Өмір – әділ

Біреулер өмірді қарғап-сілеп жатады. Оның әділетсіз екендігін айтады. Рас-ау дейсің кейде. Егер өмір әділ болса, неге адам баласы әртүрлі? Біреу – бай, біреу – кедей. Біреу – сұлу, біреу – көріксіз. Біреу – ауру, біреу – сау. Расында да өмір дегенің күн мен түн, ыстық пен суық секілді қа­рама-қайшылықтардың ортасы екен ғой.

Егемен Қазақстан
21.08.2018 301
3

Жоқ, өмір – әділ дейді екінші ойым. Егер адам баласының ақылы мен түрі, жағдайы бірдей болса, онда олар роботтарға айналып кетпес пе еді?! Өмірдің қызығы мен шыжығының өзі әрбір адам баласының ешкімге ұқсамайтын, қайталанбайтын бірегейлігінде тұрған жоқ па? Ендеше миллиондарға ортақ саналатын өмірдің ұлылығы мен қадір-қасиеті де осында. Әркім жаман болсын, жақсы болсын өз өмірін сүруі керек. Ешбір жан баласы ешкімнің көшірмесі емес. Мұны әділетсіздік деп кім айта алады?! Қайта Алла тағаланың миллиардтардың ортасында әр адам баласын даралап соққан осынша шеберлігіне тәнті болып, жаратылыс заңдылығының алдында басымызды июіміз керек емес пе?!

Алланың өмірді әділ етіп жаратқан­дығының тағы бір белгісі, адамның бәріне бірдей асқазанның берілуі. Бай адам қанша жерден бай болса да, тонналап тамақ жей алмайды. Бәлкім, дәмдірек тамақ жер, тәттірек сусын ішер, бірақ оның өзі шартты түрде. Өйткені бұл жерде бар мәселе, адамның дәм сезу қабілетінде. Мәселен бүгінгі замандағы әлемнің ең бай адамы Билл Гейтс чизбургер секілді көпшілік қолды тағамдарды ұнататындығын айтады. Ал біздің қазақ үшін асып жейтін еттен артық дәмді тағам жоқ.

Сондай-ақ Алла тағала адамзаттың бәріне шартты түрде мөлшерлі жас берген. Сол жастың ұзақтығы мен қысқалығы да көп жағдайда адамның өзіне байланысты екен. Әлемдегі ең үлкен «Стандарт ойл» компаниясын құрушы Джон Рокфеллер аурушаң болып, соның салдарынан компаниясын басқара алмай, зейнет жасына жетпестен директорлар кеңесінің төрағасы қызметінен кетеді. Бірақ ұзақ жасайды. Жүзге таяп барып қайтыс болады. Журналистер одан мұның сырын сұрағанда, ол өзінің ұзақ жасауының үш түрлі сырын айтады. Соның ең біріншісі: «Өмірі тойып тамақтанған жоқпын» дейді. Сонда қараңыз, байлық жинау жөнінен әлемде әлі күнге дейін ешкім теңесе алмай келе жатқан (қазіргі инфля­ция­мен есепке алған кезде оның қолында 180 миллиард доллардың активі болған) атақты Джон Рокфеллер бұл өмірден қарны тоймай өткен екен.

Өткен ғасырдың отызыншы жылдарында «Стандарт ойл» басшылығы экономикалық, шпиондық және пара беру амалдарын пайдаланып, темір жолдан бастап, өндірістің басқа да салаларына өз ықпалын жүргізуге айналған кезде АҚШ-тың сол кездегі президенті Франклин Рузвельт елдегі «монополиялық билікпен күрес» заңының пәрменімен «Стандарт ойлды» көптеген компанияларға бөлу талабын қояды. Сөйтіп «Стандарт ойл» қырыққа тарта компанияға бөлініп, өзінің бұрынғы қуатынан айырылады. Қазақстанға келіп, жұмыс істеп жүрген АҚШ-тың қазіргі атақты компаниялары ЭксонМобил мен Шеврон – бір кездегі «Стандарт ойлдың» жан-жаққа бытырай шашылған жаңқалары екендігін еске сала кетсек, артық болмас.

Алла тағала адам баласын бір-бірімен теңестіру, бақыт пен қайғының дәмін бірдей сезіну үшін оған сезім атты сұлулықты, көңіл атты жүйрік көк дөненді берген. Адам сезімі арқылы әсерленеді, көңілімен өзін бақытты немесе бақытсыз сезінеді. Осы қасиет күллі адам баласына ортақ. Ал көңіл шіркін еш уақытта бір орнында тұрмайды-ақ. Ол үздіксіз қозғалыстағы радио толқындарындай бірде көтеріліп, бірде орнына түсіп, бірде төмендеп тұрады. Себебі көңілдің өлшемі әр адамның өз ішінде. Барлық адамзат баласына бірдей ортақ көңіл өлшемі жоқ. Өмірдің әділдігі мен кереметтігі де осында. Мәселен дәл бүгін дүниенің бір шетінде бір бай адам  миллион доллар ғана табыс таптым деп жылап отырса, осы біздің Қазақстанда бір кедей адам «бүгін міне, бақандай 10 мың теңге табыс таптым» деп масайрап отыруы әбден мүмкін. Демек, қанағатсыздықтың, тойымсыздықтың жазасы да әркімнің өз ішінде, қанағатшылдықтың рахымы да өз ішінде. Негізінде Алла тағала адамның күнәсінің өтеуін де өз ішіне салып жіберген ғой. Өмірде үлкен күнәсі бар адамдар бетперде киіп алып, былайғы жұртқа өзін бақытты, төрт құбыласы тең адам ретінде көрсетуге тырысқанымен, бәрібір сол күнә оның жанын мүжімей тұрмайды. 

Міне, осының барлығы – өмірдің әділдігінің белгісі.

Енді біреулер үшін өмір әділетсіз көрінсе, бұған да түсінікпен қарауға болады. Өмірдің әділетсіз көрінуі адамның өзіне немесе көп жағдайда оның өмір сүретін ортасына, яғни қоғамға байланысты болуы мүмкін. Ал қоғам адамдар тобының ниетіне, біліміне, қалыптасқан мәдениетіне, дәстүрі мен наным-сеніміне байланысты құрылады. Адамдардың қандай тобы немесе ұлт пен халық дамудың қандай сатысында тұр, қандай тарихи оқиғаларды бастан кешірді, яғни көргені қаншалықты, көрмегені қаншалықты, міне олардың қоғамы да осындай жағдайларға сәйкес құрылатындығы анық. Сондықтан қоғамның бәрін әділ деп айтуға келмес.

Сондықтан өмір әділ болғанымен қоғам күрделі де күрмеулі болса, бұл жағдай әр адамның жеке өміріне де салқынын тигізбей тұрмайды деген ойдамыз.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.01.2019

Жаңа әліпби негізіндегі қазақ тілі емлесінің ережелері

17.01.2019

Тікұшақ апатынан қайтыс болған ұшқыштың кім екені анықталды

17.01.2019

СІМ мен Ауылшаруашылық министрлігі инвестициялар мен экспорт бағытындағы үйлестіру жұмыстарын нығайтуда

17.01.2019

Жүзге жуық оқушы Wiki Camp акциясына қатысты

17.01.2019

Қорықшыларға қастандық жасағандар анықталды (видео)

17.01.2019

Үшінші мегаполистің төрт ауданында әкімдер тұрғындар алдында есеп берді

17.01.2019

4 мешітті ҚМДБ меншігіне өткізуде кедергілер бар

17.01.2019

Ақтөбелік жастар тұрғын үймен қамтамасыз етіледі

17.01.2019

Нұрлан Сейтімов Сыртқы істер министрлігінің Жауапты хатшысы болып тағайындалды

17.01.2019

Қостанайда тергеуші кісі тонаушыны қылмысы үстінде ұстады

17.01.2019

Алматыда Денис Теннің өліміне қатысты сот үкімі шықты

17.01.2019

Алматыда тікұшақ апатқа ұшырады

17.01.2019

Алғашқы медициналық санитарлық көмек қызметіне қатысты мәселелер талқыланды

17.01.2019

Сенат бірқатар үкіметаралық келісімді ратификациялады

17.01.2019

Алматыда Жүрсін Ерманның бес томдық шығармалар жинағының тұсаукесері өтеді

17.01.2019

2250 әскери қызметші жеңілдікпен пәтер сатып алды

17.01.2019

Жамбылда экономиканың барлық саласында 4-5 пайыз өсім бар

17.01.2019

Станимир Стоилов ұлттық құрамадан кетті

17.01.2019

Оралдықтар 19 қаңтарда суық суға шомылады

17.01.2019

Маңғыстауда «Қошқар-Ата» қалдық қоймасына қатысты жұмыстар тұрақты жүргізіліп келеді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Bas paıda algorıtmi

Bas paıdany oılaý – búkil adam balasyna tán dúnıe. Ár adam balasynyń «ózim degende ógiz qara kúshim bar» degen qaǵıdat boıynsha tirshilik quratyny túsinikti. Biraq adam balasy qoǵam ishinde ómir súretindikten ár adamǵa tán osy qasıetti shektep ustaýǵa, ony qoǵamdyq múddege nemese qoǵamdyq ortada qalyptasqan tártipke baǵyndyrýǵa týra keledi. О́ıtkeni munsyz qoǵam damı almaıdy.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Ońtaılandyrý ońalta ma, omalta ma?

Orta bilim salasyna qatysty taǵy bir ońtaılandyrýdyń qulaǵy qyltıyp, «bul qalaı bastalyp, qalaı aıaqtalady?» degen sansyz suraq kóptiń kókeıin búlkildetip otyr. «Qundylyqtar aýysatyn, shyndyqtar shatysatyn uly ózgerister týysynda ómirdiń ózi karnavalǵa uqsap ketedi», dep Mıhaıl Bahtın aıtpaqshy, bilim salasyndaǵy mundaı reformalardan jurttyń júıkesi juqarý bylaı tursyn, karnavalǵa aınalyp bara ma degen kúdik joq emes. Qabyldanǵan, tolyqtyrylǵan zańdar, ár mınıstrdiń tusynda túzilgen baǵdarlamalar, oǵan bólingen qarjy – «óıtemiz de, búıtemiz» dep keletin jarnamaǵa bergisiz jıyndar, konferensıalar, onda sóılenetin sózder qısapsyz desek, artyq aıtqandyq bolmas.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Úılený men úı bolýdyń arasy

Statıstıka komıtetiniń ótken jylǵy máli­me­tine qaraǵanda, elimizde sońǵy on jylda 1,5 mıllıon jup otaý qursa, osy kezeńde 1 mıl­lıonnan astam jup ajyrasqan. Bul – árbir úshinshi neke buzyldy degen sóz.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Oıynshyq týraly oı

«Bárimiz balalyqtyń aýylynan kelgen­biz», oıynshyqpen oınaıtyn jastan áldeqas­han asyp ketsek te, keı-keıde balalarymyzdyń qolyndaǵyǵa qyzyǵa qarap qoıamyz. Qyńqyldap qandaı oıyn­s­hyq suraǵanyn, dúken sórelerinen kóz ala almaı turatynyn baqylaı júrip, búgingi balalardyń talǵamyn da birshama túsinip qalǵan sıaqtymyz. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу