Ахмет Байтұрсынұлының 146 жылдығына орай республикалық ғылыми-практикалық конференция өтті

Алматыдағы «Ғылым ордасы» кешенің қысқы бағында Қазақстан халқының тілдері күні және Ахмет Байтұрсынұлының 146 жылдығына орай «Қазақ ұлттық жазуы: емле, терминтану және ономастика» атты республикалық ғылыми-практикалық конференция өтті. 

Егемен Қазақстан
05.09.2018 1805
2

Алматыдағы «Ғылым ордасы» кешенің қысқы бағында Қазақстан халқының тілдері күні және Ахмет Байтұрсынұлының 146 жылдығына орай «Қазақ ұлттық жазуы: емле, терминтану және ономастика» атты республикалық ғылыми-практикалық конференция өтті.

Алатау баурайында орналасқан әсем шаһарда осындай мәні де, маңызды да зор іс-шара ұйымдастырудағы басты мақсат – ұлтымыздың басты рухани құндылығы – қазақ тілін, латын графикасына негізделген жаңа қазақ жазуын реформалау жолындағы мамандардың ұстанымдарын насихаттау және қазақ тіл білімінің негізін қалаған ғұлама ғалым, ағартушы, ұлт ұстазы ­– Ахмет Байтұрсынұлының ғылыми тұжырымдарын қазіргі тілдік реформамен ұштастыра талдау.

Конференцияны А.Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институтының директоры, филология ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының корреспондент мүшесі  Ерден Қажыбек өзінің кіріспе сөзімен ашылып, Білім және ғылым министрі Ерлан Сағадиев пен Мәдениет және спорт министрі Арыстанбек Мұхамедиұлының жолдаған құттықтау хаттары оқылды.

Осы жиында Мемлекеттік тілді дамыту институтының директоры Бижомарт Қапалбеков, Түркі халықтарының мәдени орталығының президенті Ахмет Дағдұран, М.Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының директоры Уәлихан Қалижан, Қазақ Ұлттық аграрлық университетінің әлеуметтік-гуманитарлық тәрбие институтының директоры Сайын Борбасов, «Мемлекеттік тілге құрмет» бірлестігінің төрайымы Асылы Осман, тарих ғылымдарының докторы Мәмбет Қойгелді, филология ғылымдарының докторы Темірхан Тебегенов, педогогика ғылымдарының докторы Фаузия Оразбаева және тағы басқа ғалымдар, қоғам қайраткерлері, ғылыми-зерттеу институттарының қызметкерлері осы тақырыпта баяндама жасады.

«5 қыркүйек – Қазақстан халқының тілдері күні болып жаңаша белгіленді. Ұлы ұстаз, көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері, ғалым, публицист, ағартушы, ұлттық жазудың реформаторы Ахмет Байтұрсынұлы да дәл осы күні дүниеге келген. Осы екі бірдей мерекенің қатарлас келуін тарихи сәйкестік және еліміздің рухани даму бағытындағы көрнекті көрсеткіш деп бағалар едім. Мен 47 жыл бойы әдебиетші, зерттеуші ретінде еңбек етіп келе жатқан ұстаз болғандықтан А.Байтұрсынұлының өз заманында шығарып кеткен оқулықтарын біздің ғалымдардың қазіргі кезде тереңнен зерттеп, зерделеп жатқанына қатты қуандым», – дейді Абай атындағы Қазақ Ұлттық педогогикалық университетінің профессоры, филология ғылымдарының докторы Темірхан Тебегенов,      

Конференция барысында «Латын графикасына негізделген қазақ жазуын және емле ережелерін жетілдіру», «Қазіргі қазақ тілі: фонетика-фонология мәселелері», «Қазақ әліпбиін латын қаріпіне көшірудің төте жолы», «Әліпби – замана сұранысы», «Ахмет Байтұрсынұлының ұстанымдары және жаңа емле», «Қазақ терминологиясының өзекті мәселелері: терминтаным, терминжасам, терминография», «Қазақ тіл білімінің жаңа бағыттары», «Түркітану, тарихи-салыстырмалы, салғастырмалы тіл білімінің мәселелері», «Қазақ ономастикасы мен грамматикасының өзекті мәселелері» және тағы басқа тақырыбында кеңінен әңгіме қозғалды.    

Ғалым СҮЛЕЙМЕН

«Егемен Қазақстан»

АЛМАТЫ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.09.2018

Головкин мен Альварестің үшінші жекпе-жегі болуы мүмкін бе? (ВИДЕО)

18.09.2018

11 жылдан кейін қайталанған тарихи кездесу

18.09.2018

Мемлекет басшысы қосарланған салықты болдырмайтын Өзбекстанмен арадағы келісімге өзгерістер енгізді

18.09.2018

Елбасы Байқоңыр тұрғындарына медициналық көмек көрсету заңына енгізілген өзгерістерге қол қойды

18.09.2018

Студент жастардың жатақхана мәселесі шешілуде

18.09.2018

Батыс Қазақстан облысында Мемлекеттік қызмет мектебі ашылды

18.09.2018

Жеңімпаздар әлем чемпионатына барады

18.09.2018

«Астана» 4 қазан күні өз алаңында Францияның «Ренн» клубымен ойнайды

18.09.2018

Атырауға алғаш рет Елбасының көшпелі көрмесі келді

18.09.2018

Қостанай облысының оңтүстік өңірі егін орағын аяқтап келеді

18.09.2018

Бауыржан Қарағызұлы Мәдениет және спорт министрінің кеңесшісі болып тағайындалды

18.09.2018

Ақмола облысында 61 ІТ сыныбы ашылды

18.09.2018

Әлихан Смайылов Қаржы министрі болып тағайындалды

18.09.2018

«Адырна» республикалық әдеби-көркем ұлттық журналы аламан бәйге жариялады

18.09.2018

Статусты сәйкестендіру керек

18.09.2018

Қостанай облысында адасқан тырна аңшылық шаруашылығына тапсырылды

18.09.2018

Ақмола облысында 2870 орынды қамтитын 11 жатақхана салу жоспарлануда

18.09.2018

Әулиеата аймағында туризмді дамытудың нақты жоспары жасалды

18.09.2018

Құрылыс компаниялары қызығушылық танытуда

18.09.2018

Елімізде жұмыспен қамтылған жастардың саны - 2,1 млн адамды құрайды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

О́mir súrý salty

BUU aqparatyna saı, áıelder arasynda eń joǵary ortasha ómir súrý uzaqtyǵy boıynsha 86,8 jaspen Japonıa aldyńǵy qatarda tursa, er adamdar arasynda 81,3 jaspen Shveısarıa birinshi orynda. Al keıbir elderde ortasha ómir súrý uzaqtyǵy tipti 60 jasqa da jetpeıdi. «Nege?» degen suraqqa túrli faktorlardy keltire otyryp jaýap berýge bolady.

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Búgingi qazaq áıeli

Qazaq áıeli qaı zamanda da qatparly taqyryp bolǵan. Epostyq jyrlar men ertegilerde, jyraýlar poezııasynda qazaq áıeliniń, qazaq qyzynyń asqaq beınesi áspetteldi, sulýlyǵy jyrlandy, jan dúnıesiniń izgilikti qasıetteri pash etildi. Baǵzydaǵy Tumar hanym men Umaı anadan bastap qazaq tarıhy da Domalaq ana, Aıpara ana, Qyzaı ana, beridegi Bopaı hansha men uly Abaıdyń ájesi Zere syndy ardaqty esimderge kenen bolyp kelgeni belgili. Qashannan-aq halyq qasıetiniń qormaly, ulttyń uıaty áıel bolǵan.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу