Өңір өнерін өрнектеген

Егемен Қазақстан
24.08.2018 3896
2

Әр заманда өнер адамдарын халық ерекше құрмет­тегені белгілі. Әу деп ән сал­ған адамның арқасынан қа­ғып, шабытына шабыт қо­сып, жігерлендіріп оты­ру қазақ халқының қаны­на сің­ген қасиет. Ауыл өнерпаз­дары­ның арасынан тума талант иесін танып, сахнаға шы­ға­рып, көпшіліктің талқы­сына салып шыңдай білу – әр­кім­нің қолынан келе бер­мейді. Бұл үшін үлкен жүрек керек. Сондай үлкен жүрек иесінің бірі Қабдолда Тұраров еді. 

Ол өмірдің ыстық-суығы­нан жастайынан өтті. Алды­на қойған мақсатын аяғына де­йін жеткізетін адам болатын. Көп жыл Күршім аудандық мәде­ниет саласын басқарды. Облыстық ақындар мектебін ашты. Қамқорлық жаса­ды. Осы жылдар ішінде  Күр­шім ауданына қарасты Ақсуат ауылында «Айдын» ат­ты ән-би ансамблінің құрылуы­на ықпал етті. Аудан­дағы үш ұжымға «халық театры» атағын әпер­ді. Аудан­дық мұражай ашып, оның ғимаратын салдырды. Жәді­герлерді өзі жинай оты­рып, мұражай жұмы­сы­ның алға басуына ұшан-теңіз еңбек сіңірді.

Қ.Тұраров айтыс ақыны ретінде де танымал болды. Өңірдегі өнер саласындағы ең­­бегі ерекше. Айтыстың тұ­ра­­лап жатқан шағында об­лыс­та ақындар мектебін ұйым­­дастырып, өзі басқарды. Өзі тәрбиелеген әуесқой айтыс ақын­дарының саны елуден асады. Олар облыстық, респуб­ликалық айтыстарға қатысып, жүлделі орындарды жеңіп алып, елімізге танымал болды. Қ.Тұраров кеудесінен ән қалқып, күй шалқыған жан болатын. Өлең жазумен, ән шығарумен жастайынан айналысып, республикалық радио фонотекасына жиырмадан астам әндері қабылданды. Өлеңдерінде туған жерін, елін тебірене жырлады.

1959 жылы «Алтай әуен­дері» атты жеке жинағы жарық көрген. 1984 жылы «Жазу­­шы» баспасынан шық­қан «Жайқоңыр» өлеңдер жи­на­­ғын­дағы «Нұр Зайсан», «Жер жәннаты – Күршім», «Түле­гімін Күршімнің», «Тол­­ғаныс тарамдары» сияқ­ты жырлары Күршімнің кө­рік­ті жерлерін, Зайсан­дай атақты көлін әнге қосып, ту­ған жерге деген кең пейілін, ыс­тық ықыласын көрсетеді. Оның әнін шырқап, жырын жырлап, күйін күмбірлете тартып, өлеңін өлкеге  танытып жүрген әншілер мен домбырашылар да көп.

Композиторлар одағының мақұл­дауы­мен «Өнер» бас­пасынан 1987 жылы шық­қан «Жастық шақ әуен­дері» атты әндер жинағына Қабдолда Тұраровтың көп әні енген. Қазақ КСР Ғылым академиясының өнер зерттеу бөлімі мен рес­пуб­ли­каның Композиторлар одағы Қабдолда Тұрарұлының әндерін жоғары бағалап, Бақыт­жан Байқадамов пен Құдыс Қожамияров жақсы пікір айт­қан болатын. 

Ол аудан тарихы туралы жиі жазған өңір шежірешісі. Шығармаларына туған жері, тарихы, батырлары, азаматтары арқау болған. Еңбектері республи­калық «Мәдениет және тұрмыс», «Парасат», «Жұлдыз» журналдарында, республикалық «Қазақ батырлары» және облыстық «Дидар» газеттерінде жиі басылды. «Ер Күркебай», «Жаман батыр», «Шерубай сыбызғышы», «Шанақ сыбызғышы», «Күйші Шайқы» шығар­маларының авторы. Жарияланбаған еңбек­тері қаншама? Осы орайда, белгілі күршімдік ақын Хасен Закария:

– Қабаңның шәкірт­тері баршылық. Қазақ елі­не белгілі айтыскер ақын Абаш Кәкенов, композитор Оралхан Көшеров, Талғат Карменов, өзінің үлкен ұлы Ерсовет Қабдоллаұлы сынды тізімді республикаға танымал жастармен толықтыра беруге болады. Кезінде өзі басқарған аудандық мәде­ниет басқармасы, соған қа­расты кітапхана бірлестігі 10 жыл қатарынан облыс­та бірінші орынды иеленді. Ертіс бойындағы аудандар­ды аралап, «Ел іші – өнер кеніші» деген ұстаныммен қан­­шама талантты өнерпазды ел алдына шығарды. Ағамыз астана Ақмолаға көшкен жылы қуанып, «Астанаға арнаудың» әні мен сөзін жазып, әріптес­терінің талқы­сына салып, «Біз әлі-ақ іргелі әлем таныған ел боламыз» дегенде біреу сеніп, біреу сенбеген уақыт еді. 

Расында, Күршім жерінде қазақтың өнері үшін саналы өмірін арнаған өнер жанашыры Қабдолда Тұраров ағамыздың есімін Мәдениет үйіне берсе, нұр үстіне нұр болар еді...

Гүлмира КЕҢЕСБАЕВА

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.11.2018

Мемлекеттік басқару академиясы қазақстандық тәжірибені тарату орталығына айналды

19.11.2018

Алматыда ХІV Халықаралық Шәкен Айманов кинофестивалі ашылды

19.11.2018

Алматыда көлік апатынан 10 айда 114 адам ажал құшқан

19.11.2018

Жыр алыбы Жамбылдың өмірі сахналанды

19.11.2018

Павлодарда биыл 349 жол-көлік оқиғасы орын алған

19.11.2018

Абылайхан ЖҮСІПОВ: Токио туралы айтуға әлі ерте...

19.11.2018

Елбасы Шавкат Мирзиёевпен телефон арқылы сөйлесті

19.11.2018

Бай болсаң халқыңа пайдаң тисін

19.11.2018

Түркістанда халықаралық ғылыми-теориялық конференция өтті

19.11.2018

Маңғыстауда «Адал ұрпақ» ерікті мектеп клубтарының облыстық слеті өтті

19.11.2018

Маңғыстауда өткен тарихи турнир өз мәресіне жетті

19.11.2018

Энергия үнемдеу бойынша Қазақстан 32-ші орында

19.11.2018

Көкшетауда жылу ақысы арзандайды

19.11.2018

Теміртауда Президенттік пән олимпиадасы өтті

19.11.2018

Бітіруші түлектер мансап орталықтары арқылы жұмысқа орналасады

19.11.2018

Павлодар облысында кәсіпкер әйелдер 113 жоба жүзеге асырған

19.11.2018

Солтүстік Қазақстан облысының әкімі күнгейліктерді теріскейге шақырды

19.11.2018

Петропавлда жаңа шіркеу ашылды

19.11.2018

Қостанайда жол қозғалысы ережесінің бір күнде 375 рет бұзылғаны анықталды

19.11.2018

Солтүстік Қазақстанда 1 миллион тоннаға жуық майлы дақыл жиналды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Талғат БАТЫРХАН, Егемен Қазақстан

«Baı bolsań halqyńa paıdań tısin»

«Batyr bolsań jaýyńa naızań tısin, Baı bolsań halqyńa paıdań tısin». Kezinde aıyr tildi Áıteke bı aıtqan aqyldy sóz. Keler ǵasyrlarǵa da keter ǵaqlıa.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу