Түйе асуы

Егемен Қазақстан
03.09.2018 3808
2

Таң елең-алаңда Түйе асуын бетке алып, тау бөктерлеп келеміз. Кенет алдағы жолды жауып тұрған шлагбаумға кез болдық. Түйеқұстың үйшігі тәрізді сопақ, ұзынша дүңгіршектің ішінен шыққан бақылаушыға қарап қырғыз ақыны Қарбалас Бакиров:

– Оу, Тоқтағұлдың тойына, – деді айғайлап, қазақ делегациясы келе жатыр!

Шлагбаум ашылды. Автобус алға қарай қозғалды.

– Бұл өзі, асуға шығатын көліктер­ді тексеретін жер, – деді содан соң Қар­балас ағамыз әлгі шлагбаумның мәнісін түсіндіріп. – Себебі асу өте биік. Жол бұралаң.

Ұшар басын ақ қырау шалған қайсы­бір қоңырқай шыңдар күн шуағына малынып, бусанып, жүзінен мейірім төгілген жомарт қарияға ұқсап қалыпты.

Түу, сонау төменде, терең шатқал­дың қойнау-қойнауын қуалап аққан Қарабалта өзені сол қарияның байқау­сызда түсіп қалған белбеуі секілді.

Япыр-ай, мынау сұп-сұр жартас­тарды кезінде адамдар қалай кесіп, қалай қашап жол салған десеңізші... Әнебір тұстағы биік діңгектер не үшін қойылды екен?!

– Е-е, бәсе, жазғытұрым қар көшкен уақта мына жолды басып қалмасын деп әдейі орнатқан бастырмалар болар, сірә.

Таудағы жолға таңдана қарап отыр­ға­нымызды байқаған қырғыз ағайын­дардың бірі:

– Алдыңғы жақта туннель бар. Оның ұзындығы тұп-тура үш шақырымға созылады, – деді.

– Керемет!..

– Иә-ә, – деп ол енді бір қызық әңгіме айтуға оқталғандай бізге қарап, сәл ұмсына түсті. – Ілгеріде Жаратушы иеміз мына дүниядағы барлық ұлттарға жер үлестіріп беріп жатқан кезде, біздің Қырғыз атамыз ұйықтап қап, кешігіп барыпты. «Оу, мұныңыз не? – дейді Жаратушы иеміз. – Мен жердің бәрін үлестіріп беріп қойдым ғой». Алайда біздің атамыз анша-мұншаға қыңбайтын кісі болса керек. Сол жерден кетпей, біраз жүріп алыпты... Содан «Апыр-ай, енді қайттім?.. – дейді Жаратушы иеміз қиналып. – Жә, жарайды. Өзіме бір саяжай салып алсам ба деп аз ғана жер алып қалып ем. Енді амал жоқ, соны саған берейін...»

Әне, сөйтіп біздің пешенемізге жа­зыл­ған аз ғана, бірақ көрікті, сұлу жер еншімізге осылай тиген екен.

Бұған бәріміз күліп, бір серпіліп қалдық.

Мұндай әзіл, әрине, бізде де бар. Ілгеріде бір альбом кітаптан оқыған едім.

Онда жер бөлісіне біздің Қазақ атамыз кешігіп барады. Сірә, мал жай­ғап жүріп естімей қалса керек. Сол кезде Жаратушы иеміз: «Әттеген-ай, бұл әлемдегі мұхит, теңіз, тау, орман атаулының бәрін үлестіріп қойып ем. Енді не істесем екен? Өз обалың өзіңе, мына қоржынның түбінде не қалса, соны аласың да», деп қолындағы қор­жын­ды қағып-қағып қалыпты.

Сөйтіп мынау кең-байтақ қазақ даласы пайда болыпты. Пешенемізге жазылған биік тау, шалқар көл, қара орман, асау өзен – бәрі-бәрі бар. Бірақ ұшы-қиырына көз жетпейтін шөліміз бен сортаң аймақтарымыз да көп...

Нұрғали ОРАЗ,

«Егемен Қазақстан»

 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.02.2019

Геннадий Головкиннің ықтимал қарсыластары белгілі болды

17.02.2019

Талдықорғанда «Тайлақтың тақиясы» фильмінің тұсаукесері өтті

17.02.2019

Биатлоннан әлем кубогі: Роман Еремин із кесушілер сынында 48-ші орын алды

17.02.2019

Ғылыми жобалардың үздіктері анықталды

17.02.2019

Қыздар бесік жырын айтудан жарысқа түсті

17.02.2019

Үндістанда орын алған террористік әрекетке байланысты СІМ мәлімдеме жасады

17.02.2019

​Иранда орын алған террористік әрекеттерге байланысты СІМ мәлімдеме жасады

17.02.2019

Көркем гимнастикадан төрт дүркін әлем чемпионы Гран-приде Димаштың әніне биледі

17.02.2019

Қазақстандық футболшы голландиялық клубқа 6:0 есебімен жеңіске жетуге көмектесті

17.02.2019

Болгариядағы "Странджа" турнирінде алты боксшымыз ширек финалға өтті

17.02.2019

Қазақстанның көрікті жерлері туралы бағдарлама халықаралық сыйлыққа ие болды

17.02.2019

Димаш пен Данэлияның The World's Best шоуындағы қарсыластары анықталды 

17.02.2019

Қ.Тоқаев Мюнхен конференциясына қатысты

17.02.2019

Көркем гимнастикадан Мәскеудегі Гран-при: Әділханова 19-шы орында

17.02.2019

Қарағанды облыстық соты республикалық байқауда жүлдегер атанды

17.02.2019

Қанат ТІЛЕУХАН. Қайтқан қыз (Әңгіме)

17.02.2019

«Батыс» өңірлік қолбасшылығында ауқымды шара өтті

17.02.2019

Берни Сандерс АҚШ президенті лауазымы үшін қайта күресуге шешім қабылдады

17.02.2019

Дәрігерлер балаларды көңілді бимен оятты

17.02.2019

Алакөл ауданында көпбалалы отбасыларға пәтер берілді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Qumar oıynnyń quryǵy uzyn

«Aıdalada altyn bar» dese, soǵan birinshi qandastarymyz baratyn shyǵar dep oılaıtyn halge jettik. Bulaı deýimizge qoǵamda qordalanyp qalǵan, ordalanyp alǵan máseleler mysal bola alady. Sonyń biri – báske aqsha tigý, ıaǵnı býkmekerlik keńselerdiń keleńsiz kásibi bolyp tur. Jalpy, ózi jarymaı otyrǵan jannyń «úıde otyryp ońaı aqsha tabý jolyn úıretemin» degenine erip kete beretin ańqaý bolatynyna ekenine búginde kózimiz ábden jetti. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу