Айт күндері (әңгіме)

Айт күндері осы бір қызық оқиға есіме түсіп, қиялыма қанат біткендей болады да, тү-у сонау алыста қалған балалық шағыма қарай алып ұша жөнеледі.

Егемен Қазақстан
23.08.2018 2468
2

...Сол жылы Құрбан айт қыс ортасында келіп еді. Бары-жоғы он төрт үйден тұратын кіп-кішкентай ауылды бір топ бала түске шейін-ақ түгендеп, түп-түгел айттап шықтық. Енді міне, қайда барарымызды білмей дағдарып, ойланып тұрмыз. Кенет Зұлпықар деген ала көз қара бала тәмпіш мұрнын бір тартып қойып: «Ей, біз осы, қой­шылардың үйіне айттап қайтсақ қайтеді?!» деп қалды.

Бұл бір күтпеген жаңалық еді. Бәріміз: «О-о!» – деп қуанып, шу ете түстік. Сөйттік те, қар жамылып жатқан аппақ адырдағы жүк машинасы жүріп өткен ақсырғақ жолға түсіп алып, тарттық та кеттік.

Олар бізді қуана қарсы алды. Алғашқы екі үй барын алдымызға тосып, сонша жерден арнайы айттап келгенімізге мәз болып жатты. Тіпті қой соямыз, қона жатып кетіңдер деп те қалды. Бірақ біздің көз алдымызға келесі қойшының үйінде бұдан да дәмді, бұдан да мол дастарқан күтіп тұрғандай бір қызық сурет елестеп, тезірек сонда жетуге асықтық.

Сөйтіп үшінші қойшының үйіне келгенде мүлде күтпеген жағдайға тап болып, маңдайымыз тасқа соғылды.

Әуелі бізді шәу-шәу етіп, құлағы тікірейген кіп-кішкентай мәшке ит қарсы алды. Оның артынан қолын­да шелегі бар, сыртқа күл төгуге шыққан көк көз, мейіздей қатқан сары кемпір көрінді.

Аяқ астынан сап ете қалған бұл не дүрмек дегендей бізге шошына қарап: «Айттарыңыз құтты болсын, Сиыр­л­арыңыз сүтті болсын!» деп жан-жақтан жамыраған даусымызды жақтырмай, қалшиып қатты да қалды.

Сонсоң менен аулақ жүріңдер дегендей қолын сермеп: «Чево вам надо?» деді орыс тілінде сұп-суық үн қатып.

Енді біз одан үркіп қалдық. «Айт қой бүгін... айт... Біз анау ауыл жақтан келе жатырмыз...» деп күміл­жігендей болып ек, сары кемпір: «Я ничего не знаю, откуда пришли, туда и возвращайтесь!» деп шорт кесті.

Таза қазақ ауылға мүлде түсінік­сіз сөзден бе, әлде үй иесінің қату қабағынан ба, әйтеуір, қатты сескеніп, ақырын-ақырын шегіншектеп, қой қораның жанындағы төбешіктің үстіне шығып кеттік. Қанша дегенмен қар кешіп, терлеп-тепшіп, шаршап-шалдығып келдік емес пе. Сәлден соң бойымыз мұздап, қалтырап тоңа бастадық. Жаңа ғана тас төбемізде тұрғандай болып көрін­ген күн еңкейіп, көкжиекке жақындап қалғанын енді байқадық.

Әйткенмен, ер баланың бойында намыс деген болады емес пе. Әлгі қылығына тісімізді қайрап, мұндай адам біздің жаққа қайдан келген деп кіжініп тұрғанымызда, мұржасынан сыздықтап түтін шыға бастаған төмендегі үйдің есігі қайта ашылып, сары кемпір сырттағы қылдабайдан көмір алуға шықты.

Осы сәтте ортамыздағы біреу: «Е-ей, бәбүшке, сен Құрбан айт, Ораза айт білмейдски-и-й!» деп бар даусымен күшеніп айқай салды. Сол сол-ақ екен, бәріміз тұс-тұстан жамырап, орысша сөйлегеннің жөні осы екен ғой дегендей, әрқайсы­мыз өз сөзі­міздің соңына «ский» деген жалғауды қосып жіберіп, аузы­мызға келгенді айтып, айқайға бастық. «Қақпасский», «Бір таба наны мен бір уыс кәмпит-күлшесін қызғанғанский», «Өле қалский!» деген сияқты сөздердің неше атасы қарша борады...

Ал көк көз, сары кемпір біздің даусымызды естісе де, сөзімізді түсінбеген сыңайлы. Көмір салған шелегін көтерген күйі үн-түнсіз үйіне кіріп кете барды.

Сөйтіп кері қайттық. Бет-аузы­мыз қызарып, аяғымыз тоңып, жол орта­сында әрең ілбіп келе жатқаны­мызда кенет: «Ойбай, анаған қараң­дар! Бізді қуып келе жатыр!» деген дауыстан селк ете түстік.

Расында да, басындағы құлақ­шыны­ның екі құлағы желп-желп етіп, астындағы жуан торы атты үстін-үстін қамшылап біреу біздің соңымыздан салып ұрып келеді екен. Көре сала, мұз боп қатқан етіктеріміздің табаны дүңк-дүңк етіп, топырлап қаша жөнелдік. Бұл әрине, жаңағы көк көз кемпірдің шалы ғой. Қолына түссек, оңдырмайды-ау енді, оңдырмайды.

Бірақ жаяудың аты – жаяу ғой қашанда. Әне-міне дегенше ат дүбірі желке тұсымызға таяп-ақ қалды. Екі өкпесі аузына тығылып, демі жетпей құлап түскен бір бала сәлден соң арт жағымыздан: «Е-ей, тоқтаң­дар! Ол бізге айттық әкеліпті!» деп айқайлады...

Жуан торы атты қамшылап бізді қуып жеткен қара шалдың қолында бір қызыл түйіншек бар екен. Оған асығып-үсігіп жүріп бір таба нан мен бір уыс кәмпит күлшені орай салыпты. «Әй, балдар, айттық жеңдер, – деп бәйек болып жатыр. – Сендер біздің Катькаға ренжімеңдер. Ол байғұс мұндайды ешқашан көрмеген ғой!»

Енді біздің сөз тыңдауға мұрша­мыз жоқ. Қарнымыз әбден ашып-ақ қалған екен, аппақ қардың үсті­не жайылған қызыл түйіншектегі кәмпит-күлшеге таласып, сылпылдатып соғып жатырмыз.

Кейін білдік қой, ол біздің қойшы атамыздың кемпірі қайтыс болып, үлкен стансада тұратын жал­ғызбасты бір орыс әйелге үйлен­ген кезі екен-дағы.

Нұрғали ОРАЗ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.09.2018

Туған жерін сүйе алмаған, сүйе алар ма туған елін?

23.09.2018

Түркістанда халықаралық деңгейдегі инвестициялық және туристік форум өтеді

23.09.2018

Әдет қалыптастыру оңай ма?

23.09.2018

Тіл ықылассыз істі емес, періште көңілді ұнатады

23.09.2018

«Әкім Тарази шығармашылығының феномені» халықаралық ғылыми-практикалық конференциясы өтті

23.09.2018

Қостанайда екі полицей жол бойында әйелді ажалдан аман алып қалды

23.09.2018

Павлодарға Дүниежүзілік Украиндар конгресінің президенті Евгений Чолий келді

23.09.2018

Балалар Евровидениесінде еліміздің намысын Даниэла Төлешова қорғайтын болды

23.09.2018

Энтони Джошуа ресейлік боксшы Александр Поветкинді жеңді

23.09.2018

Астанада ТҚО объектілерді қорғаудың цифрлық басқару жүйесі ұсынылды

23.09.2018

Екібастұзда алғашқы STEM-зертханасы ашылды

23.09.2018

Маңғыстауда VI Халық спорты ойындары басталды

23.09.2018

Астаналықтар заң мәселесі бойынша тегін кеңес алды

23.09.2018

Ақтауда триатлоннан Қазақстан Кубогының финалы басталды

22.09.2018

Жалпықалалық сенбілікте 9 мыңнан астам ағаш егілді

22.09.2018

Мақтаарал ауданында «Жасыл ел» жастардың еңбек жасақтары жұмысын бастады

22.09.2018

«Балалар Евровидениесі» байқауының жеңімпазы анықталмақ

22.09.2018

Халықаралық «Ясауитану-2018» байқауы өз мәресіне жетті

22.09.2018

Елбасы елорданың қала құрылысын игеру жоспарымен танысты

22.09.2018

Даниал Ахметов Зырян ауданын Алтай деп атау туралы ұсынысты қолдады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу