Өңір өнерін өрнектеген

Егемен Қазақстан
24.08.2018 3785
2

Әр заманда өнер адамдарын халық ерекше құрмет­тегені белгілі. Әу деп ән сал­ған адамның арқасынан қа­ғып, шабытына шабыт қо­сып, жігерлендіріп оты­ру қазақ халқының қаны­на сің­ген қасиет. Ауыл өнерпаз­дары­ның арасынан тума талант иесін танып, сахнаға шы­ға­рып, көпшіліктің талқы­сына салып шыңдай білу – әр­кім­нің қолынан келе бер­мейді. Бұл үшін үлкен жүрек керек. Сондай үлкен жүрек иесінің бірі Қабдолда Тұраров еді. 

Ол өмірдің ыстық-суығы­нан жастайынан өтті. Алды­на қойған мақсатын аяғына де­йін жеткізетін адам болатын. Көп жыл Күршім аудандық мәде­ниет саласын басқарды. Облыстық ақындар мектебін ашты. Қамқорлық жаса­ды. Осы жылдар ішінде  Күр­шім ауданына қарасты Ақсуат ауылында «Айдын» ат­ты ән-би ансамблінің құрылуы­на ықпал етті. Аудан­дағы үш ұжымға «халық театры» атағын әпер­ді. Аудан­дық мұражай ашып, оның ғимаратын салдырды. Жәді­герлерді өзі жинай оты­рып, мұражай жұмы­сы­ның алға басуына ұшан-теңіз еңбек сіңірді.

Қ.Тұраров айтыс ақыны ретінде де танымал болды. Өңірдегі өнер саласындағы ең­­бегі ерекше. Айтыстың тұ­ра­­лап жатқан шағында об­лыс­та ақындар мектебін ұйым­­дастырып, өзі басқарды. Өзі тәрбиелеген әуесқой айтыс ақын­дарының саны елуден асады. Олар облыстық, респуб­ликалық айтыстарға қатысып, жүлделі орындарды жеңіп алып, елімізге танымал болды. Қ.Тұраров кеудесінен ән қалқып, күй шалқыған жан болатын. Өлең жазумен, ән шығарумен жастайынан айналысып, республикалық радио фонотекасына жиырмадан астам әндері қабылданды. Өлеңдерінде туған жерін, елін тебірене жырлады.

1959 жылы «Алтай әуен­дері» атты жеке жинағы жарық көрген. 1984 жылы «Жазу­­шы» баспасынан шық­қан «Жайқоңыр» өлеңдер жи­на­­ғын­дағы «Нұр Зайсан», «Жер жәннаты – Күршім», «Түле­гімін Күршімнің», «Тол­­ғаныс тарамдары» сияқ­ты жырлары Күршімнің кө­рік­ті жерлерін, Зайсан­дай атақты көлін әнге қосып, ту­ған жерге деген кең пейілін, ыс­тық ықыласын көрсетеді. Оның әнін шырқап, жырын жырлап, күйін күмбірлете тартып, өлеңін өлкеге  танытып жүрген әншілер мен домбырашылар да көп.

Композиторлар одағының мақұл­дауы­мен «Өнер» бас­пасынан 1987 жылы шық­қан «Жастық шақ әуен­дері» атты әндер жинағына Қабдолда Тұраровтың көп әні енген. Қазақ КСР Ғылым академиясының өнер зерттеу бөлімі мен рес­пуб­ли­каның Композиторлар одағы Қабдолда Тұрарұлының әндерін жоғары бағалап, Бақыт­жан Байқадамов пен Құдыс Қожамияров жақсы пікір айт­қан болатын. 

Ол аудан тарихы туралы жиі жазған өңір шежірешісі. Шығармаларына туған жері, тарихы, батырлары, азаматтары арқау болған. Еңбектері республи­калық «Мәдениет және тұрмыс», «Парасат», «Жұлдыз» журналдарында, республикалық «Қазақ батырлары» және облыстық «Дидар» газеттерінде жиі басылды. «Ер Күркебай», «Жаман батыр», «Шерубай сыбызғышы», «Шанақ сыбызғышы», «Күйші Шайқы» шығар­маларының авторы. Жарияланбаған еңбек­тері қаншама? Осы орайда, белгілі күршімдік ақын Хасен Закария:

– Қабаңның шәкірт­тері баршылық. Қазақ елі­не белгілі айтыскер ақын Абаш Кәкенов, композитор Оралхан Көшеров, Талғат Карменов, өзінің үлкен ұлы Ерсовет Қабдоллаұлы сынды тізімді республикаға танымал жастармен толықтыра беруге болады. Кезінде өзі басқарған аудандық мәде­ниет басқармасы, соған қа­расты кітапхана бірлестігі 10 жыл қатарынан облыс­та бірінші орынды иеленді. Ертіс бойындағы аудандар­ды аралап, «Ел іші – өнер кеніші» деген ұстаныммен қан­­шама талантты өнерпазды ел алдына шығарды. Ағамыз астана Ақмолаға көшкен жылы қуанып, «Астанаға арнаудың» әні мен сөзін жазып, әріптес­терінің талқы­сына салып, «Біз әлі-ақ іргелі әлем таныған ел боламыз» дегенде біреу сеніп, біреу сенбеген уақыт еді. 

Расында, Күршім жерінде қазақтың өнері үшін саналы өмірін арнаған өнер жанашыры Қабдолда Тұраров ағамыздың есімін Мәдениет үйіне берсе, нұр үстіне нұр болар еді...

Гүлмира КЕҢЕСБАЕВА

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.09.2018

Роналду алғаш рет ойыннан қуылды

21.09.2018

Qasiet pen qasiret

21.09.2018

Жабайы бәсекелестік немесе жолаушыларды заңсыз тасымалдау белең алып барады

21.09.2018

Ректор Мәлік Ғабдуллин

21.09.2018

Парасаттылық пен азаматтықтың өнегесі

21.09.2018

Танзанияда паром суға батып, 44 адам қаза тапты

21.09.2018

Антон қарттың айтқандары

21.09.2018

Көшенің сәнін келтіріп...

21.09.2018

Мемлекеттік қызмет мектебі ашылды

21.09.2018

Алда елді елге қосу мұраты тұр

21.09.2018

Мүгедектерді әлеуметтік қорғау мәселелері қаралды

21.09.2018

«English for Jastar» – жаңа жоба

21.09.2018

Нақты істердің партиясы

21.09.2018

300 мың адам диктант жазды

21.09.2018

2017 жылы машина жасау өнімінің көлемі 1 трлн теңгеге жуық болды - Елбасы

21.09.2018

Әліпби ауыстыру – үлкен өзгеріс

21.09.2018

Елбасы. Елорда. ЭКСПО

21.09.2018

Парламенттік тыңдау өтеді

21.09.2018

Инвесторларды тарту мәселелеріне арналды

21.09.2018

Еуразиялық әйелдер форумына қатысты

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу