Арал теңізінің тағдыры – әлем назарында

Бұған дейін Түрікменстанда Ор­та­лық Азия мемлекеттері – Қазақ­стан, Түрікменстан, Өзбекстан, Тәжікстан және Қырғызстан прези­денттерінің қатысуымен Халық­аралық Аралды құтқару қорының саммиті өткенін хабарлаған болатынбыз. Іргелі жиын туралы әлемдік баспасөз жарыса ақпарат таратты. Осы орайда Орталық Азия мемлекеттері басшыларының аталған маңызды іс-шараға қа­тысты шетелдік ақпарат құрал­дарындағы жарияланымдарын ұсы­нып отырмыз. 

Егемен Қазақстан
28.08.2018 1846
2

Әзербайжанның Azernews.az агент­тігі Қазақстан Президенті Нұрсұлтан На­зар­баевтың Халықаралық Аралды құт­қару қорының саммитінде сөйлеген сө­зіне баса назар аударған. Сайттың мәлі­метінде Елбасының Орталық Азияның ха­­лық­аралық су-энергетикалық кон­сор­циумын құруды ұсынғаны атап көр­се­тіледі.

«Қазіргі жағдайда Орталық Азияның халықаралық су-энергетикалық консорциумын құру мәселесіне оралуы маңызды. Оны құру трансшекаралық өзендердің су ресурстарын пайдалану барысында ирригация мен гидроэнергетика арасындағы теңгерімді қамтамасыз етуге мүмкіндік береді», деді Президент саммит отырысында.

Сонымен қатар Azernews.az Елба­сының ХАҚҚ Атқару комитетін тұрақты қоныстандыру мәселесін көтергеніне де тоқталды. Сайттың пайымдауынша, бұл ұйым қызметінің тиімділігіне оң әсерін тигізеді, төрағалық етуші тарап ауысқан кезде оның қоныс аударуы барысында жұмыстардың тежелуіне жол бермейді.

Бұдан бөлек, Елбасы жиында сөй­леген сөзінде «Арал теңізі бассейні су ре­сурстарын басқару, бөлу, есепке алу және мониторинг жүйелерін автомат­танды­ратын уақыт жетті. Бұл елдердің су­ды пайдалану ашықтығын қамтама­сыз етіп, өзара сенімді нығайта­ды», деген болатын. 

Ұлттық жаңалықтар қызметінің (НСН) хабарлауынша, Өзбекстан Пре­зиденті Шавкат Мирзиёев Халықаралық Аралды құтқару қорының саммитінде Орталық Азия мемлекеттерімен бірлесіп, Арал теңізінің мәселесін шешуде ынтымақтастық жасауға әзір екенін жеткізді. Бұл жолғы жиын араға тоғыз жыл салып өтіп отыр. Бұған дейін 2009 жылы ұйымға мүше мемлекеттер Қазақстанда бас қосқан болатын.

Жалпы, Арал теңізі бассейнінде бес мемлекет – Қазақстан, Өзбекстан, Түрікменстан, Қырғызстан, Тәжікстан қоныс тепкен. Сондай-ақ Ауғанстан мен Иранның кішігірім бөлігіндегі өзен сулары осы бассейн құрамына кіреді.

690 мың шаршы километрді алып жатқан аумақтың мәселесі қазіргі таңда өзекті болып отыр. Өйткені Арал теңізінің суы тартылып, бірқатар түйткілдер туындатты. Түрікменстандағы жиын осы мәселелерді талқылауға арналды.

Халықаралық қоғамдастық тарапынан XX ғасырдың басты апаттарының бірі саналған Арал теңізінің тартылуын жою мақсатында 1993 жылы Халықаралық Аралды құтқару қоры құрылған-ды.

Regnum.ru агенттігінің мәліметіне сүйенсек, Халықаралық Аралды құтқару қоры саммитінің осы жолғы жиыны үлкен маңызға ие. Сайт бұған бірнеше себеп келтіреді. Біріншіден, жыл са­йын теңіздің тартылуы салдарынан 80 миллион тонна тұз бен зиянды химиялық заттар ауаға таралады екен. Екіншіден, осының алдындағы жиын 2009 жылы өткен еді. Яғни, ұзақ мер­зім­нен кейін Орталық Азия мем­ле­кет­тері аталған мәселеге қайта жиналып отыр.

Сондай-ақ агенттіктің деректеріне сай, іс-шара қорытындысы бойынша, қор­­ға мүше мемлекеттер қаржы инс­ти­тут­­тары, халықаралық ұйымдар, биз­нес қауым­­дастық өкілдерінің Арал теңі­зі мәсе­­лесіне назарын аудартудан үміт­тенеді.

Қазіргі таңда Аралды құтқару жұмыс­тары жүргізіліп келеді. Мәселен, 2013-2017 жылдар аралығында 500 жоба жүзеге асқан.

 

Шолуды дайындаған

Абай АСАНКЕЛДІҰЛЫ,

«Егемен Қазақстан»

 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

16.01.2019

Сыртқы істер министрлігіне жаңа вице-министр тағайындалды

16.01.2019

Елімізде әлеуметтік кәсіпкерліктің дамуына қолдау көрсетеді

16.01.2019

Қазақстандықтар азық-түлікке қанша жұмсайды

16.01.2019

Зәуреш Ақашева: үстел теннисінен Ресей суперлигасы үлкен тәжірибе сыйлады

16.01.2019

Биатлоннан Қазақстан кубогі: екінші жарыс күнінің нәтижесі

16.01.2019

Әзербайжан мен Армения Сыртқы істер министрлері кездесті

16.01.2019

«Татулық» орталығының пайдасын дауласқандар көреді

16.01.2019

Атыраулық кәсіпкерлерді не алаңдатады?

16.01.2019

Соңғы технологиялар темекімен күресте жеңіп шықты

16.01.2019

Салықтық рақымшылықты жүргізуді қарастыратын Заң күшіне енді

16.01.2019

Сақтағанның жұмыртқалары лайкқа зәру емес

16.01.2019

Ресей, Иран, Әзербайжан үшжақты саммитке дайындалып жатыр

16.01.2019

Асқар Мамин Түркістандағы құрылыс жұмыстарымен танысты

16.01.2019

Бақтияр Зайнутдинов «Ростов» сапында алғашқы ойынын өткізді

16.01.2019

ШҚО Риддер қаласында «Көшбасшы болғың келе ме?» атты шара өткізілді

16.01.2019

Алматыда сымбатты ескерткіш орнатылды

16.01.2019

Алматыда аудармашылар мен авторлар кездесті

16.01.2019

Жанкүйерлер «Астана Опера» балет труппасын Нұрсұлтан Назарбаев әуежайында қарсы алды

16.01.2019

Депутат «Астана-Арена» стадионындағы кемшіліктерді атап көрсетті

16.01.2019

Ең белсенді салық төлеуші 126 084 түбіртек жіберген

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Bas paıda algorıtmi

Bas paıdany oılaý – búkil adam balasyna tán dúnıe. Ár adam balasynyń «ózim degende ógiz qara kúshim bar» degen qaǵıdat boıynsha tirshilik quratyny túsinikti. Biraq adam balasy qoǵam ishinde ómir súretindikten ár adamǵa tán osy qasıetti shektep ustaýǵa, ony qoǵamdyq múddege nemese qoǵamdyq ortada qalyptasqan tártipke baǵyndyrýǵa týra keledi. О́ıtkeni munsyz qoǵam damı almaıdy.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Ońtaılandyrý ońalta ma, omalta ma?

Orta bilim salasyna qatysty taǵy bir ońtaılandyrýdyń qulaǵy qyltıyp, «bul qalaı bastalyp, qalaı aıaqtalady?» degen sansyz suraq kóptiń kókeıin búlkildetip otyr. «Qundylyqtar aýysatyn, shyndyqtar shatysatyn uly ózgerister týysynda ómirdiń ózi karnavalǵa uqsap ketedi», dep Mıhaıl Bahtın aıtpaqshy, bilim salasyndaǵy mundaı reformalardan jurttyń júıkesi juqarý bylaı tursyn, karnavalǵa aınalyp bara ma degen kúdik joq emes. Qabyldanǵan, tolyqtyrylǵan zańdar, ár mınıstrdiń tusynda túzilgen baǵdarlamalar, oǵan bólingen qarjy – «óıtemiz de, búıtemiz» dep keletin jarnamaǵa bergisiz jıyndar, konferensıalar, onda sóılenetin sózder qısapsyz desek, artyq aıtqandyq bolmas.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Úılený men úı bolýdyń arasy

Statıstıka komıtetiniń ótken jylǵy máli­me­tine qaraǵanda, elimizde sońǵy on jylda 1,5 mıllıon jup otaý qursa, osy kezeńde 1 mıl­lıonnan astam jup ajyrasqan. Bul – árbir úshinshi neke buzyldy degen sóz.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Oıynshyq týraly oı

«Bárimiz balalyqtyń aýylynan kelgen­biz», oıynshyqpen oınaıtyn jastan áldeqas­han asyp ketsek te, keı-keıde balalarymyzdyń qolyndaǵyǵa qyzyǵa qarap qoıamyz. Qyńqyldap qandaı oıyn­s­hyq suraǵanyn, dúken sórelerinen kóz ala almaı turatynyn baqylaı júrip, búgingi balalardyń talǵamyn da birshama túsinip qalǵan sıaqtymyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Ataý men aqaý

Dúken, meıramhana, qonaq úı, shashtaraz, sulýlyq, sán salondary, basqa da túrli nysandardyń ataýy mańdaıshaǵa japsyryla salǵan jáı ǵana jazý emes, ulttyq bolmysymyzdy, ulttyq rýhymyzdy, qoǵamdyq sanany qalyptastyratyn, tárbıelik máni zor mańyzdy faktor sanalady. Solaı degenmen ókinishke qaraı, bul qurǵyryń túbiri sýyrylmaı qalyp qoıatyn aramshópti qansha otaǵanyńmen qaıta-qaıta qaýlap shyǵa beretini sıaqty áli kúnge deıin sheshimin tappaǵan túıini kóp túıtkildiń birine aınalyp otyr.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу