Ғылым гранттарын бөлу жайы қаралды

Кеше «Нұр Отан» партиясының орталық кеңсесінде партия жанындағы «Мирас» республикалық кеңесінің кезекті отырысы өтті. Онда адам капиталының Қазақстан экономикасына әсері, ғалымдарға мемлекеттік гранттар бөлу механизмі талқыланды. Басқосуға «Мирас» республикалық кеңесінің төрағасы Бекболат Тілеухан  жетекшілік етті.  

Егемен Қазақстан
06.09.2018 3082
2

– «Нұр Отан» биліктегі партия болғандықтан, қоғамда болып жатқан жетістіктерге, қандай да бір кемшіліктерге алдымен жауапты екені белгілі. Сондықтан партия тарапы ғалымдардың алдынан шығып жататын кейбір мәселелерге бейжай қарамайды. Партияның орталық аппаратына ғылыми кеңестің өкілдерінен, 2018-2020 жылдарға арналған ұлттық ғылыми және ғылыми техникалық жобаларға гранттық және бағдарламалық мақсатта қаржыландырылған конкурс­ты іріктеуді жүзеге асырудағы шешімдермен келіспейтіндігі жайлы бірнеше өтініш келіп түскен. Олар ғылыми жобаларға бөлінетін­ мемлекеттік қар­жы­ландыру жүйесі көңілдерінен шықпағанын айтады. Тіпті мем­лекеттік сараптамадан төмен баға алған жобалардың да же­ңімпаздар қатарында жүргенін айтып шағымдануда. Өтініш иелерінің айтуынша, кеңес құра­мын таңдау тиісті ережеге сай жүргізілмеген. Ереже бойынша кеңес құрамында бір ұйымнан бірнеше қызметкерден болмауы тиіс, сонымен қатар кеңеске әлемдік білім беру ұйымдарының өкілдерін қосу керек деген сияқты ұсыныстар түсуде, – деді ол. 

Жиында негізгі баяндаманы Білім және ғылым вице-министрі Талғат Ешенқұлов жасады. Оның айтуынша, соңғы жылдары Қа­зақ­стан экономикасын құру бойынша қойылған міндеттерді шешу үшін мемлекеттік дең­­гей­де белсенді қадам жаса­лып келеді. «Бүгінге дейін 2015-2017 жылдар бойынша грант­тық және бағдарламалық-ныса­на­лы қар­жыландыру аясында орын­далған 1111 ғылыми жоба мен ғылыми-техникалық бағдарламаға мониторинг жүргізілді. Сарапшы топтар барлық басымдық бо­йынша ғылыми зерттеулердің негізінен күнтізбелік жоспарды сақтау арқылы және жоғары ғылыми деңгейде орындалғанын атап өтті», деді Талғат Ілиясұлы. Вице-министр кейбір проблемаларды ашып көрсетті. Мәселен, зерттеулер мен әзірленімдерді орындау үшін қаржыландырудың жеткіліксіздігі және кешеуілдеуі, жас ғылыми кадрлардың тап­­шы­лығы, заманауи материал­дық-техникалық базамен қамтама­сыз етудің жеткіліксіздігі сияқты бір­қатар өзекті мәселе орын алған. 

Министрлік берген ақпарға сүйенсек, қазіргі уақытта елде ғылыми әзірленімдермен 386 ұйым айналысады. Жоғары білім беру секторына 93 ұйым қарайды. Зерттеу және әзірленімдермен айналысушы қызметкерлер саны 22 985 адамды құрайды.

Талқылауда сөз алған техника ғылымдарының докторы Сейітқасым Байбеков елімізде ғылымға үлкен ұмтылыс барын айтады. Алайда ұлттық ғы­лыми кеңес жұмыстарында кем­ші­ліктердің бар екенін де жасырмайды. «Ғылымды дамыту үшін жас ғалымдардан бастап егде ғалымдарға дейін гранттық конкурс жасап, қаржыландырудың екі бағыты бойынша жүйелі жұмыстар жүргізу керек. Аталған гранттарды бөлуге байланыс­ты бірқатар реформа қажет. Тө­мен баға алған ғалымның атал­­ған гранттарға ие болып ке­­туінің басты себебі, соңғы ше­­шімді кеңес мүшелерінің ай­ту­ында деуге болады. Осы рет­те бағалаудың электронды жүйе­сін жасауды ұсынамын», деді ол. Сонымен қатар профессор отандық ғалымдардың автор­лық бағдарламаларын шетелге сараптамаға жіберуге қар­сы еке­нін білдірді. Ғалымның айтуынша, шетелдік сараптамаға кеткен жобалардың құпиялық элементтері жария болып, бағ­­дар­ламаның бағасы төмендейді. 

Кеңесте айтылғандай, 2018-2020 жылдарға арналған ғы­лым­ды дамытудың 7 басымдығы аясында гранттық қаржыландыру бойынша 28,65 млрд теңге со­маға 1096 ғылыми жоба және бағ­дарламалық-нысаналы қар­жы­ландыру бойынша 22 млрд тең­геге 108 бағдарлама жүзеге асырылуда.

Келелі жиында ғылым төңі­ре­гінде болып жатқан басқа да жайттар сөз болды... Өзекті мә­селелер бойынша «Тұран» білім беру корпорациясының вице-пре­зиденті О.Әлиев, қоғам қайраткері А.Смайыл, халықаралық Түркі академиясының президенті Д.Қы­­дырәлі өз ойларын орта­ға салды. Кеңес мүшесі Ал­дан Сма­йыл мемлекеттің жалпы ішкі өні­міне отандық ғы­лым әкелетін табыстың аздығын сөз етсе, Дар­хан Қуанд­ық­ұлы ғы­лым­ға бөлінетін қаржы­ның жет­кіліксіздігін айтып, мыңдаған ғалымдар мен ғылыми институттарға бөлінетін қаржының жеке-жеке қарастырылуын ұсынды. Сонымен қатар академия басшысы ғылымды дамытудың жеті бағытының ішіндегі бір ғана бағыттың гуманитарлық ғылымдарға бөлінгендігін айтып, бұл бағыттың ауқымды салаға аздық ететіндігін алға тартты. 

Кеңес соңында Білім және ғылым министрлігіне ұлттық ғы­лыми кеңес туралы ереже, сон­дай-ақ ғылыми және ғылыми-техникалық қызметті базалық, гранттық, бағдарламалық-ны­саналы қаржыландыру ережесінің бірінші кезеңінде мемлекеттік ғылыми-техникалық сараптамадан төмен балл алған ғылыми жобаларды реттестіріп, електен өткізуге қатысты бөлімдерді одан әрі жетілдіру сияқты бірқатар ұсыныс берілді. 

Мирас АСАН,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.09.2018

Жалпықалалық сенбілікте 9 мыңнан астам ағаш егілді

22.09.2018

Мақтаарал ауданында «Жасыл ел» жастардың еңбек жасақтары жұмысын бастады

22.09.2018

«Балалар Евровидениесі» байқауының жеңімпазы анықталмақ

22.09.2018

Халықаралық «Ясауитану-2018» байқауы өз мәресіне жетті

22.09.2018

Елбасы елорданың қала құрылысын игеру жоспарымен танысты

22.09.2018

Даниал Ахметов Зырян ауданын Алтай деп атау туралы ұсынысты қолдады

22.09.2018

Елбасы Чан Дай Куангтің қайтыс болуына байланысты көңіл айтты

22.09.2018

Жаңа Жібек жолы: Алматы

22.09.2018

Катонқарағай ауданы тұрғынының сібір жарасынан көз жұмғаны расталды

22.09.2018

Сенаторлар сенбілікке шықты

22.09.2018

Б.Бекназаров Әзербайжан Парламентінің 100-жылдығына арналған шараға қатысты

22.09.2018

Мұнайдың әлемдік бағасы өсті

22.09.2018

Лондонда қазақстандық өнер көрмесі ашылды

22.09.2018

Түркия «Қазақстан» журналын шығарды

22.09.2018

Ақтөбеде «Анаға тағзым» орталығы ашылды

21.09.2018

Тимур Жақсылықов Президенттің көмекшісі болып тағайындалды

21.09.2018

Маман дайындау мәселесі талқыланды

21.09.2018

Астанада тұрғын үй кешенінде шартты өртті сөндіру бойынша тактикалық оқу-жаттығу өтті

21.09.2018

Бүркітші қыз Айшолпан түскен «Көшпенділер» фильмі көрерменін қуантады

21.09.2018

Павлодарда биыл 1655 жұп қосылса, 1101-і ажырасқан

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу