Машина жасау ісіндегі маңызды қадамдар

Қажетті құрал-жабдықтарды, машиналарды, станоктарды, құрылғыларды, сонымен қатар халыққа арналған тауарларды құрастыратын машина жасау өнеркәсібі елдегі агроөнеркәсіптік кешеннің, энергетикалық және металлургиялық сектордың, сондай-ақ экономиканың басқа да негізгі салаларындағы қызметтің тұрақтылығын қамтамасыз етеді. 

Егемен Қазақстан
06.09.2018 9190
2

Машина жасау өнеркәсібінің тұрақты дамуы мен үздіксіз қыз­мет етуі экономикамызда энергия мен материалдардың жұмсалуын, еңбек өнімділігін, өнер­кә­сіп­тік өндірістің экология­лық қауіп­сіздігін, түптеп келгенде мем­ле­кетіміздің экономикалық қауіп­сіздігін айқындайды.

Бұл жөнінде Елбасы Нұр­сұл­тан Назар­баев машина жасау саласын кешенді жаңғырту мен оны халық­аралық деңгейде ал­ға жылжыту Қазақ­станның жа­һандық бәсекеге қабілеттігін арт­тыруға әрі еліміздің әлемнің озық 30 мемлекетінің қатарына қо­сылуға ықпал ететінін атап өткен болатын.

Машина жасау саласын ке­шен­ді сала деуіміздің себебі, асха­на жаб­дықтарынан бастап, ұшақ­тарға дейінгі өндірілетін тауар­лардың кең ауқымына ие. Елі­міздегі машина жасау өнді­рісі өткен ғасырдың 40-жыл­дары­нан бастау алады. Екінші дү­ниежүзілік соғыс кезінде әскери қа­жеттіліктерді қамтамасыз ету үшін Кеңес Одағының еуропалық бөлігіндегі көптеген машина жа­сайтын зауыт Қазақстанға кө­шірілді. Соғыс аяқталған соң бұл зауыттар кен өндіруге және ауылшаруашылық секторларына арналып қайта мамандандырыл­ды. Тәуелсіздік алғаннан кейін еліміз машина жасау өндірі­сі­нің кейбір салаларын, атап айт­қан­да, станок жасау мен қозғалт­қыш­тарды өндіру ісін тоқтатты. Оның ор­ны­на локомо­тив өндірісі, автокө­ліктер шығару сын­ды жаңа са­лалар қанат жайды. Электро­те­х­никалық жабдықтар секторы жаңа тынысқа ие болды. Бү­гінде еліміз­де индустриялық-инновациялық даму бағ­дар­ламасының аясында машина жа­саудың 6 секторы анық жұ­мыс істеп тұр деуімізге болады. Ав­токөліктер жасау, мұнай-газ ма­шиналарын шығару, ауылша­руашылық көліктерін құрас­тыру, тау-кен өндірісіне қажет­ті көліктерді дайындау, электро­тех­никалық машиналарды жасау сияқты ірі-ірі секторлардың жұ­­мыс­­тары толайым табысқа ие. Мем­­лекет тарапынан аталған сала­­лар­ға қолдау көрсетіліп, 2002-2016 жылдар аралығында оның да­му көрсеткіші 77%-ті құрады. 

Қазіргі таңда Қазақстанның машина жасау өндірісінің құ­ры­лымында жоғарыда аталған сек­тор­лардан бөлек тау-кен-ме­тал­лургиялық, ауылшаруашылық, мұнай-газ, әскери және көлік құ­ралдарының өндірісі де жоғары басымдылыққа ие. 

Елбасымыз Нұрсұлтан Назар­баев «Машина жасау Қазақ­стан­ның индустриалды дамуының қоз­ғаушы күшіне айналуы тиіс, сон­дықтан да мемлекеттің бұл сала­дағы басты мәселелерге деген қолдауы орасан зор» деген бо­латын. Елімізде 2019 жылға дейін индустриялық-иннова­циялық дамудың мемлекеттік бағ­дар­ламасын жүзеге асыру қол­ға алынғаны мәлім. Атал­ған бағ­дар­ламадағы 14 салалық басым­дықтың алтауы машина жасау саласына тиесілі. Бұдан бөлек «Бес институционалдық реформаны жүзеге асыру жөніндегі 100 нақты қадам» Ұлт жоспарының 55-қадамында Елбасымыз экс­порттық өнімдерді өндіру және Қазақстанның халықаралық нарыққа шығуы үшін қайта өңдеу секторында трансұлттық ком­па­нияларды тарту бойынша айқын тапсырмалар жүктеген. Оған қоса, халықаралық бизнесті елі­міздің жаңа мүмкіндіктері жай­лы ақпараттандыру мен эконо­ми­каның басым секторлар­ында та­мырын тереңге жайған инвес­тор­лармен біріккен кәсіп­орындарды құру міндеті де алға қойылған. 

Бүгінде аталған бағыт бойын­ша отандық машина жасау сег­ментінде бірқатар жұмыс атқа­рылды. Соңғы он жылдықта Қа­зақстандағы машина жасау өндірісіне тартылған шетелдік инвестиция көлемі бес есеге ұлғайған. Қазір елімізде Toyota, General Electric, Talgo, General Motors, LG, Alstom және тағы басқа машина жасау өндірі­сі­н­ің әлемдік көшбасшылары жұ­мыс істейді. Қазақстандық өндіру­ші­лердің ассор­тиментінде бұрын елімізде шығарылмаған жаңа жо­ғары технологиялық өнімдер, атап айтқанда, локомотивтер, электровоздар, жолаушылар вагоны, тікұшақтар, ав­то­көліктер пайда болды. Алай­да қол жеткізген бұл нәти­же­лер арқаны кеңге салып, әре­кет­сіз отыруға болады деген сөз емес, себебі отандық машина жа­сау­шылардың алдында бұдан да үлкен міндеттер тұр. Ең алдымен аталған сала жаһандық өзгерістер мен заманауи жаңалықтарға дайын болуы тиіс. 

Бұл жөнінде белгілі сарапшы «Ата­мекен» кәсіпкерлер палатасының машина жасау және металл өңдеу комитеті төр­ағасының орынбасары Павел Бекле­мишев еліміздің импорт бойынша шы­ғындарының 40%-і машина жасау өнімдерін әкелуге кететіндігін айтады. «Бұл Қазақстанда машина жасау өнімдерінің нарығы, яғни сұраныс бар екендігін көрсетеді. Өткен жылы елі­міздегі машина жасау өндірісі 960 миллиард теңгені құрады. Менің ойымша, им­порттың біраз бөлігін өзіміз де өндіре алатын едік. Бізде ішкі нарық бар, алға қарай жылжуға себеп те жоқ емес. Ал­дымен өзімізде өндірсек, кейін экспортқа шығаруға да болатын еді», дейді ол.

Ал еліміздің Инвестициялар және даму министрлігі Индус­триялық даму және өнеркәсіптік қауіпсіздік комитетінің төрағасы Алмас Батановтың сөзіне сүйенсек, 2018 жылдың басынан еліміздегі машина жасау өндірісі 2017 жылмен салыстырғанда, 12,2%-ке өсіп, 384,6 млрд тең­гені құраған. 2017 жылы бұл көр­сеткіш 5,6%-ке өсіп, 913,6 млрд теңгені құраған болатын. Ма­шина жасау өндірісінде авто­көліктер жасау саласы жоғары үлеске ие. Комитет басшысының айтуынша, өткен жылы республикамызда 19,5 мың автокөлік шығарылған. 

«2017 жылы аталған саланың күрт дамуы нарықтағы сұранысқа, экспорт нарығының ашылуына, сонымен қатар мемлекет тарапынан жеңілдетілген автонесие беру бағдарламасына байланысты болып отыр. Былтыр әрбір сатылған автокөліктің үшіншісі отандық кәсіпорындарда жасалған», дейді А.Батанов.

Ауылшаруашылық маши­на­ларын жасау саласына ке­летін болсақ, мемлекет ауылшаруа­шылық техникаларына және көлік құралдарына қосымша құн салығын төлеуден босатып, айтарлықтай қолдау көрсетіп отыр. Биыл комбайн, трактор және автобус лизингіне бюджеттен 13 млрд теңге көлемінде қаржы бөлінген. 

Елбасының «Төртінші өнеркәсіптік революция жағ­дайындағы дамудың жаңа мүм­кіндіктері» атты биылғы Жол­дауы аясында «Цифрлы Қа­зақ­стан» кешенді бағдарламасы қабылданған болатын. Ма­ши­на жасау саласында да кәсіп­орындардың әрі қарай дамуы мен бәсекеге қабілетті болуы өндірісті цифрландыру мен технологиялық жетіл­діруге байланысты. Осы мақсат­та Инвестициялар және даму ми­нистрлігі өнеркәсіпті цифрландыру бойынша кешенді жұ­мыс­тар жүргізуде. Шетелдік әріп­тестермен біріге отырып 605 компания мен тау-кен-метал­лургиялық кешені зерттелген болса, оның 291-і машина жасау кәсіпорны. Бағалау нәтижелері бойынша кәсіпорындардың тек 3 проценті өндірісті автоматтандыру мен цифрландыру негізіне ие. Демек, аталған салада цифрландыру элементтерін енгізу бойынша жұмыстарды күшейту қажет. Цифрлы технологияларды енгізу өндірістің тиімділігін арттырып, өндірілетін өнімнің өзіндік құнын 20%-ке дейін төмендетеді. 

Осы орайда, 2018 жылдың 20-21 қыркүйегінде Астана қа­ла­сының ЭКСПО Конгресс-орталығында Қазақстан машина жасаушыларының VI форумы өз жұмысын бастайтындығын айта кеткеніміз жөн. Қазақстан Рес­публикасының Үкіметі және «Ата­мекен» ҰКП қолдауымен, Ин­вестициялар және даму минис­тр­лігі мен Қазақстан машина жасаушылар одағы ұйымдастырып отырған форумда 20-дан астам мемлекеттен мыңнан аса делегат, оның ішінде отандық жә­не шетелдік машина жасау кәсіп­орындарының басшылары, ква­зимемлекеттік сектор, даму институттары, бизнес қауым­дастықтары және үкіметтік емес ұйымдардың өкілдері қатысады деп күтілуде.

Жалпы алғанда, Қазақстанның машина жасау саласын жандан­дырудың жаңа кезеңі басталып келеді. Себебі аталған салаға қа­жетті бөлшектерді шығаруға, оны құрастырушы жұмыс күші де елімізде баршылық. Сонымен қатар қазақстандық машина жа­сау өндірісінің өнімдеріне сұ­ра­ныс та жоғары екенін айта кет­­кеніміз жөн. Көршілес Ресей, Қы­тай сынды алпауыт ел­дер­дің рыногына шыға баста­ған отандық өнімдерді одан әрі қарқынды дамытып, әлеуе­тін арттыра түсу қажеттігі байқалады.

Мирас АСАН,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.09.2018

Бүркітші қыз Айшолпан түскен «Көшпенділер» фильмі көрерменін қуантады

21.09.2018

Павлодарда биыл 1655 жұп қосылса, 1101-і ажырасқан

21.09.2018

Тұрмыстық қатты қалдықтарды өңдеу бойынша жоба әзірленді

21.09.2018

Кәрім Мәсімов терроризмге қарсы орталықтың отырысын өткізді

21.09.2018

Қостанайлықтар жарықдиодты шыны жолмен жүреді (ВИДЕО)

21.09.2018

Қанат Ислам мақтааралдық жас боксшыларға мастер-класс өткізді

21.09.2018

Алексей Луценко: «Алматы турын» апталық жарыс қылса керемет болар еді

21.09.2018

Бурабайда жаңа мешіт ашылды

21.09.2018

Онкологиялық қызметтің атасы Сәкен Нұғмановтың 100 жылдығы атап өтілді

21.09.2018

Дзюдошы Ерлан Серікжанов жартылай финалға шықты

21.09.2018

Қайрат өз құрамын жария етті

21.09.2018

Асқар Жұмағалиев Үндістанның АТ және телекоммуникациялар министрімен кездесу өткізді

21.09.2018

Шетелдік мамандар ауылдық мектеп оқушыларына ағылшын тілін оқытуды бастады

21.09.2018

Шыңғырлау ауданында төрт емдеу нысаны күрделі жөндеуден өтті

21.09.2018

Рани Мукерджидің қазақтарға сәлемі

21.09.2018

Елбасы «Қазатомөнеркәсіп» ҰАК» АҚ басқармасының төрағасын қабылдады

21.09.2018

Даниал Ахметов Зырян ауданын Алтай деп атау туралы ұсынысты қолдады

21.09.2018

Халқына демесін болған күйші

21.09.2018

Жер үстінде жұмақ бары рас па?

21.09.2018

Зейнетақы қоры жалған қауесетті жоққа шығарды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу