Ұлттық валюта бағамына қандай факторлар ықпал етуде?

Төл валютамыздың дол­ларға шаққандағы бағамы ай аралатпай жатып тағы құлдырап, 1 АҚШ доллары 370 теңгені төңіректеді. Ал Ұлттық банк төрағасы Данияр Ақышев алдағы жылдары инфляция көлемі артуы мүмкін екенін тағы ескертті. 

Егемен Қазақстан
06.09.2018 10862
2

Жалпы, жыл сайын ин­фля­цияның жоғарылайтыны қазір жаңалық емес деуге болады. Ин­фляцияның көлемі қанша процент болатыны, белгіленген дәлізден қаншалықты алшақтайтыны  ғана жаңалық. Ұлттық банк төра­ға­сының айтуынша, тамыз айын­да төл ақшамыз 0,2 процент­ке құнсызданған көрінеді, бұл бұр­нағы жылдармен салыстырғанда айтарлықтай жоғары көрсеткіш. Ресейге салынып жатқан санк­ция­лардың салдары әсерінен елімізде таяу болашақта құтыла алмайтын түрі бар. 

– 2019-2020 жылдары инфляция кө­лемі жоғары болуы мүмкін. Яғни белгі­ленген дәлізден асып түседі. Бұған бірнеше себеп бар. Біріншіден, Ресей­ге қарсы санкциялар күшейіп жатыр. Бұған қоса, теңгенің әлсіреуіне мұнай ба­ға­сының төмендеуі және әлеу­мет­тік шығындардың арта түсуі де айтар­лықтай ықпал етеді, – деді Д.Ақышев. 

Белгілі қаржыгер Ілияс Исаев­тың пайымдауынша, Ресей­ге салынған санк­циялардың Қазақ­стан­ды шарпуы заңды құбылыс. Ең ірі экономикалық әріптес, сау­да­дағы айнымас серіктес ретінде одан бас сауғалау қиынға соғады. 

– Ресей біздің елдің сауда-сат­­тық саласындағы басты әріп­­те­сіміз. Шет мемлекеттерден елі­­мізге тасымалданатын тауар­­лар­дың 30 проценттен астамы Ре­­сейдің үлесінде. Екінші орын­­да – Қытай, одан кейінгі орын Еу­ропа елдері мен АҚШ-қа тие­­сілі. Басты әріптесіміздің валю­тасы құнсызданған кезде біз­дің теңгеміздің де синхрон­ды түрде құн­сыздануы қалыпты нәр­се. Олай болмаған жағдайда екі ел­дің ара­сындағы импорттық-экс­порт­тық паритет бұзылады. Сауда­дағы па­ритет бұзылған жағдайда біз ұты­ламыз. Паритеттің бұ­зы­луынан Қазақстанның импорт­тау­шы­ла­ры да, экспорттаушы­лары да зиян шегеді. Өзіңіз білесіз, бұ­рынырақта Ресейдің ақшасы 1 долларға шаққанда 71 рубльге құл­дыраған кезде елімізде рубльге деген сұраныс күшейіп кетіп, ав­токөлік, басқа да толып жат­қан тауарлар Ресейден тасымал­дана бастаған-ды. Сөйтіп өз на­рығымыздағы тауарларға сұраныс төмендеп кетті, – дейді сарапшы. 

Ілияс Исаев айтқандай, қазір биз­­нес­тің қызатын уақыты өтіп кетті. Әдет­те бизнес көктемде, жазда қызады.

– Күз, қыс мезгілдерінде биз­нес, сауда-саттық бәсең­дей­тіні белгілі. 2018 жылдың макро­эко­но­микалық көрсеткіштері қа­лып­тасып болды. Ұлттық банк төрағасы келесі жылдарға қатысты болжамды айтып отыр. Биыл жылдың соңына дейін инфляция Ұлттық банк жоспарлаған, болжаған интервал шеңберінде сақталуы мүмкін. Ал 2019 жылы құнсыздану деңгейі болжанған интервалдан жоғары болуы әбден мүмкін, – дейді І.Исаев.

Ұлттық банк инфляцияның жоғарылауы мүмкін екендігін айт­қанда мұнай бағасының төмен­деуі ықтималдығын да тілге тиек еткені белгілі. Дегенмен, халық­аралық сарапшылардың арасында келер жылы көмірсутегінің құны көтеріледі деген болжам жасап отырғандар бар. Мәселен, CNBC-ге сұхбат берген америкалық сарапшы Джон Килдуф мұнайдың баррелі алдағы айларда 85-95 долларға көтеріледі деп пайымдап отыр. Оған да АҚШ-тың қатысы бар, бұл жолы Иран­ның мұнай экспортына сал­ған санкциясы бағаға ықпал етпек. 

«Қара алтынның» қазіргі ба­ғасы да біршама жоғары, 1 баррель 79 доллардан асты. Мұнай бағасы америкалық сарапшы айтқан деңгейге көтерілген жағдайда бұл теңгенің бағамына оң ықпалын тигізе ала ма? Қаржыгер І.Исаев бұл туралы былай дейді: 

– Мұнайдың бағасы көте­ріл­се, теңгенің рубльмен бірге құн­­сыз­дануына аз да болса теже­гіш фактор пайда болуы мүмкін. Себебі Қа­зақ­станның ішкі на­рығына түсе­тін доллардың мөлшері көбейеді. Ұлттық қорға түсе­тін қара­жатты ішкі нарықтағы жағдай­ды реттеуге пайдалануға болады. Әри­не, көмірсутегі құнының өс­кені Ұлттық банкке алтын-валю­та резервін азайтпай-ақ ішкі нарық­тағы ахуалды түзе­туге көмегін тигізуі мүмкін. 

Қаржыгердің пайымдауынша, теңгенің құнсыздану про­цесіне тежеу болуы мүмкін фактор ретінде шикізат бағасының өзгеруін ғана айтуға болады. 

Бұған дейін Ұлттық экономика министрі Тимур Сүлейменов Ресейге салынған санкциялардың бізге тигізетін теріс ықпалына қатысты мәселелерді Қазақстан АҚШ-пен арада шешуге кіріскені туралы хабарлағаны белгілі. Осы аптадағы Үкімет отырысында министр жыл басынан бері 8 ай ішінде инфляция көлемі 5-7 про­цент аралығында болғанын айтты. 

– Тамыз айында инфляция 2 процент болса, жыл басында ол 2,9 процентті құрады. Азық-түлік тауарларының қымбаттауы 2,3 процентті құрады. Азық-түлік емес тауарлар құны 3,7 процентке өсті, – дейді ол. 

Теңгенің құнсызданғаны бірінші кезекте азық-түліктік емес тауарлардың, мәселен, дизель отынының, сұйытылған газ­дың, дәрі-дәрмектің, тұрмыс­тық бұйым­дардың, киімнің қым­бат­тауына соқтырыпты. Авто­көлік­терге техникалық қызмет көрсе­ту, әуе және темір жол қаты­нас­­та­ры, қонақүй бағасы және бас­қа­лары да біршама көтеріл­ген. Әсі­ресе Атырау, Маңғыс­тау, Сол­түстік Қазақстан облыс­тарында, Астана қаласында қым­батшылық күшейген. 

Соңғы бірнеше айдың бе­дерін­де теңгенің біртіндеп «әлсі­реп» бара жатқаны анық бай­қал­ғаны белгілі. Алайда 8 тамыз күні төл валютамыздың дол­ларға шаққандағы бағамы 1 тәул­ік ішінде бақандай 6 теңгеге құн­сызданғаны елді алаңдатарлық жағдай. Араға апта салмай жатып теңге бағамының төмендеуі тағы қайталанды. Осы жағдайдан кейін қарапайым тұрғындарды айтпағанда, сарапшы мамандардың өзі валюта құнына қатысты болжамдарын сақтықпен айтуға көшкендей. Жасыратын несі бар, қайта-қайта құнсыздана беретін ұлттық валютаға халықтың да сенімі азая түскендей. 

Арнұр АСҚАР,
«Егемен Қазақстан

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.02.2019

Екатеринбургтағы жол апатында 5 қазақстандық зардап шекті

21.02.2019

Жамбылда аз қамтылған және көпбалалы отбасылар үшін 10 жатақхана салынады

21.02.2019

Үкіметті уақытша басқару Асқар Маминге жүктелді

21.02.2019

Мемлекет басшысының мәлімдемесі

21.02.2019

Елбасы Үкіметті таратты

21.02.2019

Н.Нығматулин Аустрия Парламенті Ұлттық Кеңесінің төрағасымен кездесті

21.02.2019

Сенаторлар халықаралық келісімдерді ратификациялады

21.02.2019

Индустрияландыру бағдарламасы аясында 20 мың тұрақты жұмыс орны ашылады

21.02.2019

Қызылордалық полицейлер заңсыз аң аулаушыларды ұстады

21.02.2019

Түркістан облысының өз футбол командасы құрылады

21.02.2019

Жайық өзені бойында ауқымды рейд өткізілді

21.02.2019

Биыл 65 мың ірі қара сатып алуға ақша бөлінеді

21.02.2019

Бас прокуратура өтемақы қорына өндіру тәртібін түсіндірді

21.02.2019

Қоғамға көмектесетін инклюзивті инновациялар

21.02.2019

Дариға Назарбаева Еуропалық Одақтың Орталық Азия жөніндегі арнайы өкілімен кездесті

21.02.2019

Airastana 1 сәуірден бастап Қазақстан арқылы Ташкентке рейстерді ұлғайтады

21.02.2019

Қазақстан Ұлттық Банкінің төрағасы неміс бизнес-қоғамдастығының өкілдерімен кездесті

21.02.2019

Қазақстан мен ЕҚДБ арасындағы ынтымақтастық мәселесі талқыланды

21.02.2019

Семейлік оқушы-кәсіпкер Нәдір Сәбитов жиһаз шығаратын цех ашты

21.02.2019

Алексей Луценко «Оман турының» жеңімпазы

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу