Түркі кеңесінің ауқымы кеңейіп келеді

Шолпан атада (Қырғызстан) өткен Түркі тілдес мемлекет­тердің ынтымақтастық кеңесінің VI саммитін биылғы елеулі оқиғалардың қатарына жатқызуға болады. Кездесудегі талқыланған мәселелер түркілер интеграциясын нығайтуға және Еуразия құрлығында тату қарым-қатынас орнатуға маңызды стратегиялық үлесін қосады. Алатаудың етегінде өткен алқалы жиынға әлемнің бұқаралық ақпарат құралдары назар аударған болатын. Соларды іріктеп ұсынып отырмыз.

Егемен Қазақстан
06.09.2018 2997
2

BBC агенттігінің Қыр­ғыз­стандағы бюросы саммиттен жан-жақты ақпарат таратты. Ар­наның хабарлауынша, іс-шара қо­рытындысы бойынша қа­был­данған құжаттардың маңызы зор. 

«Шолпан ата шаһарында Түркі тілдес мемлекеттердің ынтымақтастық кеңесінің VI саммиті өтті. Жиынды Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев ашып, ұйым төрағалығын Қырғызстанға табыстады», дейді BBC Қырғызстан. 

Агенттік жиынға қатысқан Вен­грияның Премьер-министрі Виктор Орбанның сөздеріне ерекше назар аударған. Ол мажар ұлысы өз тілін, мәдениетін сақтап қалуға талпынып жатқанын, түркі тілдес мемлекеттермен жақын қарым-қатынас орнатуға әзір екенін жеткізді. 

«Өзбекстанның ұйымға қосылуы туралы да мәселе көтерілген еді. Шав­кат Мирзиёев Өзбекстанның Кеңеске кіруге ниетті екенін биыл Түркияға барған сапарында мәлімдеген», дейді BBC Қырғызстан.

Қырғызстан Президенті Сооронбай Жээнбеков Өзбекстанның ұйымға кіруін қолдайтынын жеткізді. Оның айтуынша, мұндай қадам Түркі кеңесіне жаңа серпін беріп, көптеген жаңаруға бастамақ. 

Regnum.ru сайты Елбасы Н.Назар­баев­тың «Түркі әлеміндегі 100 жаңа есім» жобасын ұсынғанына ерек­­ше назар аударған. Агенттік бұған мысал ретінде Қазақстандағы «Рухани жаң­ғыру» бағдарламасын келтіріп, соның аясында «Қазақстанның 100 жаңа есі­мі» мен қазақ әліпбиінің латын гра­фикасына ауысуына тоқталған. 

«Н.Назарбаевтың пайымдауынша, осыған ұқсас жоба басқа да түркі тілдес мемлекеттерге қажет. «Тағылымы мол тарихымызда әл-Фараби, Ясауи, Абай, Юнус Эмре, Низами, Физули, Ұлықбек, Айтматов секілді ірі тұлғалар бар. Осыған байланысты Түркі кеңесі аясында «Түркі әлеміндегі 100 жаңа есім» жобасын әзірлеуді ұсынамын» деді Нұрсұлтан Назарбаев. Сонымен қатар Қазақстан Президенті Түркі кеңесі жастарының құрылтайын, ғылыми конференциялар, семинарлар, тарихи орындарға экспедициялар ұйымдастыруды ұсынды», дейді Regnum ақпараттық агенттігі. 

Сондай-ақ Regnum.ru сайты саммит қорытындысы түркі әлемінің ынтымақтастығын нығайтып келе жат­қандығын көрсетеді деп есеп­тейді. Агенттіктің пайымдауынша, Вен­грия Премьер-министрі Виктор Ор­банның жиынға қатысуы Буда­пешттің болашағын Еуропамен емес, Тұранмен байланыстыратынын аңғартады. 

Daily Sabah-тың хабар­лауынша, Түркі тілдес мем­лекеттердің ынты­мақ­тастық кеңесі саммитінде ұйымға мүше мемлекеттердің әріптестігін нығайта түсу мәселесі көтерілген. Агенттік жиынға қатысқан мемлекеттер басшылары ұйым жұмысын одан әрі дамытудың маңыздылығына ерекше назар аударғанын жеткізді. 

«Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Кеңеске мүше мемлекеттер арасындағы екіжақты тауар айналы­мы 22 пайызға артқанын, ендігі мақсат осы жетістікті келешекте одан әрі арттыру қажеттігіне тоқталды. Н.Назарбаев Түр­кі кеңесіне мүше елдер Шығыс пен Ба­тысты, Солтүстік пен Оңтүстікті жалғас­тыратын көпір іспетті екенін жеткізді» дейді Daily Sabah.

Ал Венгрия үкіметінің ресми сайты ма­жар ұлысының түркі тілдес мем­ле­кеттермен ынтымақтастығын жаңа деңгейге көтеруге ниетті екенін жазады. 

«Премьер-министр Венгрияның бұған дейін де түркі тілдес мемлекет­термен тығыз әріптестік орнатып келгенін айтты. В. Орбан мажарлардың өздерін ғұн­дардың, Еділдің (Аттила) ұрпағы деп есептейтінін, ғұн-түркі байланысы мығым екенін, түркі тілдерімен туыстас екенін атап көрсетті. Ол шық­қан тегін мақтанышпен айтатын ұлт­тың үлкен күшке ие болатынын жет­кізді», дейді үкіметтің ресми сайты. 

Саммит барысында В.Орбан түркі тілдес мем­лекеттердің зор та­быс­қа қол жеткізгенін, Венгрия халқы өздері­нің шыққан тегі түркілер екенін мақтанышпен айтатынын мәлім­де­ді. Соңында Премьер-министр вен­грия­лық Eximbank-тың түркі тілдес мем­ле­кет­термен экономикалық ынтымақ­тас­тықты нығайту үшін 1,5 миллиард несие беріп, инвестиция салатынын айтты. 

«Вечерний Бишкек» басылымына шыққан мақалада Түркі тілдес мем­лекеттердің ынтымақтастық кеңесі кү­шейе түскені айтылып, осы бағытта Қазақ­станның атқарған жұмысына оң баға берілген. 

«Мемлекет басшысы Сооронбай Жээнбеков Қазақстан тарапына ал­ғысын білдіріп, атқарылған жұмыс­тарды жоғары бағалады. «Ең әуелі, Қазақстанға және құрметті Нұрсұлтан Әбішұлына Түркі тілдес мем­лекет­тердің ынтымақтастық кеңесінде сәтті төрағалық еткені үшін ерекше алғысымды айтқым келеді. Осы уақыт ара­лығында Қазақстан Түркі кеңесінің абыройын ас­қақ­татып, мүше мемлекеттер арасындағы маңызды келі­сімдерді жүзеге асыру бойынша ауқымды жұмыс ат­қар­ды. Қазақстан тарапының атқарған жұмысына ал­ғысымыз зор», деді Қырғызстан басшысы. С.Жээнбеков биылғы саммиттің ерекше форматта өтіп отырғанына тоқталды. Өзбекстан Президенті Шавкат Мир­зиёев пен Мажарстан Премьер-ми­нистрі Виктор Орбанның іс-шара­ға келуі Кеңестің ауқымы кеңейе түс­кенін көрсететінін айтты», дейді «Ве­черний Бишкек».

Сондай-ақ С.Жээнбеков Өзбек­станның Түркі кеңе­сіне мүше ретінде кіруге талпынысын жоғары баға­лай­тынын, Венгрияның ұйымға бақы­лаушы мәртебесіне ие болғанын, жас­тар арасындағы байланыстарды нығайтуға шақырып, экономикалық және гуманитарлық бағыттағы арнайы жобаларды бірлесе атқарудың қа­жет­тігін жеткізді.

Шолуды дайындаған 

Абай АСАНКЕЛДІҰЛЫ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.09.2018

Шетелдік мамандар ауылдық мектеп оқушыларына ағылшын тілін оқытуды бастады

21.09.2018

Шыңғырлау ауданында төрт емдеу нысаны күрделі жөндеуден өтті

21.09.2018

Рани Мукерджидің қазақтарға сәлемі

21.09.2018

Елбасы «Қазатомөнеркәсіп» ҰАК» АҚ басқармасының төрағасын қабылдады

21.09.2018

Даниал Ахметов Зырян ауданын Алтай деп атау туралы ұсынысты қолдады

21.09.2018

Халқына демесін болған күйші

21.09.2018

Жер үстінде жұмақ бары рас па?

21.09.2018

Зейнетақы қоры жалған қауесетті жоққа шығарды

21.09.2018

Димаш Акимов: Көрерменім «Адам» атандырып жіберді

21.09.2018

Қостанайда 11500 адам бірыңғай жиынтық төлем төлейтін болады

21.09.2018

Вьетнам президенті Чан Дай Куанг көз жұмды

21.09.2018

Роналду алғаш рет ойыннан қуылды

21.09.2018

Qasiet pen qasiret

21.09.2018

Жабайы бәсекелестік немесе жолаушыларды заңсыз тасымалдау белең алып барады

21.09.2018

Ректор Мәлік Ғабдуллин

21.09.2018

Парасаттылық пен азаматтықтың өнегесі

21.09.2018

Танзанияда паром суға батып, 44 адам қаза тапты

21.09.2018

Антон қарттың айтқандары

21.09.2018

Көшенің сәнін келтіріп...

21.09.2018

Мемлекеттік қызмет мектебі ашылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу