«Жасыл» қаржы нарығы қашан қалыптасады?

Соңғы жылдары әлем елдерінде кеңінен таралған «жасыл энергия», «жасыл технология» сынды жаңа ұғымдардың қатарында «жасыл облигация», «жасыл қаржы» деген терминдер де бар. Бұл үрдістен Қазақстан да тыс қалмақ емес, «жасыл» қаржыландыруды дамыту биыл жазда ашылған «Астана» халықаралық қаржы орталығының стратегиялық басым бағыттарының бірі ретінде айқындалды. Олай болса, жаңа ұғымның маңызына аз-кем тоқтала кетейік.

Егемен Қазақстан
29.08.2018 11741
2

Жалпы, «жасыл облигация» деген тіркес ең алғаш 2007 жылы қолданысқа еніпті. Еуропа ин­вес­тициялық банкі осындай атау­мен енгізген бағалы қағаз­дардың құны алғашқы жылдары төмен болғандықтан, оның мән-маңызына үңілу­ші­лердің қа­тары салыстырмалы түрде сон­шалықты көп бол­ма­ған екен. Алайда, «жасыл обли­гация­лар­дың» жиынтық көлемі 3 мил­лиард доллардан асып түс­кен­нен кейін бағалы қағаздар аса жо­ғары сұранысқа ие болып шы­ға келді. Өткен жылғы мәлі­мет­­терге сүйенсек, дүние жүзі бо­­йынша облигациялардың шы­­ға­ры­лымы 155 миллиард доллар­дан асып түскені осыны аңғартады.

Сонымен «жасыл обли­га­цияның» басқаларынан айыр­машылығы не? Ең басты ерек­шелігі – «жасыл облигациялардан» түскен қаражат толықтай экологиялық жобаларға, қор­шаған ортаны қорғауға жұмса­латыны. Көмірсутегі, көмір сынды дәстүрлі энергия көздерінен бөлек балама энергия көздерін дамыту, экологиялық таза кө­лік­тер өндірісі сынды ірі жоба­лардың барлығы осы қатарда.

Бүгінгі таңда дүние жүзі бо­йынша нарыққа «жасыл қаржы» тарту ісінде Қытайдың алдына түсетін ел жоқ. 2016 жылы 23 миллиард доллар облигацияны сатылымға шығарған көршіміз мұндай жоғары көрсеткішке көміртегі газын шығаруды азайту саясатының арқасында қол жеткізді. Әйгілі Apple компаниясы да былтыр 1 миллиард доллар кірісті «жасыл облигация» сатудан түсіріпті. Оған Ислам қаржы институттары да қызығушылық танытуда.

Сөз басында айтып кет­ке­німіздей, «жасыл қаржы­лан­дыру» ұғымы Қазақстанға да бір­тін­деп еніп келеді. 2025 жыл­ға дейін еліміз «жасыл қаржы» са­ласы бойынша Орталық Азия ай­ма­ғында көшбасшы атануды көз­деп отыр.

Осы мақсатты ба­ғын­дыруға ықпал ететін басты ұйым «Астана» ХҚО «Жасыл қаржы» департаментінің директоры Әсел Нұрахметованың айтуынша, бұл бағытта дүние жүзінде атқарылып жатқан жұмыстар әлем экономикасына тың серпін береді.

– «Жасыл облигациялар» – су, энергия, жылу және тағы да басқаларын тұтыну көрсеткіштерін төмендетуге, қоршаған ортаны ластаудың алдын алуға жұмсалатын өте қуатты қаржылық құрал. Қолданысқа енгеніне көп уақыт өте қоймаса да, оның аясы қазірдің өзінде өте кең. Адамзат үшін экология қашанда өзекті болып қала беретінін ескерсек, болашақта маңызы арта береді деуге болады, – дейді ол.

Әсел Нұрахметова айтып өткендей, Қытай Халық банкі қоршаған ортаны қорғау саласына несие, облигация және акциялар сынды жеке қаржылық құрылымдарды белсенді түрде тартумен айналысады. Германия үкіметі де «жасыл қаржы» секторын көміртекті экономиканың орнын басқа қуат көздерімен алмастырудың құралы ретінде тиімді пайдаланып отыр.

Жалпы, «жасыл жобаларға» инвестиция құюға ынталы инвесторлар көп. Бұл орайда, елімізде экономикалық ахуал айтарлықтай күрделі деуге болады. Себебі біздің экономикамыз пайдалы қазбалар өндірісі мен экспортына тікелей иек артып отырғаны өтірік емес. Оған қоса, «ақылды қала» сынды жаңадан қолға алынған жобалардың да бір шеті «жасыл облигациямен» шендеседі. «Астана» ХҚО-ның экологиялық жобаларға инвестиция тартатын алаң ретінде таңдалғаны да осыған байланысты.

– Қазіргі таңда біз инвесторлардың Қазақстан нарығына келуіне ыңғайлы жағдайлар жасап, тиісті құралдар әзірлеп жатырмыз. Солардың бірі – әлемде кеңінен танылып келе жатқан «жасыл облигациялар». Осындай облигацияларды сатудан түскен қаржының барлығы дерлік экологиялық жобаларға жұмсалады,– дейді Әсел Нұрахметова.

«Астана» ХҚО «Жасыл қаржы» департаментінің директорының айтуынша, қоршаған ортаны ластап жатқан ірі өндіруші кәсіпорындар, сондай-ақ аймақ әкімдіктері алдағы уақытта «жасыл облигация» шығаруға тиіс. Бұл экологияға зиян келтірмейтін жобаларға қаражат құюға жол ашады. Қазірдің өзінде қаржы орталығы бірқатар ірі инвесторларды осы жұмысқа тартыпты, олар Қазақстанда жаңа жобаларды қолға алуға қарсы емес.

Бүгінгі таңда инвесторлар үшін Қазақстанда тартымды жобалар ретінде таза көлік, қалаларды жарықтандыру, Астанаға газ тарту сынды жұмыстарды айтуға болады. Сарапшылардың пайымдауынша, болашақта Қазақстанның «жасыл нарығын» қарышты дамытуға мүмкіндік жеткілікті.

«Жасыл облигацияны» тиімді қолданудың қарапайым мысалы ретінде Швецияның Гетербор қаласы муниципалитетінің тәжірибесін айта кетуге болады. Аталған қаланың мэриясы соңғы 5 жыл ішінде жалпы құны 386 миллион долларға тең «жасыл облигация» шығарыпты. Оны жұмсаған секторлардың ішінде автономды үйлер жобасы бар. Жаңа технологиямен жабдықталған автономды, «ақылды» үйлерде энергия басқа үйлермен салыстырғанда 3 есе аз тұтынылады екен.

«Астана» ЖҚО Басқарушысы Қайрат Келімбетов айтқандай, елордада өткен ЭКСПО-2017 көрмесі «жасыл» технологиялар саласындағы зерттеулерге, жаңашыл жобаларға қажетті инфрақұрылым ұсынды. Ендігі кезекте қаржы орталығы оның қаржылық бөлігін толықтыруға тіс.

Қалай болғанда да, «жасыл облигацияларды» нарыққа шығару Қазақстанның экологиялық ахуалын жақсартуға ықпал етеді деуге болады. Ал осы саладағы стартап жобалар табысты жүзеге асырылған жағдайда жаңа жұмыс орындары ашылып, әлеуметтік-экономикалық салаларға да тиімді ықпал етеді.

Арнұр АСҚАР,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.09.2018

Minez adamnyń taǵdyry ma?

19.09.2018

Елбасы көрмесі – Атырауда

19.09.2018

Таразитану қарлығаштары

19.09.2018

Қазақстан мен Гамбия екіжақты ынтымақтастығы дамуға бағытталуда

19.09.2018

Қылқалам шеберінің дара жолы

19.09.2018

Президент көмекшісі - Қауіпсіздік Кеңесінің хатшысы тағайындалды

19.09.2018

Сенат Төрағасы Бразилияның жаңа елшісіне тілектестігін білдірді

19.09.2018

Шыны зауытында 4 нысанның жұмысы жүріп жатыр

19.09.2018

Жанат Шаймерденов  «Сырбар» Сыртқы барлау қызметі директорының орынбасары болып тағайындалды

19.09.2018

Алматыда «ANQ 2018» XVI Азия Сапа Конгресі өтуде

19.09.2018

Мәулен Әшімбаев арнайы сапармен Алматы қаласына барды

19.09.2018

Білім жарысында болашақ экономистер

19.09.2018

Петропавлда жылу беру маусымы басталды

19.09.2018

Астанада әлемдегі бастапқы денсаулық сақтауды дамыту декларациясы қабылданады

19.09.2018

«Барыс» Омбының «Авангард» клубынан 3:4 есебімен ұтылды

19.09.2018

Қостанайлық  спортшы қыз Азия мен Океания чемпионатынан қос алтын медаль әкелді

19.09.2018

Көп көрсеткішке көңіл толмайды

19.09.2018

Елбасы Есеп комитетінің төрайымы Наталья Годунованы қабылдады

19.09.2018

Аралдағы жатақхана туралы ақпарат негізсіз

19.09.2018

Оралда Құрманғазы Сағырбайұлының мерейтойы аясында республикалық конференция өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.  

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу