Еркін ой, еркін пішін – ерекше өлең

Егемен Қазақстан
17.08.2018 1554
2

Халықаралық «Алаш» әдеби сыйлы­ғы­ның иегері, ақын Бақыт Беделхан­ұлының «Ауадағы жазу» жыр жинағына «Рух» халықаралық бәйгесінде поэма аталымы бойынша бас жүлде алған «Рух» поэмасы, өлеңдері мен толғау­лары, «Ұлым, саған айтам», «Тағдыр тақтасы» атты поэтикалық драмалары енген. 

«Адам өмірге келгенде бір жұтым ауаны тұншыға жұтып, шыр ете қалады. Сол жұтқан ауаң ең соңғы сәтіңде де тұн­шықтырып барып «уһ» деген дем­мен бір-ақ шығады. ...Ал ауадағы жазу­лар­дың құдіретін кеудеңдегі сол бір жұтым тылсым ауаның тілімен оқи ала­сың» деген автор мына дүниенің сырына ақын жүрегімен үңіліп, шер толқытқан сөзін ақ қағазға өрнектейді. 

Ақын деген – жүрегі нәзік, әсершіл жұрт. Өр сөйлеп, өктем көрінгендерімен, дәл ақындардай дүниеге алаңдап, әр бүршік жарған талдан бастап, сарға­йып үзілген жапырақтарға дейін жан ауыр­тып, тебіренетін жан жоқ шығар. Ал ұлт тағдыры, ел намысы дегенде мүлде басқаша түрленіп, айбаттанып, айбынданып шығатын сөздері рухтың мықтылығынан, өзектің беріктігінен болса керек. Бақыт Беделханұлының жыр жинағынан осы нәзік жүрек пен өр рухты байқайсыз. Оның толғаулары мен өлеңдеріндегі тақырып өзектілігі әрдайым алдыңғы орында тұрады. 

Бақыт Беделханұлының поэзиясын­дағы рух сарыны өткен мен бүгіннің арасын еркін жалғап, терең тыныстап тұрғандай. Заман көшінде адам жүрегі қалай ауытқыса, адам тілі қалай бұзылса да, ақын тілі, ақын жүрегі бұзылмауға тиістей көрінеді. Өтірік пен өсекке, жалпақшешейлік пен жәдігөйлікке қарсы дәрмен іздесек, поэзияға келіп бас қойып, саялайтын болғандықтан да, ақын атаулыға ерекше талап қоятын болсақ керек. Ал осы оқырмандарының талабына өлеңімен жауап бере алатын ақындардың қатарынан Бақыт Беделханұлын іздеп тұратынымызды жасырмаймыз. Поэзия әлемін емен жайлап, дүбірлетіп жүрген ақынның самала жырларының ұшқыны жүрегімізге жігер, жанымызға жылу береді. 

Кейде жырауша, кейде лирикалық лепте төгілетін өлеңдеріндегі бір ерек­ше­лік – еркіндігінде. Еркін сөз, еркін ой, еркін пішін – ерекше өлең. Оны ақын ерек­шеленейін деп жазбайтын болса керек. 

* * *
«Ұлым, саған айтам»  поэтикалық драмасында қозғалған мәселе күнде­лік­ті сіз бен біз бетпе-бет келіп жүрген ахуал. Дәстүрді бағаламайтын ұрпаққа деген наз, өткенін ұмытқан жасқа деген өкпе, ағайыншылықты естен шығар­ған бауырларға деген реніш, пенде бала­сының дүниеқоңыздығына деген жүрек арызы оған дейін қанша мәрте айтылды. Бірақ гәп осы мәселелердің қалай айтылғанында. Қазақтың қайғысы көбіне пыш-пыш әңгімемен, шәй үстіндегі сұхбатта қозғалады. Үлкен мәселе ретінде халық алдына қойып, «бұл мәселені шешетін мен емес, сендерсіңдер ғой» деп үлкен мінбеде тұңғыш рет айтылған­дай. «Ойға түстім, толғандым, Өз мінім­ді қолға алдым» деуге дәрменіміз жете ме енді... Түптеп келгенде гамлеттік сұрақты қояды. Қазақ болу ең алдымен адам болу екенін өз өмірінен мысал етіп көрсеткендей. Жақсы бала бол, жақсы әке бол, сонда ғана жақсы азамат бола аласың. Автор кейіпкерлері арқылы бүгінгі қазақ қоғамындағы өзекті мәселелерді қозғайды. 

«Тағдыр тақтасы» поэтикалық драмасы Асанәлі Әшімовтің өмірі мен өнер жолына арналған. Ғ.Мүсірепов атындағы балалар мен жасөспірім­дер театрының сахнасында қойылған бұл драма өнер адамының тағдыры мен жан дүниесін оқырмандары мен көрер­мендеріне жарқыратып көрсеткен. 

Бұл кітап құрылымы жағынан да толық ойластырылып, мазмұндық тұтас­тықты бұзбай, мағынасын оқырманға толық жеткізетін пішінде шыққан екен. Оқырмандарға қуанарлық олжа болады деп ойлаймын.

Бағашар ТҰРСЫНБАЙҰЛЫ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

16.01.2019

Бір университетте сегіз жеңімпаз

16.01.2019

Мұғалім мәртебесі қоғамдық тыңдауда қаралды

16.01.2019

Білім мен руханият ордасы

16.01.2019

Жас мамандар Балқашқа келіп, баспаналы болды

16.01.2019

Дәрі-дәрмек бағасы реттеледі

16.01.2019

Медициналық туризмді дамытуға үлес қоспақ

16.01.2019

Енді дәрігер «қағазсыз» емдейді

16.01.2019

Саланы ілгерілетудің соны мүмкіндіктері

16.01.2019

Түркістанның (Шауғар, Ясы) ортағасырлық кемеңгер перзенттері жайлы жаңа деректер

16.01.2019

Ескі тарихтың жаңаша жазылуы

16.01.2019

Нөмір сатудан 4 миллиард теңге табыс түсті

16.01.2019

Bas paıda algorıtmi

16.01.2019

Электронды қызмет – заманауи міндет

16.01.2019

Өмірдегі орны бөлек еді

16.01.2019

Қазақстанда баспасөздің міндеті

16.01.2019

Шыңғыс Айтматов. Эйфельдейін мұнараның маңында...

16.01.2019

Бағалы металдар нарығы: инвестиция салғандар өкінбейді

16.01.2019

Теңге бағамының тұрақтылығы сақтала ма?

16.01.2019

Дуал дауы саяси текетіреске ұласты

15.01.2019

Елімізде бала асырап алу жөніндегі ұлттық агенттік құрылады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Bas paıda algorıtmi

Bas paıdany oılaý – búkil adam balasyna tán dúnıe. Ár adam balasynyń «ózim degende ógiz qara kúshim bar» degen qaǵıdat boıynsha tirshilik quratyny túsinikti. Biraq adam balasy qoǵam ishinde ómir súretindikten ár adamǵa tán osy qasıetti shektep ustaýǵa, ony qoǵamdyq múddege nemese qoǵamdyq ortada qalyptasqan tártipke baǵyndyrýǵa týra keledi. О́ıtkeni munsyz qoǵam damı almaıdy.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Ońtaılandyrý ońalta ma, omalta ma?

Orta bilim salasyna qatysty taǵy bir ońtaılandyrýdyń qulaǵy qyltıyp, «bul qalaı bastalyp, qalaı aıaqtalady?» degen sansyz suraq kóptiń kókeıin búlkildetip otyr. «Qundylyqtar aýysatyn, shyndyqtar shatysatyn uly ózgerister týysynda ómirdiń ózi karnavalǵa uqsap ketedi», dep Mıhaıl Bahtın aıtpaqshy, bilim salasyndaǵy mundaı reformalardan jurttyń júıkesi juqarý bylaı tursyn, karnavalǵa aınalyp bara ma degen kúdik joq emes. Qabyldanǵan, tolyqtyrylǵan zańdar, ár mınıstrdiń tusynda túzilgen baǵdarlamalar, oǵan bólingen qarjy – «óıtemiz de, búıtemiz» dep keletin jarnamaǵa bergisiz jıyndar, konferensıalar, onda sóılenetin sózder qısapsyz desek, artyq aıtqandyq bolmas.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Úılený men úı bolýdyń arasy

Statıstıka komıtetiniń ótken jylǵy máli­me­tine qaraǵanda, elimizde sońǵy on jylda 1,5 mıllıon jup otaý qursa, osy kezeńde 1 mıl­lıonnan astam jup ajyrasqan. Bul – árbir úshinshi neke buzyldy degen sóz.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Oıynshyq týraly oı

«Bárimiz balalyqtyń aýylynan kelgen­biz», oıynshyqpen oınaıtyn jastan áldeqas­han asyp ketsek te, keı-keıde balalarymyzdyń qolyndaǵyǵa qyzyǵa qarap qoıamyz. Qyńqyldap qandaı oıyn­s­hyq suraǵanyn, dúken sórelerinen kóz ala almaı turatynyn baqylaı júrip, búgingi balalardyń talǵamyn da birshama túsinip qalǵan sıaqtymyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Ataý men aqaý

Dúken, meıramhana, qonaq úı, shashtaraz, sulýlyq, sán salondary, basqa da túrli nysandardyń ataýy mańdaıshaǵa japsyryla salǵan jáı ǵana jazý emes, ulttyq bolmysymyzdy, ulttyq rýhymyzdy, qoǵamdyq sanany qalyptastyratyn, tárbıelik máni zor mańyzdy faktor sanalady. Solaı degenmen ókinishke qaraı, bul qurǵyryń túbiri sýyrylmaı qalyp qoıatyn aramshópti qansha otaǵanyńmen qaıta-qaıta qaýlap shyǵa beretini sıaqty áli kúnge deıin sheshimin tappaǵan túıini kóp túıtkildiń birine aınalyp otyr.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу