Машина жасау ісіндегі маңызды қадамдар

Қажетті құрал-жабдықтарды, машиналарды, станоктарды, құрылғыларды, сонымен қатар халыққа арналған тауарларды құрастыратын машина жасау өнеркәсібі елдегі агроөнеркәсіптік кешеннің, энергетикалық және металлургиялық сектордың, сондай-ақ экономиканың басқа да негізгі салаларындағы қызметтің тұрақтылығын қамтамасыз етеді. 

Егемен Қазақстан
06.09.2018 10264
2

Машина жасау өнеркәсібінің тұрақты дамуы мен үздіксіз қыз­мет етуі экономикамызда энергия мен материалдардың жұмсалуын, еңбек өнімділігін, өнер­кә­сіп­тік өндірістің экология­лық қауіп­сіздігін, түптеп келгенде мем­ле­кетіміздің экономикалық қауіп­сіздігін айқындайды.

Бұл жөнінде Елбасы Нұр­сұл­тан Назар­баев машина жасау саласын кешенді жаңғырту мен оны халық­аралық деңгейде ал­ға жылжыту Қазақ­станның жа­һандық бәсекеге қабілеттігін арт­тыруға әрі еліміздің әлемнің озық 30 мемлекетінің қатарына қо­сылуға ықпал ететінін атап өткен болатын.

Машина жасау саласын ке­шен­ді сала деуіміздің себебі, асха­на жаб­дықтарынан бастап, ұшақ­тарға дейінгі өндірілетін тауар­лардың кең ауқымына ие. Елі­міздегі машина жасау өнді­рісі өткен ғасырдың 40-жыл­дары­нан бастау алады. Екінші дү­ниежүзілік соғыс кезінде әскери қа­жеттіліктерді қамтамасыз ету үшін Кеңес Одағының еуропалық бөлігіндегі көптеген машина жа­сайтын зауыт Қазақстанға кө­шірілді. Соғыс аяқталған соң бұл зауыттар кен өндіруге және ауылшаруашылық секторларына арналып қайта мамандандырыл­ды. Тәуелсіздік алғаннан кейін еліміз машина жасау өндірі­сі­нің кейбір салаларын, атап айт­қан­да, станок жасау мен қозғалт­қыш­тарды өндіру ісін тоқтатты. Оның ор­ны­на локомо­тив өндірісі, автокө­ліктер шығару сын­ды жаңа са­лалар қанат жайды. Электро­те­х­никалық жабдықтар секторы жаңа тынысқа ие болды. Бү­гінде еліміз­де индустриялық-инновациялық даму бағ­дар­ламасының аясында машина жа­саудың 6 секторы анық жұ­мыс істеп тұр деуімізге болады. Ав­токөліктер жасау, мұнай-газ ма­шиналарын шығару, ауылша­руашылық көліктерін құрас­тыру, тау-кен өндірісіне қажет­ті көліктерді дайындау, электро­тех­никалық машиналарды жасау сияқты ірі-ірі секторлардың жұ­­мыс­­тары толайым табысқа ие. Мем­­лекет тарапынан аталған сала­­лар­ға қолдау көрсетіліп, 2002-2016 жылдар аралығында оның да­му көрсеткіші 77%-ті құрады. 

Қазіргі таңда Қазақстанның машина жасау өндірісінің құ­ры­лымында жоғарыда аталған сек­тор­лардан бөлек тау-кен-ме­тал­лургиялық, ауылшаруашылық, мұнай-газ, әскери және көлік құ­ралдарының өндірісі де жоғары басымдылыққа ие. 

Елбасымыз Нұрсұлтан Назар­баев «Машина жасау Қазақ­стан­ның индустриалды дамуының қоз­ғаушы күшіне айналуы тиіс, сон­дықтан да мемлекеттің бұл сала­дағы басты мәселелерге деген қолдауы орасан зор» деген бо­латын. Елімізде 2019 жылға дейін индустриялық-иннова­циялық дамудың мемлекеттік бағ­дар­ламасын жүзеге асыру қол­ға алынғаны мәлім. Атал­ған бағ­дар­ламадағы 14 салалық басым­дықтың алтауы машина жасау саласына тиесілі. Бұдан бөлек «Бес институционалдық реформаны жүзеге асыру жөніндегі 100 нақты қадам» Ұлт жоспарының 55-қадамында Елбасымыз экс­порттық өнімдерді өндіру және Қазақстанның халықаралық нарыққа шығуы үшін қайта өңдеу секторында трансұлттық ком­па­нияларды тарту бойынша айқын тапсырмалар жүктеген. Оған қоса, халықаралық бизнесті елі­міздің жаңа мүмкіндіктері жай­лы ақпараттандыру мен эконо­ми­каның басым секторлар­ында та­мырын тереңге жайған инвес­тор­лармен біріккен кәсіп­орындарды құру міндеті де алға қойылған. 

Бүгінде аталған бағыт бойын­ша отандық машина жасау сег­ментінде бірқатар жұмыс атқа­рылды. Соңғы он жылдықта Қа­зақстандағы машина жасау өндірісіне тартылған шетелдік инвестиция көлемі бес есеге ұлғайған. Қазір елімізде Toyota, General Electric, Talgo, General Motors, LG, Alstom және тағы басқа машина жасау өндірі­сі­н­ің әлемдік көшбасшылары жұ­мыс істейді. Қазақстандық өндіру­ші­лердің ассор­тиментінде бұрын елімізде шығарылмаған жаңа жо­ғары технологиялық өнімдер, атап айтқанда, локомотивтер, электровоздар, жолаушылар вагоны, тікұшақтар, ав­то­көліктер пайда болды. Алай­да қол жеткізген бұл нәти­же­лер арқаны кеңге салып, әре­кет­сіз отыруға болады деген сөз емес, себебі отандық машина жа­сау­шылардың алдында бұдан да үлкен міндеттер тұр. Ең алдымен аталған сала жаһандық өзгерістер мен заманауи жаңалықтарға дайын болуы тиіс. 

Бұл жөнінде белгілі сарапшы «Ата­мекен» кәсіпкерлер палатасының машина жасау және металл өңдеу комитеті төр­ағасының орынбасары Павел Бекле­мишев еліміздің импорт бойынша шы­ғындарының 40%-і машина жасау өнімдерін әкелуге кететіндігін айтады. «Бұл Қазақстанда машина жасау өнімдерінің нарығы, яғни сұраныс бар екендігін көрсетеді. Өткен жылы елі­міздегі машина жасау өндірісі 960 миллиард теңгені құрады. Менің ойымша, им­порттың біраз бөлігін өзіміз де өндіре алатын едік. Бізде ішкі нарық бар, алға қарай жылжуға себеп те жоқ емес. Ал­дымен өзімізде өндірсек, кейін экспортқа шығаруға да болатын еді», дейді ол.

Ал еліміздің Инвестициялар және даму министрлігі Индус­триялық даму және өнеркәсіптік қауіпсіздік комитетінің төрағасы Алмас Батановтың сөзіне сүйенсек, 2018 жылдың басынан еліміздегі машина жасау өндірісі 2017 жылмен салыстырғанда, 12,2%-ке өсіп, 384,6 млрд тең­гені құраған. 2017 жылы бұл көр­сеткіш 5,6%-ке өсіп, 913,6 млрд теңгені құраған болатын. Ма­шина жасау өндірісінде авто­көліктер жасау саласы жоғары үлеске ие. Комитет басшысының айтуынша, өткен жылы республикамызда 19,5 мың автокөлік шығарылған. 

«2017 жылы аталған саланың күрт дамуы нарықтағы сұранысқа, экспорт нарығының ашылуына, сонымен қатар мемлекет тарапынан жеңілдетілген автонесие беру бағдарламасына байланысты болып отыр. Былтыр әрбір сатылған автокөліктің үшіншісі отандық кәсіпорындарда жасалған», дейді А.Батанов.

Ауылшаруашылық маши­на­ларын жасау саласына ке­летін болсақ, мемлекет ауылшаруа­шылық техникаларына және көлік құралдарына қосымша құн салығын төлеуден босатып, айтарлықтай қолдау көрсетіп отыр. Биыл комбайн, трактор және автобус лизингіне бюджеттен 13 млрд теңге көлемінде қаржы бөлінген. 

Елбасының «Төртінші өнеркәсіптік революция жағ­дайындағы дамудың жаңа мүм­кіндіктері» атты биылғы Жол­дауы аясында «Цифрлы Қа­зақ­стан» кешенді бағдарламасы қабылданған болатын. Ма­ши­на жасау саласында да кәсіп­орындардың әрі қарай дамуы мен бәсекеге қабілетті болуы өндірісті цифрландыру мен технологиялық жетіл­діруге байланысты. Осы мақсат­та Инвестициялар және даму ми­нистрлігі өнеркәсіпті цифрландыру бойынша кешенді жұ­мыс­тар жүргізуде. Шетелдік әріп­тестермен біріге отырып 605 компания мен тау-кен-метал­лургиялық кешені зерттелген болса, оның 291-і машина жасау кәсіпорны. Бағалау нәтижелері бойынша кәсіпорындардың тек 3 проценті өндірісті автоматтандыру мен цифрландыру негізіне ие. Демек, аталған салада цифрландыру элементтерін енгізу бойынша жұмыстарды күшейту қажет. Цифрлы технологияларды енгізу өндірістің тиімділігін арттырып, өндірілетін өнімнің өзіндік құнын 20%-ке дейін төмендетеді. 

Осы орайда, 2018 жылдың 20-21 қыркүйегінде Астана қа­ла­сының ЭКСПО Конгресс-орталығында Қазақстан машина жасаушыларының VI форумы өз жұмысын бастайтындығын айта кеткеніміз жөн. Қазақстан Рес­публикасының Үкіметі және «Ата­мекен» ҰКП қолдауымен, Ин­вестициялар және даму минис­тр­лігі мен Қазақстан машина жасаушылар одағы ұйымдастырып отырған форумда 20-дан астам мемлекеттен мыңнан аса делегат, оның ішінде отандық жә­не шетелдік машина жасау кәсіп­орындарының басшылары, ква­зимемлекеттік сектор, даму институттары, бизнес қауым­дастықтары және үкіметтік емес ұйымдардың өкілдері қатысады деп күтілуде.

Жалпы алғанда, Қазақстанның машина жасау саласын жандан­дырудың жаңа кезеңі басталып келеді. Себебі аталған салаға қа­жетті бөлшектерді шығаруға, оны құрастырушы жұмыс күші де елімізде баршылық. Сонымен қатар қазақстандық машина жа­сау өндірісінің өнімдеріне сұ­ра­ныс та жоғары екенін айта кет­­кеніміз жөн. Көршілес Ресей, Қы­тай сынды алпауыт ел­дер­дің рыногына шыға баста­ған отандық өнімдерді одан әрі қарқынды дамытып, әлеуе­тін арттыра түсу қажеттігі байқалады.

Мирас АСАН,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

24.02.2019

UFC: Дамир Исмағұлов жеңіске жетті

24.02.2019

Михаил Кукушкин финалға шықты

24.02.2019

Дюсельдорфта әзірге жүлде жоқ

23.02.2019

Гагарин кубогындағы қарсыластар анықталды

23.02.2019

«Алматы марафонының» жүгіру маусымы ашылды

23.02.2019

Түркістанда «Балдәурен-2019» байқауы өтті

23.02.2019

Түркістан: Түлкібас ауданында 6 әлеуметтік дүкен жұмыс істейді

23.02.2019

Атырауда көпбалалы үйлерге улы газды анықтайтын детекторлар тегін орнатылып жатыр

23.02.2019

Бейбіт Атамқұлов Еуропалық Одақтың Орталық Азия бойынша арнайы өкілімен кездесті

23.02.2019

Бектас Бекназаров Молдовадағы сайлауды бақылауға қатысты

23.02.2019

Елшілер институты Қазақстанға отандық жұлдыздардың жанкүйерлерін тартуға жол ашады

23.02.2019

Бүгін еліміздің басым бөлігінде тұман түсіп, көктайғақ болады

23.02.2019

Бадминтоннан әлем кубогі: қазақстандықтар жұптық сында келесі кезеңге өтті

23.02.2019

Юлия Галышева Жапониядағы әлем кубогі кезеңінде қола жүлдегер атанды

23.02.2019

Елордада ашық құдықтар мәселесі қалай шешілуде?

23.02.2019

Астанада әскерге шақырылушыларды медициналық куәландыру мәселелері талқыланды

23.02.2019

Қоғамдық қабылдауда ақтөбеліктердің мыңнан астам мәселесі шешілді

23.02.2019

ТМД құрылысшылары баға белгілеу саласында тәжірибе алмасты

23.02.2019

Жас теміржолшылар республикалық «Jas qanattar»  форумына қатысты

23.02.2019

Қостанай облысында өткен жылы өңдеу өнеркәсібінің өсімі 5,8 процентке артты

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Jol erejesinen buryn, saqtyq kerek

Jasyratyny joq, ózimizdiń bir áriptesimiz, Qaraǵandy tas jolynan Astanaǵa kirer tusta keshqurym, ıaǵnı alageýim shaqta kóligimen bir adamdy basyp ketti. Ol jaıaý júrginshi jolaǵymen júgire basqan jandy kórmeı qalǵan. Qansha jerden kinásin moıyndasa da, ol – jaýapker. Sebebi jaıaý júrginshige arnalǵan jolaqta ereje buzdy. Toqtamady. Al toqtar edi, biraq adamdy kórgen joq. Mine, endi mundaı jaǵdaıda kimge kiná artasyz? Jaıaý júrginshi de opat boldy, júrgizýshi de qamalady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу