«Арбамен қоянға жетер» күн қайда?

1998 жылы Kodak фирмасында 170 мың адам жұмыс істеген екен және әлем бойынша саудаланған фотоқағаздың 85 проценті дәл осы фирманың үлесіне тиген. Небәрі бірнеше жылдың ішінде олардың бизнес-моделі жойылып, фирма банкрот болған. Бұл нені білдіреді?

Егемен Қазақстан
14.08.2018 169
3

«Өгіздің басына туған күн бұзаудың да басына туады» дегендей, бұл Kodak бастан кешкен жағдайға таяудағы он шақты жыл ішінде өнеркәсіптің басқа да көптеген салалары тап болады деген сөз. Ең жаманы сол, көптеген адамдар оқиғаның осыншалық тез өзгеретінінен мүлде хабарсыз. Сондықтан да өзге халықтар жаңалықтар ашып, ілгері ұмтылып жатқанда, біз жиналыстар өткізіп, той тойлап, «аха-хаудан» арыла алмай жүрміз. 

Ғалымдардың айтуынша, компьютерлерді бағдарламалық қамтамасыз ету таяудағы 10-15 жылдың ішінде өнеркәсіптің дәстүрлі салаларына түбегейлі өзгерістер әкелмек. Мысал үшін айтар болсақ, бағдарламалық құралы ғана бар да, автомобильдері жоқ Uber фирмасы қазірдің өзінде әлемдегі ең ірі такси-компания болып табылады. Ал нақты орынжайларының болмағанына қарамастан, AirBnB фирмасы іс жүзінде әлемдегі ең ірі қонақүйге айналып отыр.

Осындай жайттарды ескере келіп сарапшылар егер сіз қазір құқықтану ісін оқып жүрген болсаңыз, дереу тоқтатыңыз, жа­қын болашақта заңгерлерге деген сұраныс қазіргімен салыстырғанда 90 процентке азая­ды, тек тар шеңберлі сот мамандары ғана қала­ды деп ескертуде. 

2018 жылдың өзінде өзін өзі басқаратын автомобильдер халықтың кең ауқымы үшін қолжетімді болады деген сөз шындыққа айналып отыр. Көп ұзамай сізге машинаны телефонмен ғана шақыратын күн туады, ал ол өзі келіп сізді алып кететін болады. Соған орай 2020 жылға қарай қазіргі жұмыс істеп тұрған автомобиль өнеркәсібі біртіндеп жойыла бастайды, жұрт жеке автомобиль сатып алмайтын болады деген болжам жасалып отыр. Ол кезде жүргізушілік куәліктің де қажеті болмай қалады екен. Тіпті көптеген автомобиль шығаратын фирмалар банкротқа ұшырайды деген де пікірлер бар. Ондай уақытта бұрынғы автомобильдерді заман талабына сай жетілдірудің де еш көмегі тимейді. Өйткені Tesla, Apple, Google сияқты инновациялық фирмалар революциялық көзқарас ұстанып, доңғалақты компьютерлер жасап шығаруды қолға алмақ. Бұл, әрине, бір күнде немесе бір жылда бола қоятын шаруа емес. Дегенмен, процесс басталды дегенше, оның түпкі нәтижесінің де көп күттірмесі анық.

Бұл аз десеңіз, бүгінде қаптап кеткен сақтандыру компанияларының да болашағы тұманды болатын сыңайлы. Себебі, автомобиль апаттары орын алмаған жағдайда оны сақтандыру да 100 есеге арзандап кете­ді екен. Ақырында автомобильдерді сақ­тандыру ісі мүлде жойылмақ.

2020 жылға қарай көптеген автомашиналар электр қуатымен жүретін болады дейді сарапшылар. Оның өзі қалалардағы шуды азайтып, ауаның тазаруына септігін тигізбек. 

Күн энергиясының пайдаланыла баста­ғанына 30 жыл болғанына қарамастан біз оның тиімділігін енді ғана біліп жатырмыз. Кейбір мәліметтер бойынша, 2011 жылы әлемде жанатын материалдарды пайдаланатын стансаларға қарағанда күн электр стансалары көбірек салыныпты. Осы қарқын сақталар болса, күн энергиясының бағасы арзандап, оның өзі 2025 жылға қарай көмір өндіруші компаниялардың жабылуына апарып соқтыруы әбден мүмкін екен.

Төртінші өнеркәсіптік революцияның ең үлкен жетістігі 3D принтер бол­мақшы. Сарапшылар соңғы 10-15 жылда мұн­дай принтерлер құнының 18 мыңнан 400 долларға дейін арзандағанын айтып отыр. Сонымен бірге 3 өлшемді тәсілмен басып шығару 100 есеге жылдам бола түскен. Осындай тәсілмен өз аяғыңды сканерден өткізіп, үйде отырып-ақ өзіңе аяқ киім «басып» шығаруыңа болады екен. Қытайда қазірдің өзінде 3 өлшемді принтердің көмегімен 6 қабатты үй тұрғызылғаны көпшілікке мәлім. Осындай себептерден 2027 жылға қарай бүкіл өндірілетін тауарлардың 10 проценті 3 өлшемді принтерлер көмегімен шығарылатын болады деген болжам бар. 

Қарқынды дамудың арқасында ХХ ғасырда табысты болған небір идеялар ХХІ ғасырда мүлдем кәдеге жарамай қалатын көрінеді. Өйткені жұмыстардың денін роботтар атқаратын болғандықтан, алдағы 20 жылдың ішінде қазіргі жұмыс орындарының 70-80 проценті түбегейлі жойылып кетпек. Оның есесіне уақыттың өскелең талабына сай көптеген жаңа жұмыс орындары ашылмақ. Бірақ олардың жеткілікті немесе жеткіліксіз боларын ешкім де дөп басып айта алар емес.

Дамудың мұндай түріне әлем ғалымдары «технологиялық сингулярлылық» деген атау берген. Бұл техникалық прогрестің шапшаң және күрделі түрде дамитыны соншалық, оның өзі адамның түсінуі үшін мүмкін болмай қалады дегенді білдіреді екен. Мұндай кезең жасанды интеллект пайда болғаннан кейін туындамақ. Оның уақытын кейбіреулер 2030 жыл десе, енді біреулер 2045 жыл деп болжап отыр. 

Қалай дегенде де, бір мәселенің басы ашық. Бұл – ғылым мен техниканың бұрын-соңды болмаған таңғаларлық тұрғыда шапшаң дамитындығы. Бүгінгі таңда адам­заттың, соның ішінде біздің де алдымызда тұрған міндет, сол шапшаңдыққа ілесе алу болса керек. Ендеше, «асықпаған арбамен қоянға жетеді» деген кертартпа мақалды ұмытқанымыз жөн.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.02.2019

Салық төлеушілердің 20 миллион теңге өсімпұлы кешірілді

19.02.2019

Сенаторлар мемлекеттік-жекешелік әріптестік жобаларын іске асыру мәселелерін талқылады

19.02.2019

56 ауылды елді мекен сапалы интернетпен қамтылды

19.02.2019

«Сергек» жобасы жол-көлік оқиғаларының санын 15%-ға төмендетті

19.02.2019

Астанада шахматтан Әлем чемпионаты өтеді

19.02.2019

Халық сауалы жауапсыз қалмайды

19.02.2019

Қызылордада алаяқтар азаймай тұр

19.02.2019

Астана әкімдігінде тұрғын үй кезегінде тұрған азаматтар санының өсу себептері түсіндірілді

19.02.2019

Жеке клиникалардың белсенділігі жоғары

19.02.2019

«Алтын жауынгер» анимациялық фильмі жарыққа шығады

19.02.2019

Оразалы Досбосынов атындағы аудитория ашылды

19.02.2019

Шетелмен әріптестік нығайып келеді

19.02.2019

«Смарт-Астана» қосымшасының жаңа сервистеріне қатысты мәселелер талқыланды

19.02.2019

Дәурен Сүйеукенов: дзюдодан Еуропа кубогінде ел чемпионатындағы есемді қайтардым

19.02.2019

Әлия Юсупова Гран-при кезеңі мен Будапешттегі халықаралық турнирді қорытындылады

19.02.2019

Ішкі істер министрі Е. Тұрғымбаев батыр баламен кездесті

19.02.2019

Жер жаһанды шарлаған Мағжан

19.02.2019

Қарағандыда 24 000 жер үйге газ құбыры тартылады

19.02.2019

Абылайхан Жүсіпов Софиядағы турнирдің күміс жүлдегері атанды

19.02.2019

Елбасы «Лукойл» мұнай компаниясының президентімен кездесті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу