Ахмет Байтұрсынұлының 146 жылдығына орай республикалық ғылыми-практикалық конференция өтті

Алматыдағы «Ғылым ордасы» кешенің қысқы бағында Қазақстан халқының тілдері күні және Ахмет Байтұрсынұлының 146 жылдығына орай «Қазақ ұлттық жазуы: емле, терминтану және ономастика» атты республикалық ғылыми-практикалық конференция өтті. 

Егемен Қазақстан
05.09.2018 2175
2

Алматыдағы «Ғылым ордасы» кешенің қысқы бағында Қазақстан халқының тілдері күні және Ахмет Байтұрсынұлының 146 жылдығына орай «Қазақ ұлттық жазуы: емле, терминтану және ономастика» атты республикалық ғылыми-практикалық конференция өтті.

Алатау баурайында орналасқан әсем шаһарда осындай мәні де, маңызды да зор іс-шара ұйымдастырудағы басты мақсат – ұлтымыздың басты рухани құндылығы – қазақ тілін, латын графикасына негізделген жаңа қазақ жазуын реформалау жолындағы мамандардың ұстанымдарын насихаттау және қазақ тіл білімінің негізін қалаған ғұлама ғалым, ағартушы, ұлт ұстазы ­– Ахмет Байтұрсынұлының ғылыми тұжырымдарын қазіргі тілдік реформамен ұштастыра талдау.

Конференцияны А.Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институтының директоры, филология ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының корреспондент мүшесі  Ерден Қажыбек өзінің кіріспе сөзімен ашылып, Білім және ғылым министрі Ерлан Сағадиев пен Мәдениет және спорт министрі Арыстанбек Мұхамедиұлының жолдаған құттықтау хаттары оқылды.

Осы жиында Мемлекеттік тілді дамыту институтының директоры Бижомарт Қапалбеков, Түркі халықтарының мәдени орталығының президенті Ахмет Дағдұран, М.Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының директоры Уәлихан Қалижан, Қазақ Ұлттық аграрлық университетінің әлеуметтік-гуманитарлық тәрбие институтының директоры Сайын Борбасов, «Мемлекеттік тілге құрмет» бірлестігінің төрайымы Асылы Осман, тарих ғылымдарының докторы Мәмбет Қойгелді, филология ғылымдарының докторы Темірхан Тебегенов, педогогика ғылымдарының докторы Фаузия Оразбаева және тағы басқа ғалымдар, қоғам қайраткерлері, ғылыми-зерттеу институттарының қызметкерлері осы тақырыпта баяндама жасады.

«5 қыркүйек – Қазақстан халқының тілдері күні болып жаңаша белгіленді. Ұлы ұстаз, көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері, ғалым, публицист, ағартушы, ұлттық жазудың реформаторы Ахмет Байтұрсынұлы да дәл осы күні дүниеге келген. Осы екі бірдей мерекенің қатарлас келуін тарихи сәйкестік және еліміздің рухани даму бағытындағы көрнекті көрсеткіш деп бағалар едім. Мен 47 жыл бойы әдебиетші, зерттеуші ретінде еңбек етіп келе жатқан ұстаз болғандықтан А.Байтұрсынұлының өз заманында шығарып кеткен оқулықтарын біздің ғалымдардың қазіргі кезде тереңнен зерттеп, зерделеп жатқанына қатты қуандым», – дейді Абай атындағы Қазақ Ұлттық педогогикалық университетінің профессоры, филология ғылымдарының докторы Темірхан Тебегенов,      

Конференция барысында «Латын графикасына негізделген қазақ жазуын және емле ережелерін жетілдіру», «Қазіргі қазақ тілі: фонетика-фонология мәселелері», «Қазақ әліпбиін латын қаріпіне көшірудің төте жолы», «Әліпби – замана сұранысы», «Ахмет Байтұрсынұлының ұстанымдары және жаңа емле», «Қазақ терминологиясының өзекті мәселелері: терминтаным, терминжасам, терминография», «Қазақ тіл білімінің жаңа бағыттары», «Түркітану, тарихи-салыстырмалы, салғастырмалы тіл білімінің мәселелері», «Қазақ ономастикасы мен грамматикасының өзекті мәселелері» және тағы басқа тақырыбында кеңінен әңгіме қозғалды.    

Ғалым СҮЛЕЙМЕН

«Егемен Қазақстан»

АЛМАТЫ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.02.2019

Ақтаулық ата-аналар Оксфордтық курсты оқыды

18.02.2019

Қостанай ювеналдық сотында «Отбасы бөлмесі» ашылды

18.02.2019

Донецк қаласында бірнеше жарылыс болды

18.02.2019

Үндістан үкіметі Эверестің биіктігін қайта өлшемек

18.02.2019

Қазақстанда қанша қасқыр бар?

18.02.2019

Әсем Орынбай: Стенд атудан Азия чемпионатында Олимпиада жолдамасын иеленгім келеді

18.02.2019

Осы аптада қандай мәдени және спорттық іс-шаралар өтеді?

18.02.2019

Кәсіпкерлікті дамыту бойынша қабылданған шаралар талқыланды

18.02.2019

Қостанайлық кәсіпкер ханым араб миллионер әйелге сәукеле сыйлады

18.02.2019

Түркістанда газдандыру жұмысы күшейтілді

18.02.2019

«Болашақ» бағдарламасының түлегi Тимирязев ауданының әкiмi болып тағайындалды

18.02.2019

Жұмыс істемейтін аналар үшін берілетін мемлекеттік жәрдемақы қанша?

18.02.2019

Тілекенова мен Абитова көркем гимнастикадан халықаралық сында жүлдегер атанды

18.02.2019

Нысана көздеуден Қазақстан командасы Нью-Делидегі әлем кубогіне аттанды

18.02.2019

Баланың төлемақысы қанша?

18.02.2019

Нұрсұлтан Назарбаев: Жастық шағыңды босқа өткізбе

18.02.2019

Қанша ақша сыртқа кетті?

18.02.2019

Үкімет «Ақжолдың» кәсіпкерлікке қатысты сауалына жауап берді

18.02.2019

Мәжілісте мемлекеттік жастар саясатын іске асыру барысы туралы талқыланды

18.02.2019

Құмшық ата жерасты мешіті мен Жәудір ана мешіт-медресесі қайта қалпына келтірілетін болады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу