты интернет жүйесіне қосылған. Ком­пьютермен қамтамасыз ету бойынша 9 оқушыға 1 ком­пьютерден келіп отыр. Ағымдағы жылдың соңына дейін облыс мектептерін 305 мультимедиалық қондыр­ғы­мен қамтамасыз ету жос­парлануда. Талап деңгейіне сай оқыту технология тәжіри­бесімен алмасуда облыс не аудан орталығынан шалғай орна­ласқан елді мекендердегі мектеп ұстаздары үшін BILIM LAND сайтты немесе комплект дискілерді қолдану жұмысы өзінің жемісін беруде.

Ақмола облысы аумағын­да, облыс орталығы – Көк­шетау қаласының білім ошақ­тарында ел Президентінің «Бо­лашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты мақаласы қызу талқыланып, оны іске асыру бағытында үлкен іс-шаралар қолға алынуда. Осы орайда  орыс тілді мектептерде  қазақ тілі мен әдебиетін оқытудың  жаңа әдістемелерін  енгізудің маңыздылығын  ешкім жоққа шығара алмайды. Осы талап тұрғысынан Елбасының өмірлік маңызы зор бағдарламасының  негі­зінде  заман талабына сай  жұмыс­тар атқару  тіл дамыту  барысында бәсекелестік қабі­летімізді жетілдіру, әлемдік  озық тәжірибелерден үйрену – біздің абзал борышымыз.

Талғат ЖҮНІСОВ,

Ақмола облыстық білім

басқармасының басшысы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

15.01.2019

Елімізде бала асырап алу жөніндегі ұлттық агенттік құрылады

15.01.2019

Македония бұдан былай екі тілді мемлекет

15.01.2019

Астанада алғашқы медициналық-санитарлық көмек көрсетушілер саны ұлғаяды

15.01.2019

Жер үшін жетпіс мың арызды арқалаған Ақтау

15.01.2019

Нұрсұлтан Назарбаев Никол Пашинянға құттықтау жеделхатын жолдады

15.01.2019

Зарина Дияс Australian Open турнирінің алғашқы кезеңінде сүрінді

15.01.2019

Елбасының Жолдауы – еліміздің кемел келешегі

15.01.2019

Бүгін Википедияның он сегізінші туған күні

15.01.2019

Әулиеаталық «Ақкербез» би ансамблі Әбу-Дабиде өнер көрсетеді

15.01.2019

Мемлекеттік сатып алу жүйесін жетілдіру жалғасып жатыр

15.01.2019

Көкшетауда Құран жаттау орталығы ашылды

15.01.2019

2018 жылдың 11 айында Қазақстанның сыртқы сауда айналымы 20,5 пайызға өскен

15.01.2019

Аршалы ауданының халқы суды үнемдеуге көшеді

15.01.2019

ҚР ҰЭМ: 2018 жылдың қорытындысы бойынша Қазақстанның ІЖӨ өсімі 4,1% құрады

15.01.2019

Ақкөл – Қазақстандағы алғашқы «ақылды қала» болады

15.01.2019

Аида Балаева: Қазақ әдебиеті антологияларын БҰҰ-ның 6 тіліне аудару - ерекше жоба

15.01.2019

Полиция департаменті: Алматыдағы қылмыстық жағдай тұрақты

15.01.2019

Ж.Қасымбек: Өнімді ілгерілету кезіндегі техникалық кедергілерді жою бойынша жоспар әзірленді

15.01.2019

Екпеден бас тартудың салдары

15.01.2019

Артем Захаров: Азия чемпионатында күтпеген жайттар болды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Ońtaılandyrý ońalta ma, omalta ma?

Orta bilim salasyna qatysty taǵy bir ońtaılandyrýdyń qulaǵy qyltıyp, «bul qalaı bastalyp, qalaı aıaqtalady?» degen sansyz suraq kóptiń kókeıin búlkildetip otyr. «Qundylyqtar aýysatyn, shyndyqtar shatysatyn uly ózgerister týysynda ómirdiń ózi karnavalǵa uqsap ketedi», dep Mıhaıl Bahtın aıtpaqshy, bilim salasyndaǵy mundaı reformalardan jurttyń júıkesi juqarý bylaı tursyn, karnavalǵa aınalyp bara ma degen kúdik joq emes. Qabyldanǵan, tolyqtyrylǵan zańdar, ár mınıstrdiń tusynda túzilgen baǵdarlamalar, oǵan bólingen qarjy – «óıtemiz de, búıtemiz» dep keletin jarnamaǵa bergisiz jıyndar, konferensıalar, onda sóılenetin sózder qısapsyz desek, artyq aıtqandyq bolmas.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Úılený men úı bolýdyń arasy

Statıstıka komıtetiniń ótken jylǵy máli­me­tine qaraǵanda, elimizde sońǵy on jylda 1,5 mıllıon jup otaý qursa, osy kezeńde 1 mıl­lıonnan astam jup ajyrasqan. Bul – árbir úshinshi neke buzyldy degen sóz.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Oıynshyq týraly oı

«Bárimiz balalyqtyń aýylynan kelgen­biz», oıynshyqpen oınaıtyn jastan áldeqas­han asyp ketsek te, keı-keıde balalarymyzdyń qolyndaǵyǵa qyzyǵa qarap qoıamyz. Qyńqyldap qandaı oıyn­s­hyq suraǵanyn, dúken sórelerinen kóz ala almaı turatynyn baqylaı júrip, búgingi balalardyń talǵamyn da birshama túsinip qalǵan sıaqtymyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Ataý men aqaý

Dúken, meıramhana, qonaq úı, shashtaraz, sulýlyq, sán salondary, basqa da túrli nysandardyń ataýy mańdaıshaǵa japsyryla salǵan jáı ǵana jazý emes, ulttyq bolmysymyzdy, ulttyq rýhymyzdy, qoǵamdyq sanany qalyptastyratyn, tárbıelik máni zor mańyzdy faktor sanalady. Solaı degenmen ókinishke qaraı, bul qurǵyryń túbiri sýyrylmaı qalyp qoıatyn aramshópti qansha otaǵanyńmen qaıta-qaıta qaýlap shyǵa beretini sıaqty áli kúnge deıin sheshimin tappaǵan túıini kóp túıtkildiń birine aınalyp otyr.

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

«Birlikten» – Jastar jylyna deıin

Tarıhı derekterge kóz júgirter bolsaq, Uly dalada qanat jaıyp, qaǵanat qurǵan túrki halyqtary, onyń ishinde kóshpendiler kóshiniń erekshe jaýjúrek qazaq ulysy el isine jas tulǵalardy erte aralastyra bilgen. Ol úrdis ult táýelsizdigin saqtap qalý jolynda sonaý Kúltegin zamanynan beri úzilmepti. Uly qaǵan jaıly kóne tas jazbalarda onyń on alty jasyna kelgende alty chýb soǵdylarǵa qarsy attanyp, jıyrma bir jasynda Chacha Seńmen shaıqasqany aıtylady. Odan beride úsh júzdiń basyn qosqan qazaq hany Abylaı sultan jıyrma jasynda erligimen elge tanylyp, memlekettik iske jastaı aralasqanyn bilemiz.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу