«Хрущевкалардан» құтылудың тиімді тетігі

Кеңес Одағын Никита Хрущев басқарған тұста алып державаның түкпір-түкпірінде айналуға келмейтін тар, бірыңғай сұрғылт үйлердің салына бастағаны белгілі. Оның көпшілігін екі қабатты тұрғын үйлер құрады. 

Егемен Қазақстан
14.08.2018 4420
2

Елуінші жылдардың аяғы мен алпысыншы жылдардың бас кезінде тұрғызылған «хрущевкалар» егемен ел аумағында әлі де жетерлік. Басым бөлі­гі­нің тозығы жеткені, тіпті бір­қатарының апат алдында тұрғаны да жасырын емес. Хрущев Кеңес Одағын басқар­ған тұста Қазақстандағы облыс орталықтарының бірі атанған Ақтөбеде шағын пәтерлі екі қабатты үйлер өзге өңірлермен салыстырғанда көбірек салын­ған екен. 

Облыс орталығында көптен бері пайдаланылып келе жатқан 2 мыңға таяу көпқабатты үй бар. Жылжымайтын мүлік­ке қатысты жасалған мони­торингтік зерттеулер 230 үйдің тұруға жарамсыз болмаса да, тозу мен ескіру деңгейі жоғары екенін айғақтайды. Соның ішінде 15 үй апатты жағдайда деп белгіленген. Егер бұл көрініс сол күйінде қала берсе, жаман айтпай жақсы жоқ, оның арты күндердің күнінде қайғылы жағдайларға әкеліп соқтырмасына кім кепіл?..

«Біз қауіп еткенннен айтамыз» дегендей, осы қауіптің алдын қалай алуға болады деген тұста Ақтөбедегі апатты үйлердің азаюына бас-көз болып жүрген жанашыр тұлғалар бар екеніне көз жеткіздік. «Атамекен» Ұлттық кәсіпкерлер палатасының Ақтөбе өңірлік филиалы мен «Керемет үй» тұрғын-үй құрылыс кооперативі ЖШС осы мәселеге алғаш рет қозғау салып, апатты тұрғын үйлерді жоюды немесе оған күрделі жөндеу жұмыстарын жүргізу арқылы жаңғырту ісін мемлекет-жекеменшік әріптестігі тетігімен жүзеге асырғанды жөн көреді. Дей тұрсақ та, бұл іске ең алдымен өңірдегі әлеуетті құрылыс ком­паниялары қатысып, апат­ты жағдайдағы тұрғын үй­лер­дің жылжымайтын мүлік нарығындағы қазіргі құнын өтемесе әлеуметтік сипаттағы жоба жартыкеш күйінде қалып қоймақ. Бұл туралы ой-пікірін білдірген «Атамекен» Ұлттық кәсіпкерлер палатасы өңір­лік филиалының директоры Нұрлыбек Мұқанов: 

– Мемлекет-жекеменшік әріптестігі арқылы жаңа үйлер салынса, облыс орталығындағы апаттық жағдайдағы үйлердің саны азайып, тұрғындар сың­ғырлаған су жаңа пәтер­лердің кілтін иеленеді, – дейді. 

– Бұл жағдайда үй құры­лысын салушы компаниялар шығынға қалып жүрмей ме?– деген сұрағымызға ол:

– Жоқ, олай болмайды. Өйткені олар апатты жағ­дай­дағы үйдің орнына салын­ған нысанның белгілі бір бөлігін бұрынғы үйлердің иелері­не береді де, қалғанын коммер­циялық баға бойынша сата алады. Бұл рәсімді «Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» жүйесі арқылы да реттеуге болады,– деп жауап берді. Нұрлыбек Мұқановтың айтуын­ша, жаңа үйлердің құры­лысын жүргізе­тін кәсіп­­керлер тұрғындармен жүзбе-жүз келісім жасауға тиіс. Жаңа тұрғын үйлер сол келісім­дердің нәтижесіне сәйкес тұрғызылмақ. 

Тағы бір атап өтерлік жайт, Ақтөбе қаласында жер телімдерін иелену тәртібі негізінен аукцион арқылы жүргізілетінімен байланысты. Ал аукционның аты –аукцион. Мұндай жағдайда арзан, қолжетімді жер көлеміне қол жеткізу мүмкіндігі екіталай. Қазіргі сараптамалар ескі үйлер аумағында басы артық жер телімдері бар екенін көрсетеді. Өз кезегінде мұны құрылысты жобалаушылар автотұрақ немесе балалар алаңы ретінде пайдалана алары анық. 

Қалай дегенде де негізгі мәсе­ле қаржы моделін екі жаққа да тиімді түрде қарастыруға тіреледі. Яғни тұрғын үй өтем­дерін өтеу мен төлеу ісі тек инвесторлар мен тұрғындар арасындағы өзара келісім мен олардың ортақ ұйғарымына негізделуі тиіс. Қазір бұл тетік құр жоба емес, нақты іске айнала бастағаны қуантады. 

Жоғарыда тозығы жеткен және апаттық жағдайдағы үйлерді жою ісіне бел буған құрылымдардың бірі «Керемет үй» тұрғын үй құрылыс кооперативі екенін айтқанбыз. Бұл бағытта олардың қолға алған қадамына тоқталайық. Аталған заңды тұлға иелері қазірдің өзінде сегіз пәтерден тұратын алғашқы екі қабатты апатты үйлердің құнын нарықтағы бағаға сай өтеп, алып үлгеріпті. Осы жұмысқа қатысты аталған тұрғын үй кооперативінің төрайымы Анар Кенжеғалиеваға хабарласқан едік. Оның әңгімесінен көңілге түйгеніміз, компания сонау алпысыншы жылдардың бас кезінде салынған ескі үй­лердің иелерімен кездесіп, ор­тақ мәмілеге келіпті. Бірін­шіден, тұрғындарға апатты жағдай­дағы үйлердің тиісті бағасын өтейтіні ескертілген. Тұрғын­дарға сол өтелген қаржыға өз қаражаттарын қосу арқылы қаланың кез келген ауданынан өздеріне баспана алуға мүмкіндік берілетіні айтылған. 

Әу баста тұрғын үй құрылыс кооперативі ескі пәтерлерді сатып алу үшін белгілеген ортақ баға 7 млн теңге төңірегінде болды. Әйтсе де бұған кейбір пәтер иелері келіспеген. Өйткені кей пәтерлердің аумағы 38 шаршы метр болса, енді бір пәтерлер 42 шаршы метрді құраған. Өзара кеңесе келе пәтерлер­дің алғашқысының бағасы 7 млн, кейінгісі 7 400 000 теңге көлемінде белгіленген. Осыған тұрғындардың бәрі де келісіп­ті. Сөйтіп Ақтөбедегі апатты үйлерде тұратын пәтер иелері алғаш рет өздері қалаған жаңа да жайлы қоныстан, кей­бірі жылжымайтын мүліктегі екінші деңгейлі нарықтан пәтер сатып алып, көңілдері орнық­қан. Осылайша Ақтөбедегі ескі, апатты жағдайдағы үйлердің алғашқы кезегі жойылды. Бейнелеп айтқанда, «хрущев­калардың» біразы күресінге ысырылып тасталды. Олардың орнына әрқайсысы бір подъезден тұратын тоғыз қабатты, елу төрт пәтерлі сәнді де жайлы үйлер салынуда. 

Бәрін айт та, бірін айт, тозығы жеткен тұрғын үйлер­ді жою ісінде сең қозғалды. Тек Ақтөбе облысында ғана емес, республиканың барлық өңірінде қазынадан қаражат жұмсамай-ақ «хрущевкалардан» құтылудың тиімді тетігі жасалды деуге болады. 

Темір ҚҰСАЙЫН,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.02.2019

Арыстанбек Мұхамедиұлы Димаш пен Данелияға сәттілік тіледі

17.02.2019

Ауған ардагерлері оқушылармен кездесті

17.02.2019

Өскеменде 37 көшеге жаңа атау берілді

17.02.2019

Геннадий Головкиннің ықтимал қарсыластары белгілі болды

17.02.2019

Талдықорғанда «Тайлақтың тақиясы» фильмінің тұсаукесері өтті

17.02.2019

Биатлоннан әлем кубогі: Роман Еремин із кесушілер сынында 48-ші орын алды

17.02.2019

Ғылыми жобалардың үздіктері анықталды

17.02.2019

Қыздар бесік жырын айтудан жарысқа түсті

17.02.2019

Үндістанда орын алған террористік әрекетке байланысты СІМ мәлімдеме жасады

17.02.2019

​Иранда орын алған террористік әрекеттерге байланысты СІМ мәлімдеме жасады

17.02.2019

Көркем гимнастикадан төрт дүркін әлем чемпионы Гран-приде Димаштың әніне биледі

17.02.2019

Қазақстандық футболшы голландиялық клубқа 6:0 есебімен жеңіске жетуге көмектесті

17.02.2019

Болгариядағы "Странджа" турнирінде алты боксшымыз ширек финалға өтті

17.02.2019

Қазақстанның көрікті жерлері туралы бағдарлама халықаралық сыйлыққа ие болды

17.02.2019

Димаш пен Данэлияның The World's Best шоуындағы қарсыластары анықталды 

17.02.2019

Көркем гимнастикадан Мәскеудегі Гран-при: Әділханова 19-шы орында

17.02.2019

Қарағанды облыстық соты республикалық байқауда жүлдегер атанды

17.02.2019

Қанат ТІЛЕУХАН. Қайтқан қыз (Әңгіме)

17.02.2019

«Батыс» өңірлік қолбасшылығында ауқымды шара өтті

17.02.2019

Берни Сандерс АҚШ президенті лауазымы үшін қайта күресуге шешім қабылдады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Qumar oıynnyń quryǵy uzyn

«Aıdalada altyn bar» dese, soǵan birinshi qandastarymyz baratyn shyǵar dep oılaıtyn halge jettik. Bulaı deýimizge qoǵamda qordalanyp qalǵan, ordalanyp alǵan máseleler mysal bola alady. Sonyń biri – báske aqsha tigý, ıaǵnı býkmekerlik keńselerdiń keleńsiz kásibi bolyp tur. Jalpy, ózi jarymaı otyrǵan jannyń «úıde otyryp ońaı aqsha tabý jolyn úıretemin» degenine erip kete beretin ańqaý bolatynyna ekenine búginde kózimiz ábden jetti. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу