Айт күндері (әңгіме)

Айт күндері осы бір қызық оқиға есіме түсіп, қиялыма қанат біткендей болады да, тү-у сонау алыста қалған балалық шағыма қарай алып ұша жөнеледі.

Егемен Қазақстан
23.08.2018 3144
2

...Сол жылы Құрбан айт қыс ортасында келіп еді. Бары-жоғы он төрт үйден тұратын кіп-кішкентай ауылды бір топ бала түске шейін-ақ түгендеп, түп-түгел айттап шықтық. Енді міне, қайда барарымызды білмей дағдарып, ойланып тұрмыз. Кенет Зұлпықар деген ала көз қара бала тәмпіш мұрнын бір тартып қойып: «Ей, біз осы, қой­шылардың үйіне айттап қайтсақ қайтеді?!» деп қалды.

Бұл бір күтпеген жаңалық еді. Бәріміз: «О-о!» – деп қуанып, шу ете түстік. Сөйттік те, қар жамылып жатқан аппақ адырдағы жүк машинасы жүріп өткен ақсырғақ жолға түсіп алып, тарттық та кеттік.

Олар бізді қуана қарсы алды. Алғашқы екі үй барын алдымызға тосып, сонша жерден арнайы айттап келгенімізге мәз болып жатты. Тіпті қой соямыз, қона жатып кетіңдер деп те қалды. Бірақ біздің көз алдымызға келесі қойшының үйінде бұдан да дәмді, бұдан да мол дастарқан күтіп тұрғандай бір қызық сурет елестеп, тезірек сонда жетуге асықтық.

Сөйтіп үшінші қойшының үйіне келгенде мүлде күтпеген жағдайға тап болып, маңдайымыз тасқа соғылды.

Әуелі бізді шәу-шәу етіп, құлағы тікірейген кіп-кішкентай мәшке ит қарсы алды. Оның артынан қолын­да шелегі бар, сыртқа күл төгуге шыққан көк көз, мейіздей қатқан сары кемпір көрінді.

Аяқ астынан сап ете қалған бұл не дүрмек дегендей бізге шошына қарап: «Айттарыңыз құтты болсын, Сиыр­л­арыңыз сүтті болсын!» деп жан-жақтан жамыраған даусымызды жақтырмай, қалшиып қатты да қалды.

Сонсоң менен аулақ жүріңдер дегендей қолын сермеп: «Чево вам надо?» деді орыс тілінде сұп-суық үн қатып.

Енді біз одан үркіп қалдық. «Айт қой бүгін... айт... Біз анау ауыл жақтан келе жатырмыз...» деп күміл­жігендей болып ек, сары кемпір: «Я ничего не знаю, откуда пришли, туда и возвращайтесь!» деп шорт кесті.

Таза қазақ ауылға мүлде түсінік­сіз сөзден бе, әлде үй иесінің қату қабағынан ба, әйтеуір, қатты сескеніп, ақырын-ақырын шегіншектеп, қой қораның жанындағы төбешіктің үстіне шығып кеттік. Қанша дегенмен қар кешіп, терлеп-тепшіп, шаршап-шалдығып келдік емес пе. Сәлден соң бойымыз мұздап, қалтырап тоңа бастадық. Жаңа ғана тас төбемізде тұрғандай болып көрін­ген күн еңкейіп, көкжиекке жақындап қалғанын енді байқадық.

Әйткенмен, ер баланың бойында намыс деген болады емес пе. Әлгі қылығына тісімізді қайрап, мұндай адам біздің жаққа қайдан келген деп кіжініп тұрғанымызда, мұржасынан сыздықтап түтін шыға бастаған төмендегі үйдің есігі қайта ашылып, сары кемпір сырттағы қылдабайдан көмір алуға шықты.

Осы сәтте ортамыздағы біреу: «Е-ей, бәбүшке, сен Құрбан айт, Ораза айт білмейдски-и-й!» деп бар даусымен күшеніп айқай салды. Сол сол-ақ екен, бәріміз тұс-тұстан жамырап, орысша сөйлегеннің жөні осы екен ғой дегендей, әрқайсы­мыз өз сөзі­міздің соңына «ский» деген жалғауды қосып жіберіп, аузы­мызға келгенді айтып, айқайға бастық. «Қақпасский», «Бір таба наны мен бір уыс кәмпит-күлшесін қызғанғанский», «Өле қалский!» деген сияқты сөздердің неше атасы қарша борады...

Ал көк көз, сары кемпір біздің даусымызды естісе де, сөзімізді түсінбеген сыңайлы. Көмір салған шелегін көтерген күйі үн-түнсіз үйіне кіріп кете барды.

Сөйтіп кері қайттық. Бет-аузы­мыз қызарып, аяғымыз тоңып, жол орта­сында әрең ілбіп келе жатқаны­мызда кенет: «Ойбай, анаған қараң­дар! Бізді қуып келе жатыр!» деген дауыстан селк ете түстік.

Расында да, басындағы құлақ­шыны­ның екі құлағы желп-желп етіп, астындағы жуан торы атты үстін-үстін қамшылап біреу біздің соңымыздан салып ұрып келеді екен. Көре сала, мұз боп қатқан етіктеріміздің табаны дүңк-дүңк етіп, топырлап қаша жөнелдік. Бұл әрине, жаңағы көк көз кемпірдің шалы ғой. Қолына түссек, оңдырмайды-ау енді, оңдырмайды.

Бірақ жаяудың аты – жаяу ғой қашанда. Әне-міне дегенше ат дүбірі желке тұсымызға таяп-ақ қалды. Екі өкпесі аузына тығылып, демі жетпей құлап түскен бір бала сәлден соң арт жағымыздан: «Е-ей, тоқтаң­дар! Ол бізге айттық әкеліпті!» деп айқайлады...

Жуан торы атты қамшылап бізді қуып жеткен қара шалдың қолында бір қызыл түйіншек бар екен. Оған асығып-үсігіп жүріп бір таба нан мен бір уыс кәмпит күлшені орай салыпты. «Әй, балдар, айттық жеңдер, – деп бәйек болып жатыр. – Сендер біздің Катькаға ренжімеңдер. Ол байғұс мұндайды ешқашан көрмеген ғой!»

Енді біздің сөз тыңдауға мұрша­мыз жоқ. Қарнымыз әбден ашып-ақ қалған екен, аппақ қардың үсті­не жайылған қызыл түйіншектегі кәмпит-күлшеге таласып, сылпылдатып соғып жатырмыз.

Кейін білдік қой, ол біздің қойшы атамыздың кемпірі қайтыс болып, үлкен стансада тұратын жал­ғызбасты бір орыс әйелге үйлен­ген кезі екен-дағы.

Нұрғали ОРАЗ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.02.2019

Қарағанды облыстық соты республикалық байқауда жүлдегер атанды

17.02.2019

Қанат ТІЛЕУХАН. Қайтқан қыз (Әңгіме)

17.02.2019

«Батыс» өңірлік қолбасшылығында ауқымды шара өтті

17.02.2019

Берни Сандерс АҚШ президенті лауазымы үшін қайта күресуге шешім қабылдады

17.02.2019

Дәрігерлер балаларды көңілді бимен оятты

17.02.2019

Алакөл ауданында көпбалалы отбасыларға пәтер берілді

17.02.2019

Қазақстан дзюдошылары Еуропа кубогінен екі медаль жеңіп алды

17.02.2019

Жансель Дениз Turkish Open турнирінде жеңімпаз атанды

17.02.2019

Елена Круглыхина могулшылар алдындағы басты міндетті атады

17.02.2019

17 ақпанға арналған ауа райы болжамы

16.02.2019

ҚХЛ: «Барыс» биыл «Авангардтан» төртінші мәрте жеңілді

16.02.2019

Сапарбаев: Бірде бір бала назарсыз әрі қамқорсыз қалмауы керек

16.02.2019

Головкин былғары қолғабын шегеге іле ме?

16.02.2019

Астана қаласы мен үш облыста ауа райына байланысты ескерту жарияланды

16.02.2019

Қарағандыда NASА кездесу өткізді

16.02.2019

БҚО-да көп балалы отбасылар мәселесін шешуге қосымша 500 млн теңге бөлінеді

16.02.2019

Қарағандыда полицияның 200 қызметкері волейбол ойнады

16.02.2019

Қарағанды облысында мектеп жабылып қалды

16.02.2019

Демалыс күндері боран соғып, жауын-шашын болады

16.02.2019

Оралда радиатор зауыты ашылады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Qumar oıynnyń quryǵy uzyn

«Aıdalada altyn bar» dese, soǵan birinshi qandastarymyz baratyn shyǵar dep oılaıtyn halge jettik. Bulaı deýimizge qoǵamda qordalanyp qalǵan, ordalanyp alǵan máseleler mysal bola alady. Sonyń biri – báske aqsha tigý, ıaǵnı býkmekerlik keńselerdiń keleńsiz kásibi bolyp tur. Jalpy, ózi jarymaı otyrǵan jannyń «úıde otyryp ońaı aqsha tabý jolyn úıretemin» degenine erip kete beretin ańqaý bolatynyna ekenine búginde kózimiz ábden jetti. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу