Сүт өнімдеріндегі баға теңсіздігі белең алып тұр

Жамбыл облысы негізінен еліміздегі аграрлық аймақтардың бірі. Мұнда асыраушы саланы дамытуға мол мүмкіндік бар. Көбінесе ет пен сүт өнімдерін өңдеуге бағытталған облыста өнеркәсіп өнімдері арасындағы баға теңсіздігі бұл күнде өзекті болып тұр. Мәселен, соңғы алты айда Жамбыл облысы жалпы көлемі 32 миллиард теңге болатын тамақ өнімдерін өндірген. Оның 7326 тоннасы сүт өнімдері екен. Өңірде 17 кәсіпорын осы салаға бағытталған болса, Меркі, Қордай сияқты 8 ауданда сүт өңдеу цехы жұмыс істейді. Аталған кәсіпорындардың өнімдері ішкі нарықта сатылып, сүт өнімдерімен балабақша, аурухана және мектеп сияқты мекемелерді қамтамасыз етіп келеді. 

Егемен Қазақстан
17.08.2018 15489
2

Бүгінгі таңда мектеп, бала­бақ­ша, емдеу-сауықтыру орын­дарының, сондай-ақ басқа да бюджеттік қаржыландыру арқылы азық-түлікпен қамтамасыз етілетін түрлі деңгейдегі мекемелердің сүтке деген сұранысы жоғары болып отыр. Олардың сұранысы қалай қанағаттандырылып отыр? Аудандардағы сүт өңдеу кәсіп­орындары өз өнімдерін аталған мекемелерге қанша көлемде жет­кізуде, бағасы көңілге қонымды ма? Осы сауалдарға жауап ізде­генде өңірде өзекті болып отыр­ған баға тұрақсыздығы мәсе­лесі алдымыздан шығады. Жам­был облысының әкімі Асқар Мырзахметов өңір аудандарына жұмыс сапарымен барғанда осы мәселелерге айрықша назар аударып, келеңсіздіктерді ретке келтіру үшін жауапты тұлғаларға тапсырма берген болатын. 

Қазір сүт өнімдері арасындағы баға теңсіздігі белең алып тұр деуге болады. Аталған мәселе бойынша өз ойын білдірген Жамбыл облысы әкімінің орынбасары Мәден Мұсаев конкурс өткізу не­месе бір жерден сатып алу арқы­лы тегін және жеңілдікпен ыстық тамақпен, оның ішінде сүт өнім­дерімен қамту, қызмет көрсету шаралары жөнінде әңгі­меледі. Сондай-ақ сүт бағасының тұрақсыздығына себеп болған жайт­тарға да тоқталды.

«Мәселен, облыс­тық білім басқармасына қарас­ты Тараз қалалық сервистік-техно­логиялық колледжі мемлекеттік сатып алуға ұсынылған 1 литр сүт үшін 202 теңге белгілесе, «Шалқаров» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі оны 195 теңгеден ұтып алып, жеткізіп беріп отырған. Ал №1 қалалық бала­лар ауруханасы 1 литр сүтті мемле­кеттік сатып алуға 130 теңгеден ұсынса, оны «БекСтрой» жеке кәсіпкерлігі 98 теңгеге ұтып алып тасымалдаған.

«Бір таңғаларлығы, 1 литр сүттің бастапқы бағасы шамамен 100 теңгеден кем емес. Сонда «БекСтрой» ауруханадағы балаларға қандай сүт апарып беріп жүр? Не малы, не сүт өңдейтін цехы жоқ жеке кәсіпкердің бірі − осы. Осы тектес мысалдар жетіп-артылады. Бір кәсіпкерлер сүт өнімдерінің кейбір түрін үш есе қымбат бағамен жеткізіп беріп жүрсе, кейбір жеке кәсіпкерлер тен­дерге жалғыз өзі қатысса да, өнім жеткізуді бастапқы бағадан ар­занға ұтып алған. Ереже бойын­ша онымен таласатын ешкім бол­маса, өнімнің құны сол күйін­де қалуы керек. Осы тектес олқы­лықтар көп», дейді облыс әкімінің орынбасары Мәден Мұсаев.

Бұл мәселе тек сүт өніміне ғана емес, сары май өніміне де қатысты болып шықты. «Сары май өнімінің әр килосына порталда ұсынылған баға 1486 теңге болса, оны жеткізуші 610 теңгеге ұтып алған. Ал №1 арнайы әлеуметтік қызмет көрсету орталығы сары майдың әрбір килосы үшін 1590 теңге ұсынса, оны жеткізуші «Лесняк» жеке кәсіпкерлігі 519 теңгеден ұтып алып отырған», дейді облыс әкімінің орынбасары.

Бүгінде мемлекет тарапынан сүт өнімдерін өңдейтін кәсіп­орындарға барынша қолдау көрсе­тіліп келеді. Ағымдағы жылдың өзінде 7 нысанға 185 миллион тең­ге субсидия берілген. Сонымен қатар өңірде сүт бағытында 24 ауыл­шаруашылық кооперативі құры­лып, жақсы жұмыс істеп келеді.

Алайда, ішкі нарықтағы жұ­мыстың жүйесіздігінен бе, әйтеуір сүт бағытындағы баға мәсе­лесі әлі де өзекті. 

Бұл орайда, облыстық ауылша­руашылығы басқармасының басшысы Берік Нығмашев бүгінде сүт өнімдерін қайта өңдеу жұмыстары өз деңгейінде емес екенін айтты. Бұдан бөлек, кәсіпорындар өз өнімдерін бюджеттік ұйымдарға әртүрлі бағамен өткізетінін, мемлекеттік сатып алудан кейін оның бағасы өзгеріп, тым қым­бат немесе арзан бағаға сатылып жатқанына да тоқталды. Айта­лық, өңірдегі сүт және сүт өнімдерін өндіретін барлық кәсіпорындардың тәуліктік қуаты 56 тонна екен. Шамамен бұл көрсет­кіш тұтынушылардың 50 про­центін қамтамасыз етеді. «Мә­селен, сүтті бір мекеме 98 тең­геден алса, басқа цехтар 276 теңгеден өткізеді. Бұл кәсіп­орындар ішкі нарық үшін емес, өнімді тек бюджеттік мекемелерге тасумен ғана шектелген», дейді басқарма басшысы. Соны­мен қатар келесі жылдан бастап мұндай келеңсіздіктер болмай­тынын, мемлекеттік сатып алу жұмыстарының да бақылауда бо­латынын, бұл үшін барлық кәсіп­орындарға саралау жүргізілетінін жеткізді. 

Өндірген өнімін шетелге экспорттап жүрген «Көкжиек-2030» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің басшысы Әбдіқали Бегімбетов мемлекет қолдау көрсетсе, сапалы өніммен тиісті мекемелерді қамтамасыз етуге дайын екенін жеткізді. Сондай-ақ кәсіпкер шарт бойынша сүтте шлактың мөлшері 00,1 процент болып көрсетілгенімен, бүгін­гі сүт өнімдерінде бұл 9 процент­тен асып бара жатқанына өкініш білдірді. Осы орайда облыс­тық кәсіпкерлік және индустрия­лық-инновациялық даму басқар­масының мәліметіне сүйенер болсақ, облыс аудандарындағы қайта өңдеу кәсіпорындарының қуаты жоғары болғанымен, өнді­рілген өнім көлемі оған сай емес екен. Тіпті мал шаруашылығы жақсы дамыған Сарысу, Мо­йынқұм секілді аудандарда әлі күнге дейін шағын болса да сүт өндіретін бірде-бір кәсіпорын ашылмаған. Демек, олар тиісті мекемелерге қажетті сүт өнімдерін Тараз қаласынан алады. 

Жамбыл облысында өздері ешбір өнім өндірмей-ақ, өндіруші кәсіпорын мен тұтынушы мекеме арасында сауда көрігін қыздырып, оңай олжаға кенелгісі келетіндердің жұмысын ретке келтіру басты мәселе. Тіпті өңір­дегі сүт өнімдерін қайта өңдей­тін ірі кәсіпорындардың бағасы арзан әрі сапалы өнім­дерін өткеруде қиындықтар туын­дағаны, соның салдарынан кәсіп­орындардың қуаттылығына қарай жүктемелерін арттыру мүмкін болмай отырғаны туралы мәселе де көтерілген болатын. Ен­дігі жерде сүт өнімдерін қайта өң­деу кәсібіндегі кемшіліктер мен оны сатып алу, тасымалдау мә­се­лелеріндегі олқылықтар ретке кел­тірілсе, өңірдегі өндіріс сала­сының қарқын алатыны сөзсіз.

Хамит Есаман,

«Егемен Қазақстан»

Жамбыл облысы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.11.2018

Солтүстік Қазақстанда өткен ел біріншілігінде Н. Жарылғапов «түйе палуан» атанды

18.11.2018

Солтүстік Қазақстанда «Қозыбаев оқулары» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция өтті

18.11.2018

Қор нарығы ел экономикасына серпін береді

18.11.2018

Қостанайда Батырбек Байназаровтың «Қобыз – аңыз» атты жеке концерті өтті

18.11.2018

Мәулен Әшімбаев ауыл шаруашылығы қызметкерлерін кәсіби мерекелерімен құттықтады

18.11.2018

Элизабет Тұрсынбаева Мәскеудегі турнирде үздік алтылыққа енді

18.11.2018

Қызылорда облысында МЖӘ бойынша екі спорт кешені ашылды

17.11.2018

Amazon мен Google-де жұмыс істейтін қазақстандықтарды елге шақыру керек - Атамекен ҰКП

17.11.2018

Павлодар облысында 370 жүргізуші мөлшерден артық жүк тасыған

17.11.2018

Павлодарда 524 полиция қызметкері пәтерге мұқтаж

17.11.2018

Дулат Қажанов: Оңтүстік тұрғындарын Күршімге шақырамыз

17.11.2018

Таразда Ауыл шаруашылығы қызметкерлерінің күні аталып өтті

17.11.2018

Қызылордадағы ЖКО: 29 адам ауруханада, 45-і үйіне оралды

17.11.2018

Қызылордада жолаушылар автобусы соқтығысты

17.11.2018

Атырауда балық шаруашылығы басқармасының басшысы тағайындалды

17.11.2018

Астанада дзюдодан Қазақстан Чемпионаты өтті

17.11.2018

Таразда «Туған жерге туыңды тік!» форумы өтті

17.11.2018

Ақ Жайықтың жастарында жігер көп

17.11.2018

Оралда қоғамдық ұйымдардың VIII форумы өтті

17.11.2018

17 қарашаға арналған ауа райы болжамы

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу