«Корея» синдромы

Жаназаның үстіндеміз. Отыз­дың жуан ортасына енді ғана табан іліктірген азамат ағайын-туыстың отыз омыртқасын опырып, қырық қабырғасын қа­қыратып өмірден өтті. Және бір өкініштісі, ту сонау Ко­реяда. Сүйегін жеткізудің өзі қан­шама машақат, бейнет бол­ды.  

Егемен Қазақстан
17.08.2018 13320
2

Соңғы жылдары Оңтүстік Кореяға Көкшетау өңірінен бет түзеген қан­дастардың легі азаймай тұр. Азай­ғаныңыз не, соңғы кезде тіпті үдеп бара жатқан тәрізді. Кешегі кеңес заманында елімізден социалистік лагерьге қараған елдерге инженер-техник тәрізді қат мамандардың жіберіліп тұрғандығын білуші едік. Геологтарымыз Моңғолияда кен-барлау жұмыстарын жүргізгенін, дәрігерлеріміз сонау Африкадағы Сомали, Конго Демократиялық Ре­с­пуб­ликалары тәрізді мемлекеттерде науқастарды емдегені жалпақ жұртқа жақсы мәлім.   

Ел шетін тұмшалаған темір тор­дың ыдырауы мұң екен, бұрын жал­­пақ жұртқа беймәлім болып кел­ген шетелдерге емін-еркін шы­­­­ғуға мүмкіндік пайда болды. Со­ның бір сорабы – Корея. Әри­не, Кореяда емешегі үзіліп күтіп отыр­ған нағашымыз жоқ, ат арытып, сабылған жұрт жұмыс істеуге барады. Бірақ барып-келгендердің айтуына қарағанда, ол жақта біздің еңбек мигранттарын ең лас, ең ауыр, азапты жұмысқа жегетін көрінеді. Көрешекті көретін қазақ, қырғыз, өзбек мигранттары. 

– Осы жігіт бар-жоғы бір жыл­ға жетер-жетпес қана жұмыс істеді. Алдында телефон арқылы хабарлас­қанда, енді бір айдан соң елге қай­тамын депті пақыр, – дейді жаназа дастар­ханының үстінде айтпай келген ажалдың анық себебінен хабардар біреу. 

– Бара сала радиациясы көп зауытта жұмыс істеген екен, – дейді екіншісі, – ақшаға қызыққан ғой. 

Ақша демекші, ел ішіндегі «сымсыз телефон» Кореяға барып жұ­мыс істегендер ауылда қалған әке-шешесіне айына 800 мың, енді біреуі бір миллион теңге жіберіпті деген қауесет әңгімелерді жеткізіп жатыр. Осы оқиғадан кейін біз де сол жаққа барып жұмыс істеп келген бір азаматты іздеп таптық. Аты-жөні − Самат Көшімбаев.  

– Мен Кореяға 2015 жылы бардым. Ол кезде жеңілдеу еді. Қазір олар да шеттен келетін заңсыз жұмыс күшін тежей бастады. Құрылыста жұмыс істедік. Зәулім көп қабатты үй­лерді салдық. Біздегідей қалаған уақыт­та темекі тарту, тамақ ішу деген атымен жоқ, бәрі өлшеулі мөл­шермен.  Өз міндетіңді өлсең де, тірілсең де мінсіз атқаруға тиіссің. Барған бетте ас-ауқатына үйрене алмай азапқа түстік. Кәдімгі қара нан таба алмай қиналдық қой. Шет жағалап ондағы жайды естігеннен кейін өзіміз де тура тозақтың өзіне салса да, бақұл болып бардық. Сосын лажсыз көндік. Көзге түсіп қалмайық деп жұмыс істейтін жеріміз бен уақытша баспанамызды ғана білдік.

Барынша ықшам айтылған Самат­тың осы бір ауыз сөзінен біраз жайды аңғаруға болар еді. Оның айтуынша, Оңтүстік Корея қазір жедел дамып жатқан ел болғанымен, құрылыста, зауыт-фабрикаларда жұмыс күші жетісе бермейді. Олардың қожайындарына сырттан келген жұмысшы тиімдірек, әлдеқайда арзанға түседі. Содан соң денсаулыққа зиянды, ең қиын жерге өздері тіленіп келген, оң-солын бажайлай алмайтын мигранттарды салады. 

Кореяны жағалағандардың түгел­ге жуығы өзіміздің қазақтар. Сол жақ­тан азын-аулақ тиын-тебен әкел­се, жер үс­тіндегі жұмақ құдды сол елде орнап тұр­ғандай дырду-дақ­пыртын молайтып жібереді. Үстіміз­дегі жылы әлеуметтік желіде Кореяға ХХІІІ қыс­қы Олим­пиаданы тамашалауға бар­ған екі қазақстандықты әуежай жер­төлесінде ұстап, әрі қа­рай аттатпай жатқаны жөнінде хабар та­раған болатын. Бұл да жайдан-жай емес, өйткені Олимпиада кезінде шекарадан өтіп кету оңай деп, асығыс-үсігіс аттанған отандастарымыздың жаңа легі пайда болды. Қазір Көкше­тау­дың туристік фирмаларында Корея­ға құжат рәсімдеушілердің қата­ры кө­бейіп келеді. 

– Алдымен Астана арқылы Ал­матыға, одан Сеулге ұшамыз. Арғы-бергі билет құны 400 мың тең­геге жуық. Турист ретінде бара жат­қан соң 110 мың теңгені бес күнге қо­нақ үй үшін төледім. Өзге де жол шы­ғы­нын қоса есептегенде 700 мың теңгеге жуық қаражат қажет. Одан арғысын маңдайға жазылғаны біледі, – дейді турфирмада жолықтырған Кенжебай есімді бауырымыз.

Әрине, турфирмадағыларға бәрі­бір. Шындығын айтқанда, оларға халық­тың солай қарай ұмтылғаны керек. Негізінде, қаншама ақша шы­ғындап шекара түбіне жеткенімен, әрі қарай аса алмай қалғандары да бар. Сонда қаншама теңге босқа күйіп кетті дей беріңіз. Дәл қазір бейресми дереккөздері Оңтүстік Кореяға турист ретінде барып, сонда жұмыс та­уып қалып қойған 40 мыңға жуық қазақстандық бар екенін айтып отыр. Әрине, бұл тек бейресми көрсеткіш, біле­тіндердің айтуына қарағанда, одан да көп болуы мүмкін. 

Өткен жылы Қазақстанға Оңтүстік Корея­дан отандастарымыздың аудар­ған ақшаларының мөлшері бұрнағы жылғы 9 миллиард теңгенің орнына 18,8 миллиард теңгеге жеткен. Осы көрсеткіш бойынша көр­ші­лес Ресейден кейінгі екінші орын­ды еншілеппіз. Бұл не деген сөз? Кореяда жұмыс істеп жат­­қан қа­зақстандықтардың аз емес екенді­гінің дәлелі, екінші жағынан, олардың отбасына жіберген ақшалары еліміз­дің экономикасына қызмет етіп, пайда әкеліп жатқандығы. Солай бола тұра, «Арқада қыс жайлы болса, арқар ауып несі бар?!» дегендей, ел аман, жұрт тынышта, жұқалап айтқанда, көз көріп, құлақ естімеген Кореяға кету жақсы нышан емес.     

Дәл қазір мемлекет тарапынан ауыл-аймаққа қыруар қамқорлық көрсетілуде. Жермен айналыссаңыз да, мал бақсаңыз да ықтиярыңыз білсін. Қаншама бағдарлама жұмыс істей­ді. Тек еңбек ете біл. Азын-аулақ тиын-тебен табамын деп өзге­нің­ зиянды қалдығын жинастырып, денсау­лығыңды құртқанша, өз елің­нің өр­кен жаюына үлес қосқаның ар­тық емес пе?

Жоғарыда біз айтқан, өзіміз қа­тыс­қан жаназа бір ғана мысал. Ал өзге елден қанша адамның тәніне сыр­қат жұқтырғанын кім есептеп жатыр. Өмірі осылай қиыларын білгенде бұл да ол жаққа аттап баспас еді. Өкініштің соқпағын өзге жұрт баспасын деп қалам тербеуге тура келгені. 

Байқал БАЙӘДІЛ,

«Егемен Қазақстан» 

Ақмола облысы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.09.2018

Абылай ханның қара жолы - солтүстік пен оңтүстікті байланыстырған ең төте жол

23.09.2018

Павлодарда «Ертіс» футбол клубының атауын латын қарпіне көшіру ұсынылды

23.09.2018

Фильмдер қашан түрлі-түске бояла бастады?

23.09.2018

Туған жерін сүйе алмаған, сүйе алар ма туған елін?

23.09.2018

Түркістанда халықаралық деңгейдегі инвестициялық және туристік форум өтеді

23.09.2018

Әдет қалыптастыру оңай ма?

23.09.2018

Тіл ықылассыз істі емес, періште көңілді ұнатады

23.09.2018

«Әкім Тарази шығармашылығының феномені» халықаралық ғылыми-практикалық конференциясы өтті

23.09.2018

Қостанайда екі полицей жол бойында әйелді ажалдан аман алып қалды

23.09.2018

Павлодарға Дүниежүзілік Украиндар конгресінің президенті Евгений Чолий келді

23.09.2018

Балалар Евровидениесінде еліміздің намысын Даниэла Төлешова қорғайтын болды

23.09.2018

Энтони Джошуа ресейлік боксшы Александр Поветкинді жеңді

23.09.2018

Астанада ТҚО объектілерді қорғаудың цифрлық басқару жүйесі ұсынылды

23.09.2018

Екібастұзда алғашқы STEM-зертханасы ашылды

23.09.2018

Маңғыстауда VI Халық спорты ойындары басталды

23.09.2018

Астаналықтар заң мәселесі бойынша тегін кеңес алды

23.09.2018

Ақтауда триатлоннан Қазақстан Кубогының финалы басталды

22.09.2018

Жалпықалалық сенбілікте 9 мыңнан астам ағаш егілді

22.09.2018

Мақтаарал ауданында «Жасыл ел» жастардың еңбек жасақтары жұмысын бастады

22.09.2018

«Балалар Евровидениесі» байқауының жеңімпазы анықталмақ

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу