Әділетшіл Әбекем

Өмірде шын дос табу оңай емес. Әсіресе, жасың ұлғайған шақта. Бұл аксиома болып кеткен ұғым. Алайда қазекем «Жақсыда жаттық жоқ» деген сөзді әсте бекер айтпаған екен. Алтыншы сайланған Парламент Мәжілісінің депутаты қызметін атқарып жүрген екі жылдан астам уақыт ішінде халқымыздың маңдайлары жарқырай туған талай ардақты азаматтарымен танысып-бі­лісіп, жолдас болып кеттік. Солардың бірі һәм бірегейі – белгілі заңгер, Ұлттық ғылым академиясының корреспондент-мүшесі, заң ғылымдарының докторы, профессор Әбдіманап Бектұрғанов

Егемен Қазақстан
23.08.2018 1621
2

«Кемедегінің жаны бір». Күнделікті тірлікте сыпайы сәлемдесіп қана жүретін кейбір әріптестерімізбен анда-санда іссапарға бірге шыққан кезде ғана жақын араласып, кімнің кім екендігін анық аңғарып жүрміз. Әбдіманап Елікбайұлы екеуміздің достығымызға дәнекер болған да сондай жол үсті. Тә­уел­сіз Мем­лекеттер Достастығы Пар­ла­мент­ара­лық Ассамблеясының кезекті сессиясына қатысу үшін Ресейдің Санкт-Петербург қаласына бірге барған сапарымызда алуан тақырыпта кеңінен пікір алысып, түсінісіп кеттік. «Адам – сөйлескенше» деген осы. 

Әбекеңді бұрын да Парламентте қаралып жатқан заң жобаларын талқылау барысында білікті заңгер, білім саласында жинақтаған тәжірибесі мол басшы ретінде танып, сырттай құрмет тұтып жүретінмін. Енді оның жан дүниесіне көз жіберіп, өмірлік ұстанымына қаныққан соң, Әбдіманап Елікбайұлының кісілік келбеті, азаматтық тұлғасы көз алдымда асқақтап сала берді.

Орыс ағайындардың «Онымен бірге барлауға баруға болады» деген қанатты сөзі осындай аузын ашса, жүрегі көрінетін ақкөңіл, пайымы кең, парасаты биік азаматтарға арнап айтылса керек деп түйдім. Содан бері бір-бірімізді селкеусіз сенім артар дос тұтып, сын сәтте сыр бөлісер сенімді серік көріп, әзіл-қалжыңымыз да жарасып, жұп жазбай, қатар келеміз.

Әбдіманаптың өзім ерекше қадір­лейтін бір қасиеті – «Бас кеспек болса да, тіл кеспек жоқ» демекші, бетің бар, жүзің бар демей, кімге болсын турасын айтып салатын турашылдығы һәм әділетшілдігі. Сондайда оның бі­реуге ұнап, біреуге ұнамай қалған бірбеткей қалпын көргенде ойымда: «Әділетшіл Әбекем-ай! Біздің бүгінгі Парламентіміз өзің сынды өршіл тұлға­ла­рмен мықты ғой...» деген сөз тұрады. 

Ол ұзақ жылдар әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің заң факуль­­тетінің деканы, М.Х.Дулати атын­­дағы Тараз және І.Жансүгіров атын­дағы Жетісу мемлекеттік университет­те­рі­нің ректоры қызметтерін абыроймен атқарып, еліміздің білім саласы­ның өзекті мәселелерін бес саусағын­дай білетін маман әрі «Нұр Отан» партия­сының сайлауалды бағдарламасының білім беру бағыты бойынша тәлімгері болғандықтан, әсіресе, Білім және ғылым министрлігінің тарапынан орын алған кейбір кемшіліктерге төзбестік танытып, өткір сыни пікірлерін ашық айтып, дүркін-дүркін депутаттық сауалдар да жолдап, қатаң талап қойып жүр.

Онысы – әділеттілікті жақтау, заңды­лықты сақтау, ел ертеңі – жас ұрпаққа саналы тәрбие, сапалы білім беру ісіне деген шынайы жанашырлық, ұстаздық парызына адалдық. Әйтпесе, оған: «Қайтып ашатын есігіңді қатты жаппа, түбінде өкінуің мүмкін...» – деп жандары ашығансып кеңес берушілер де табылып жатады. Бірақ, Әбекең ондай «ақылгөйлерді» тыңдаған емес. Себебі оған жалтақтық пен жағымпаздық жат. Ол үшін ел мүддесі, өскелең ұрпақ тағдыры – бәрінен биік. «Айтарымызды айтпай, сөздің атасын өлтіріп жатсақ, елдің бетіне қалай қараймыз?» дейді халық қалаулысы.

Қаймағы бұзылмаған қазақ ордасы – қазіргі Түркістан облысының Сарыағаш ауданында дүниеге келген Әбдіманаптың осындай мемлекетшіл мінез-бітімінің, айбынды азаматтық тұлғасының түп-тамыры тереңде екен, сұрастырып білсем. Бұл ретте, әуелі халқымыздың «Ба­лаға қандай ат қойылса, оның бола­шақ тағдыры соған байланысты болады» деген нанымына сенген ата-анасы Әбдіманап деген есімнің «өмір-бақи бекзат» деген мағына беретіндігін ескеріп, жақсы ырым еткендігін айта кеткен жөн шығар.

Ал «Әке көрген оқ жонар» десек, әкесі Елікбай да өмірде алға қойған мақсатына жетпей тынбайтын, бірбеткей, бірсөзді адам болған екен. Мақташылар бригадасының бригадирі болып көп жыл жемісті еңбек еткен ол «Сарыағаш ауданының құрметті азаматы» атанып, дүниеден озған соң есімі Дихан баба ауылының орталық көшесіне берілген.

Ал бүгінде жасы сексеннен асқан анасы Хадиша құтты қоныс етіп отырған үйдегі аспалы шамның түбіне жылда көктемде қарлығаш ұя салады екен. Киелі құс иман нұрына бөленген қасиетті қарашаңырақты таңдағаны талассыз-ау... Осындай отбасыда өскен перзенттің бойына адами асыл қасиеттердің дарымауы мүмкін емес болар, сірә да.

«Әбекең бізге басшы болып келген кез – жағдайымыз нашарлау, айлық айлыққа жетпей қиналып, жұрттың қас-қабағына қарап сөйлейтін кез еді ғой. Жаңа ректорымыз университет оқытушыларын еш бөлмей, алаламай, оларды еш нәрседен кенде еткен жоқ. Ол, сонымен қатар, нарықтың экономикаға көшкен кезде талан-таражға түскен университет мүлкін қайтарып алуға барын салды.

Спорттық лагеріміз бар еді, бұрынғы ректор мүлдем құрып кетпесін деп, оны бір кәсіпкерге берген көрінеді. Ол кәсіпкер лагерьді жөндемек түгіл, жүнше түтіп жіберді. Студенттердің қолымен салынған лагерь құрып кетудің аз-ақ алдында тұрды. Осыны естіген Әбекең әлгі кәсіпкермен соттасып жүріп, ақыры лагерімізді қайтарып алды. Кезінде бізде профилакторий да болған еді. Ол да қиыншылық кезінде небәрі бір жүз мың теңгеге сатылып, кейін қолдан-қолға өтіп, тозып кеткен-ді.

Оны да қайтарып алып, жөндетіп, сол жерге студенттердің жатақханасын да салдырды. Қазіргі студенттер тамақтанатын «Айша сұлу» кафесін де әлдебір кәсіпкерден қайтарып алып, университет меншігіне өткізген де Әбекең еді. Сол тұста мұндай іс-әрекетке кімнің батылы жетіп бара алушы еді?! Талайлар мемлекет мүлкін емес, жеке басының қамын күйттеп жүрген уақытта осындай азаматтыққа барған Әбекеңді қаншалықты мақтан етсек те, лайықты», – деп еске алған екен М.Х.Дулати атындағы Тараз мем­лекеттік университетінің профессоры, педагогика ғылымдарының докторы Лесхан Байсерке («Парасат жолы» 93-бет, Алматы, 2013 жыл).

«2006 жылы жұбайым жол апатына түсіп, аяғын кесетіндей жағдайға душар болды. Әлбетте, ағайындық танытып, жанашырлық білдірген, көмек қолын соз­ған туған-туыс, дос-жолдастар көп болды. Десе де, Әбдіманап Елікбайұлы күнде теле­фон шалып, жағдайын біліп тұрды. Бірде: «Мына дәрігерлерің дұрыс болмай тұр-ау. Сызғанов атындағы инс­титуттың бас дә­рігерімен сөйлестім, сол жерде білгір хирургтер бар екен, со­ларға барып қаралыңдар», деп жол көрсетті.

Құ­дайға шүкір, жолымыз болып, жұба­йым осы күні шауып жүр. Аяғы да орнында, денсаулығы да жақсы. Әри­не, бірін­шіден, Алланың көмегі болған шығар, екіншіден, Әбдіманап Елік­байұлы­ның биік адамгершілік қасие­­тінің ша­пағаты тигені анық. Осын­дай жылы көз­қарас, адамның жағдайы­на қарау кез-келген басшының қолы­нан келе бер­мейді десем, артық айтқан­дық болмас», – деп еске алады І.Жан­сү­гі­ров атындағы Жетісу мемлекеттік универ­ситетінің бірінші проректоры, заң ғы­лым­дарының докторы Ләззат Еркінбаева.

Жуырда Астана қаласындағы рес­пуб­ликалық деңгейдегі беделді мекеме­лердің бірін басқаратын белгілі ғалым ағамыз менімен кездесіп қалып, сөз арасында: «Қарамағымда істеген бір қыз­мет­керім негізді себеппен қызметінен боса­тылған соң үстімнен арызды қарша боратты. Жоғарғы Сотқа дейін соттасып, ақыры жеңіліп тынды.

Оның бір арызы кезінде өзіммен бір кабинетте бірге отырып, қызметтес болған елге танымал азаматқа түсіпті. Ол менімен сөйлесіп, мән-жайды білместен, арызды бірден Бас прокуратураның қарауына жолдапты. Сонысы үшін оған қатты ренжідім. Ал дәл сондай арыз өзіммен ешқашан бірге қызмет атқармаған Парламент Мәжілісінің депутаты Әбдіманап Бектұрғановқа да жолданған екен.

Ол кісі бірден менімен тікелей хабарласып, жағдайды егжей-тегжейлі сұрап білді де, қолындағы арызды біздің мекемеміз бағынатын уәкілетті органға тексеруге жіберетінін айтты. Заң бойынша осылай істеуге тиісті екендігін де жеткізді. Сол жолы Әбдіманап Елікбайұлының парасаттылығына қатты разы болып қалдым. Сендер де біле жүріңдер деп айтып отырмын», – деді.

Енді бірде Парламент Мәжілісі бас­па­сөз қызметінің маманы Жігіткер Бай­телесов: «Таяуда бір ыңғайсыз жа­ғ­дай бол­ды. Депутат Әбдіманап Бектұр­ғанов­тың мақаласын жариялаған бір респуб­ликалық газетте оның есімі қате жазылып, басқа адамның атынан жарияланып кетіпті. Сол үшін мақаланы дайындаған журналист қатаң жазаға тартылғалы жатыр екен. Мұны естіген Әбдіманап ағамыз газет редакциясының басшысына телефон шалып, кінәлі журналиске өзі араша түсті. Сол үшін Әбекеңе бәріміз қатты риза болдық», – деп, әріптесімнің адамгершілігін айқын аңғартатын тағы бір деректі паш еткені бар.

Мен білетін Әбдіманап Бектұрғанов, міне, осындай азамат. 

Кәрібай МҰСЫРМАН,

Парламент Мәжілісінің депутаты,

Қазақстанның құрметті журналисі

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.09.2018

Головкин мен Альварестің үшінші жекпе-жегі болуы мүмкін бе? (ВИДЕО)

18.09.2018

11 жылдан кейін қайталанған тарихи кездесу

18.09.2018

Мемлекет басшысы қосарланған салықты болдырмайтын Өзбекстанмен арадағы келісімге өзгерістер енгізді

18.09.2018

Елбасы Байқоңыр тұрғындарына медициналық көмек көрсету заңына енгізілген өзгерістерге қол қойды

18.09.2018

Студент жастардың жатақхана мәселесі шешілуде

18.09.2018

Батыс Қазақстан облысында Мемлекеттік қызмет мектебі ашылды

18.09.2018

Жеңімпаздар әлем чемпионатына барады

18.09.2018

«Астана» 4 қазан күні өз алаңында Францияның «Ренн» клубымен ойнайды

18.09.2018

Атырауға алғаш рет Елбасының көшпелі көрмесі келді

18.09.2018

Қостанай облысының оңтүстік өңірі егін орағын аяқтап келеді

18.09.2018

Бауыржан Қарағызұлы Мәдениет және спорт министрінің кеңесшісі болып тағайындалды

18.09.2018

Ақмола облысында 61 ІТ сыныбы ашылды

18.09.2018

Әлихан Смайылов Қаржы министрі болып тағайындалды

18.09.2018

«Адырна» республикалық әдеби-көркем ұлттық журналы аламан бәйге жариялады

18.09.2018

Статусты сәйкестендіру керек

18.09.2018

Қостанай облысында адасқан тырна аңшылық шаруашылығына тапсырылды

18.09.2018

Ақмола облысында 2870 орынды қамтитын 11 жатақхана салу жоспарлануда

18.09.2018

Әулиеата аймағында туризмді дамытудың нақты жоспары жасалды

18.09.2018

Құрылыс компаниялары қызығушылық танытуда

18.09.2018

Елімізде жұмыспен қамтылған жастардың саны - 2,1 млн адамды құрайды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

О́mir súrý salty

BUU aqparatyna saı, áıelder arasynda eń joǵary ortasha ómir súrý uzaqtyǵy boıynsha 86,8 jaspen Japonıa aldyńǵy qatarda tursa, er adamdar arasynda 81,3 jaspen Shveısarıa birinshi orynda. Al keıbir elderde ortasha ómir súrý uzaqtyǵy tipti 60 jasqa da jetpeıdi. «Nege?» degen suraqqa túrli faktorlardy keltire otyryp jaýap berýge bolady.

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Búgingi qazaq áıeli

Qazaq áıeli qaı zamanda da qatparly taqyryp bolǵan. Epostyq jyrlar men ertegilerde, jyraýlar poezııasynda qazaq áıeliniń, qazaq qyzynyń asqaq beınesi áspetteldi, sulýlyǵy jyrlandy, jan dúnıesiniń izgilikti qasıetteri pash etildi. Baǵzydaǵy Tumar hanym men Umaı anadan bastap qazaq tarıhy da Domalaq ana, Aıpara ana, Qyzaı ana, beridegi Bopaı hansha men uly Abaıdyń ájesi Zere syndy ardaqty esimderge kenen bolyp kelgeni belgili. Qashannan-aq halyq qasıetiniń qormaly, ulttyń uıaty áıel bolǵan.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу