Сүт өнімдеріндегі баға теңсіздігі белең алып тұр

Жамбыл облысы негізінен еліміздегі аграрлық аймақтардың бірі. Мұнда асыраушы саланы дамытуға мол мүмкіндік бар. Көбінесе ет пен сүт өнімдерін өңдеуге бағытталған облыста өнеркәсіп өнімдері арасындағы баға теңсіздігі бұл күнде өзекті болып тұр. Мәселен, соңғы алты айда Жамбыл облысы жалпы көлемі 32 миллиард теңге болатын тамақ өнімдерін өндірген. Оның 7326 тоннасы сүт өнімдері екен. Өңірде 17 кәсіпорын осы салаға бағытталған болса, Меркі, Қордай сияқты 8 ауданда сүт өңдеу цехы жұмыс істейді. Аталған кәсіпорындардың өнімдері ішкі нарықта сатылып, сүт өнімдерімен балабақша, аурухана және мектеп сияқты мекемелерді қамтамасыз етіп келеді. 

Егемен Қазақстан
17.08.2018 15725
2

Бүгінгі таңда мектеп, бала­бақ­ша, емдеу-сауықтыру орын­дарының, сондай-ақ басқа да бюджеттік қаржыландыру арқылы азық-түлікпен қамтамасыз етілетін түрлі деңгейдегі мекемелердің сүтке деген сұранысы жоғары болып отыр. Олардың сұранысы қалай қанағаттандырылып отыр? Аудандардағы сүт өңдеу кәсіп­орындары өз өнімдерін аталған мекемелерге қанша көлемде жет­кізуде, бағасы көңілге қонымды ма? Осы сауалдарға жауап ізде­генде өңірде өзекті болып отыр­ған баға тұрақсыздығы мәсе­лесі алдымыздан шығады. Жам­был облысының әкімі Асқар Мырзахметов өңір аудандарына жұмыс сапарымен барғанда осы мәселелерге айрықша назар аударып, келеңсіздіктерді ретке келтіру үшін жауапты тұлғаларға тапсырма берген болатын. 

Қазір сүт өнімдері арасындағы баға теңсіздігі белең алып тұр деуге болады. Аталған мәселе бойынша өз ойын білдірген Жамбыл облысы әкімінің орынбасары Мәден Мұсаев конкурс өткізу не­месе бір жерден сатып алу арқы­лы тегін және жеңілдікпен ыстық тамақпен, оның ішінде сүт өнім­дерімен қамту, қызмет көрсету шаралары жөнінде әңгі­меледі. Сондай-ақ сүт бағасының тұрақсыздығына себеп болған жайт­тарға да тоқталды.

«Мәселен, облыс­тық білім басқармасына қарас­ты Тараз қалалық сервистік-техно­логиялық колледжі мемлекеттік сатып алуға ұсынылған 1 литр сүт үшін 202 теңге белгілесе, «Шалқаров» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі оны 195 теңгеден ұтып алып, жеткізіп беріп отырған. Ал №1 қалалық бала­лар ауруханасы 1 литр сүтті мемле­кеттік сатып алуға 130 теңгеден ұсынса, оны «БекСтрой» жеке кәсіпкерлігі 98 теңгеге ұтып алып тасымалдаған.

«Бір таңғаларлығы, 1 литр сүттің бастапқы бағасы шамамен 100 теңгеден кем емес. Сонда «БекСтрой» ауруханадағы балаларға қандай сүт апарып беріп жүр? Не малы, не сүт өңдейтін цехы жоқ жеке кәсіпкердің бірі − осы. Осы тектес мысалдар жетіп-артылады. Бір кәсіпкерлер сүт өнімдерінің кейбір түрін үш есе қымбат бағамен жеткізіп беріп жүрсе, кейбір жеке кәсіпкерлер тен­дерге жалғыз өзі қатысса да, өнім жеткізуді бастапқы бағадан ар­занға ұтып алған. Ереже бойын­ша онымен таласатын ешкім бол­маса, өнімнің құны сол күйін­де қалуы керек. Осы тектес олқы­лықтар көп», дейді облыс әкімінің орынбасары Мәден Мұсаев.

Бұл мәселе тек сүт өніміне ғана емес, сары май өніміне де қатысты болып шықты. «Сары май өнімінің әр килосына порталда ұсынылған баға 1486 теңге болса, оны жеткізуші 610 теңгеге ұтып алған. Ал №1 арнайы әлеуметтік қызмет көрсету орталығы сары майдың әрбір килосы үшін 1590 теңге ұсынса, оны жеткізуші «Лесняк» жеке кәсіпкерлігі 519 теңгеден ұтып алып отырған», дейді облыс әкімінің орынбасары.

Бүгінде мемлекет тарапынан сүт өнімдерін өңдейтін кәсіп­орындарға барынша қолдау көрсе­тіліп келеді. Ағымдағы жылдың өзінде 7 нысанға 185 миллион тең­ге субсидия берілген. Сонымен қатар өңірде сүт бағытында 24 ауыл­шаруашылық кооперативі құры­лып, жақсы жұмыс істеп келеді.

Алайда, ішкі нарықтағы жұ­мыстың жүйесіздігінен бе, әйтеуір сүт бағытындағы баға мәсе­лесі әлі де өзекті. 

Бұл орайда, облыстық ауылша­руашылығы басқармасының басшысы Берік Нығмашев бүгінде сүт өнімдерін қайта өңдеу жұмыстары өз деңгейінде емес екенін айтты. Бұдан бөлек, кәсіпорындар өз өнімдерін бюджеттік ұйымдарға әртүрлі бағамен өткізетінін, мемлекеттік сатып алудан кейін оның бағасы өзгеріп, тым қым­бат немесе арзан бағаға сатылып жатқанына да тоқталды. Айта­лық, өңірдегі сүт және сүт өнімдерін өндіретін барлық кәсіпорындардың тәуліктік қуаты 56 тонна екен. Шамамен бұл көрсет­кіш тұтынушылардың 50 про­центін қамтамасыз етеді. «Мә­селен, сүтті бір мекеме 98 тең­геден алса, басқа цехтар 276 теңгеден өткізеді. Бұл кәсіп­орындар ішкі нарық үшін емес, өнімді тек бюджеттік мекемелерге тасумен ғана шектелген», дейді басқарма басшысы. Соны­мен қатар келесі жылдан бастап мұндай келеңсіздіктер болмай­тынын, мемлекеттік сатып алу жұмыстарының да бақылауда бо­латынын, бұл үшін барлық кәсіп­орындарға саралау жүргізілетінін жеткізді. 

Өндірген өнімін шетелге экспорттап жүрген «Көкжиек-2030» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің басшысы Әбдіқали Бегімбетов мемлекет қолдау көрсетсе, сапалы өніммен тиісті мекемелерді қамтамасыз етуге дайын екенін жеткізді. Сондай-ақ кәсіпкер шарт бойынша сүтте шлактың мөлшері 00,1 процент болып көрсетілгенімен, бүгін­гі сүт өнімдерінде бұл 9 процент­тен асып бара жатқанына өкініш білдірді. Осы орайда облыс­тық кәсіпкерлік және индустрия­лық-инновациялық даму басқар­масының мәліметіне сүйенер болсақ, облыс аудандарындағы қайта өңдеу кәсіпорындарының қуаты жоғары болғанымен, өнді­рілген өнім көлемі оған сай емес екен. Тіпті мал шаруашылығы жақсы дамыған Сарысу, Мо­йынқұм секілді аудандарда әлі күнге дейін шағын болса да сүт өндіретін бірде-бір кәсіпорын ашылмаған. Демек, олар тиісті мекемелерге қажетті сүт өнімдерін Тараз қаласынан алады. 

Жамбыл облысында өздері ешбір өнім өндірмей-ақ, өндіруші кәсіпорын мен тұтынушы мекеме арасында сауда көрігін қыздырып, оңай олжаға кенелгісі келетіндердің жұмысын ретке келтіру басты мәселе. Тіпті өңір­дегі сүт өнімдерін қайта өңдей­тін ірі кәсіпорындардың бағасы арзан әрі сапалы өнім­дерін өткеруде қиындықтар туын­дағаны, соның салдарынан кәсіп­орындардың қуаттылығына қарай жүктемелерін арттыру мүмкін болмай отырғаны туралы мәселе де көтерілген болатын. Ен­дігі жерде сүт өнімдерін қайта өң­деу кәсібіндегі кемшіліктер мен оны сатып алу, тасымалдау мә­се­лелеріндегі олқылықтар ретке кел­тірілсе, өңірдегі өндіріс сала­сының қарқын алатыны сөзсіз.

Хамит Есаман,

«Егемен Қазақстан»

Жамбыл облысы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

15.01.2019

Елімізде бала асырап алу жөніндегі ұлттық агенттік құрылады

15.01.2019

Македония бұдан былай екі тілді мемлекет

15.01.2019

Астанада алғашқы медициналық-санитарлық көмек көрсетушілер саны ұлғаяды

15.01.2019

Жер үшін жетпіс мың арызды арқалаған Ақтау

15.01.2019

Нұрсұлтан Назарбаев Никол Пашинянға құттықтау жеделхатын жолдады

15.01.2019

Зарина Дияс Australian Open турнирінің алғашқы кезеңінде сүрінді

15.01.2019

Елбасының Жолдауы – еліміздің кемел келешегі

15.01.2019

Бүгін Википедияның он сегізінші туған күні

15.01.2019

Әулиеаталық «Ақкербез» би ансамблі Әбу-Дабиде өнер көрсетеді

15.01.2019

Мемлекеттік сатып алу жүйесін жетілдіру жалғасып жатыр

15.01.2019

Көкшетауда Құран жаттау орталығы ашылды

15.01.2019

2018 жылдың 11 айында Қазақстанның сыртқы сауда айналымы 20,5 пайызға өскен

15.01.2019

Аршалы ауданының халқы суды үнемдеуге көшеді

15.01.2019

ҚР ҰЭМ: 2018 жылдың қорытындысы бойынша Қазақстанның ІЖӨ өсімі 4,1% құрады

15.01.2019

Ақкөл – Қазақстандағы алғашқы «ақылды қала» болады

15.01.2019

Аида Балаева: Қазақ әдебиеті антологияларын БҰҰ-ның 6 тіліне аудару - ерекше жоба

15.01.2019

Полиция департаменті: Алматыдағы қылмыстық жағдай тұрақты

15.01.2019

Ж.Қасымбек: Өнімді ілгерілету кезіндегі техникалық кедергілерді жою бойынша жоспар әзірленді

15.01.2019

Екпеден бас тартудың салдары

15.01.2019

Артем Захаров: Азия чемпионатында күтпеген жайттар болды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Ońtaılandyrý ońalta ma, omalta ma?

Orta bilim salasyna qatysty taǵy bir ońtaılandyrýdyń qulaǵy qyltıyp, «bul qalaı bastalyp, qalaı aıaqtalady?» degen sansyz suraq kóptiń kókeıin búlkildetip otyr. «Qundylyqtar aýysatyn, shyndyqtar shatysatyn uly ózgerister týysynda ómirdiń ózi karnavalǵa uqsap ketedi», dep Mıhaıl Bahtın aıtpaqshy, bilim salasyndaǵy mundaı reformalardan jurttyń júıkesi juqarý bylaı tursyn, karnavalǵa aınalyp bara ma degen kúdik joq emes. Qabyldanǵan, tolyqtyrylǵan zańdar, ár mınıstrdiń tusynda túzilgen baǵdarlamalar, oǵan bólingen qarjy – «óıtemiz de, búıtemiz» dep keletin jarnamaǵa bergisiz jıyndar, konferensıalar, onda sóılenetin sózder qısapsyz desek, artyq aıtqandyq bolmas.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Úılený men úı bolýdyń arasy

Statıstıka komıtetiniń ótken jylǵy máli­me­tine qaraǵanda, elimizde sońǵy on jylda 1,5 mıllıon jup otaý qursa, osy kezeńde 1 mıl­lıonnan astam jup ajyrasqan. Bul – árbir úshinshi neke buzyldy degen sóz.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Oıynshyq týraly oı

«Bárimiz balalyqtyń aýylynan kelgen­biz», oıynshyqpen oınaıtyn jastan áldeqas­han asyp ketsek te, keı-keıde balalarymyzdyń qolyndaǵyǵa qyzyǵa qarap qoıamyz. Qyńqyldap qandaı oıyn­s­hyq suraǵanyn, dúken sórelerinen kóz ala almaı turatynyn baqylaı júrip, búgingi balalardyń talǵamyn da birshama túsinip qalǵan sıaqtymyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Ataý men aqaý

Dúken, meıramhana, qonaq úı, shashtaraz, sulýlyq, sán salondary, basqa da túrli nysandardyń ataýy mańdaıshaǵa japsyryla salǵan jáı ǵana jazý emes, ulttyq bolmysymyzdy, ulttyq rýhymyzdy, qoǵamdyq sanany qalyptastyratyn, tárbıelik máni zor mańyzdy faktor sanalady. Solaı degenmen ókinishke qaraı, bul qurǵyryń túbiri sýyrylmaı qalyp qoıatyn aramshópti qansha otaǵanyńmen qaıta-qaıta qaýlap shyǵa beretini sıaqty áli kúnge deıin sheshimin tappaǵan túıini kóp túıtkildiń birine aınalyp otyr.

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

«Birlikten» – Jastar jylyna deıin

Tarıhı derekterge kóz júgirter bolsaq, Uly dalada qanat jaıyp, qaǵanat qurǵan túrki halyqtary, onyń ishinde kóshpendiler kóshiniń erekshe jaýjúrek qazaq ulysy el isine jas tulǵalardy erte aralastyra bilgen. Ol úrdis ult táýelsizdigin saqtap qalý jolynda sonaý Kúltegin zamanynan beri úzilmepti. Uly qaǵan jaıly kóne tas jazbalarda onyń on alty jasyna kelgende alty chýb soǵdylarǵa qarsy attanyp, jıyrma bir jasynda Chacha Seńmen shaıqasqany aıtylady. Odan beride úsh júzdiń basyn qosqan qazaq hany Abylaı sultan jıyrma jasynda erligimen elge tanylyp, memlekettik iske jastaı aralasqanyn bilemiz.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу