Ғұлама Ғұмар Қарашқа кесене орнатылды

Батыс Қазақстан облысы Жәнібек ауданы Борсы ауылдық округі аумағында 1921 жылы қаскүнемдер қолынан қаза тауып, әулет қорымында жерленген қазақтың белгілі ақыны, ағартушы Ғұмар Қараштың басына еңселі кесене орнатылды. Бұл жер 2017 жылы «Рухани жаңғыру» бағдарламасы аясында қолға алынған Қазақстанның Жалпыұлттық қасиетті нысандары тізіміне енген болатын.

Егемен Қазақстан
06.09.2018 2591

Ұлты үшін ұланғайыр шаруа атқарса да осы күнге дейін өз бағасын толық алмаған тұлғаның бірі – осы Ғұмар Қараш еді. Төрт мүшелге жетпейтін ғұмырын халқын өнер-білімге, өркениет көшіне ілесуге шақыруға арнап, төңкеріске дейін-ақ талай кітап басып таратқан, қазақ әдебиетінің көне үлгілерін жинақтаған, ұлттық баспасөздің іргетасын қалап, 1911 жылы «Қазақстан» атауымен газет шығарған, қазіргі қазақ территориясының аумағын қорғап, Бөкей аймағының жалпақ қазақ даласымен қосылуына тер төккен, Алаш қозғалысының құрылтайларына қатысып, дербес қазақ мүфтиятын құруға атсалысқан, Бөкейлік мұғалімдерінің тұңғыш сиезін өткізіп, 1919 жылы алғаш рет ұлттық мектеп жүйесі, мұғалімдерге әдістемелік көмек тақырыбына арналған «Мұғалім» журналын шығарған, халықты отырықшы тұрмысқа, кәсіп үйренуге шақырып, артель құрып өзі үлгі көрсеткен, Бөкейлікте 1919 жылы «Жазушылар құрамасы» атты қазіргі Қазақстан Жазушылар одағының баламасы дерлік ұйымды құрып, жетекшілік еткен, сырлы поэзиясы, терең философиясымен бүгінгі талғампаз оқырманның өзін таң қалдырып, бас шайқататын сегіз қырлы бір сырлы тұлғаны 1921 жылы 47 жасында жапан далада қылышпен қидалап өлтіргендер Совет билігі кезінде революция ардагері ретінде құрмет көргені рас.

Шәйіт болған шерменде Ғұмардың қуырдақтай туралған тән қалдығын шүберекке түйіп әкеліп, жасырып жерлеген ағайындары ол жерге белгі де қоя алмаған. Ал шығармаларына компартияның қатаң қаулысымен «зиянды» деген үкім кесіліп, тоқсаныншы жылдары тәуелсіздік таңы білінгенше архивте көмілді.

...Алдын-артын мейлінше байқап алып,

Төңіректе не бар, не жоқ көзін салып,

Өз тізгінін қазақ ұлы өзіне алып,

Өз алдына жұрт болғанын көреміз бе?

Жас буынға жаңа таза білім беріп,

Надандықты терең қазып жерге көміп,

Қазақ-тағы өзі күнін өзі көріп,

Өз алдына ел болғанын көреміз бе?

Өз жерінен шыққан кенді өзі алғанын,

Әдемілеп айқұш-ұйқұш жол салғанын,

Еуропаның өнерінен үлгі алғанын,

Тірілікте көзімізбен көреміз бе?

«Алаш» атты орда құрып шалқығанын,

Бақ дәулеті туып өсіп балқығанын,

Әрбір істе қазақ исі аңқығанын,

Тірілікте көзімізбен көреміз бе?!. – деп жырлаған ақынның арманына Аллаға шүкір, бүгінгі ұрпақ жетті!

- Осы жылдың қаңтар айында Жәнібек ауданының әкімі Азамат Сафималиев аудан ақсақалдарын жинап, Ғұмар Қараштың елеусіз жатқан қабірін көтеру, кесене орнату туралы идеясын ортаға салған кезде бірден қолдадық. Барша Қазақстанды қамтыған рухани жаңғырудың арқасында, ел тәуелсіздігінің нәтижесінде ғана осы кесене ашылып отыр. Өшкеніміз жанып, өлгеніміз тірілгендей қуаныштымыз, - дейді Жәнібек ауылдық ақсақалдар кеңесінің төрағасы, еңбек ардагері Ерсайын Ғұбашев.

Маңғыстаудың әк тасынан қашалған, биіктігі 9 метрлік кесененің құрылысына 8 млн теңгедей қаражат кетіпті. Бірақ бұған бюджеттің бір тиыны жұмсалмаған – барлығы да ел-жұрттың өз ықыласымен берген берекелі үлесі. Жәнібек ауылынан әрі 100 шақырым шалғай жатқан көне қорым бүгінде Талов ауылдық округіне қарайды. Бұл Ғұмардың ата-бабасының жайлаған жері. Белгілі «Қараш көлі» де осы жерде. Ноғай-қазақ руына жататын Оразақай-қояс әулет қорымында Ғұмардан бөлек оның ұлы, әкесінің басына келген жерінде аяусыз өлтірілген Абдулқадер Ғұмарұлы Қарашев, өңір тарихында орны бар тұлға, 1919 жылы Ғұмармен бірге «Құрқұдық» артелін ұйымдастырушылардың бірі Жанарыстанұлы Ихсан жерленген. Белгілі қоғам қайраткері, Қазақ ССР-інде бірнеше облысты басқарған Мұстахим Ықсановтың әкесі Біләлі Ихсанұлына осы жерде белгі қойылған. Іргеде Волгоград облысының Савинка селосы қарауытып көрініп тұрған киелі мекен Қазақстанның Жалпыұлттық қасиетті нысаны тізіміне енгізіліп, картаға түскен соң енді бұл жерден адам аяғы үзілмес дейді ауыл тұрғындары.

- Ғұмар атамыздың кесенесі аудан тұрғындарының басын қосып, ынтымағын көрсеткен іс болды. Бұл іске әсіресе Жәнібек ауданының Талов, Жақсыбай, Борсы, Қамысты, Тау ауылдық округтері тұрғындары тікелей атсалысты. Нәтижесінде көне қорым түгелдей қоршалып, қорғауға алынды. Осы іске мұрындық болған, көп үлес қосқан Ескендір Елемесов, Тахир Қадимов, Айгүл Бекқалиева, Балым Конаева, Алмат Қаратаев, Кенжебек Еркеғұлов, Бауыржан Қарақұлов, Берік Ихсанов, Төлеген Әмірғалиев, Марал Әбілов сынды кәсіпкер азаматтар мен ауыл әкімдеріне алғыс хат бердік, - дейді Ғұмар Қараш атындағы қоғамдық қордың төрағасы Ахмедияр Батырханов.

Кесененің ашылуына орай өткен салтанатты жиында сөз алған Жәнібек ауданының әкімі Азамат Сафималиев ел ақсақалдары тарапынан Ғұмар Қараш бабамызға кесене тұрғызу жөнінде ұсыныс бұрын да айтылғанын еске алды. Сауапты істің орайы Ғұмар Қараш жерленген қорым «Қазақстанның жалпыұлттық қасиетті нысандары» қатарына енуімен тсұпа тұс келіпті. «Барша жерлестерімізге, шаруа қожалық жетекшілеріне, кәсіпкерлерге сауапты, әрі игі іске ауызбіршілікпен ат салысып, ақын атындағы қорға қаржылай қолдау білдіргені үшін алғыс білдіремін» - дейді аудан басшысы.

- «Туған жер» жобасы жүзеге аса бастағаннан бері Батыс Қазақстан облысында демеушілер күшімен 2,3 млрд теңге қаржы жиналып, 130 жоба жүзеге асырылды. Нақтырақ айтсам, жаңадан 10 әлеуметтік нысан, 5 мәдениет ғимараты салынды, 24 бақ абаттандырылып, 21 нысанның материалдық-техникалық базасы жаңартылды. Бүгін, міне, жүрегі елім деп соққан жерлес демеушілер арқасында керемет кесененің ашылуына куә болып отырмыз, - дейді осы салтанатқа арнайы келген Батыс Қазақстан облыстық мәслихатының хатшысы Мәлік Құлшар.

Әрине, «Тас түскен жеріне ауыр» деген. Ғұмар Қараш бабамыздың асыл мұрасын насихаттау парызы ең алдымен оның туған жеріне жүктелетіні белгілі. Жәнібек ауданында екі жылдан бері мектеп оқушылары арасында аймақтық Ғұмар Қараш оқулары ұйымдастырылып келеді. Қоғамдық қор жетекшісі Ахмедияр Батырхановтың айтуынша бұл байқау енді облыстық деңгейге көтерілмек. Ғұмар атамыздың патриоттық рухқа толы жырларын жаттап өскен жас ұрпақтың келешегі кем болмас дейміз.

Қазбек ҚҰТТЫМҰРАТҰЛЫ,

«Егемен Қазақстан»

Батыс Қазақстан облысы

Суретті түсірген Гүлзара Төреғалиева

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.09.2018

Маман дайындау мәселесі талқыланды

21.09.2018

Астанада тұрғын үй кешенінде шартты өртті сөндіру бойынша тактикалық оқу-жаттығу өтті

21.09.2018

Бүркітші қыз Айшолпан түскен «Көшпенділер» фильмі көрерменін қуантады

21.09.2018

Павлодарда биыл 1655 жұп қосылса, 1101-і ажырасқан

21.09.2018

Тұрмыстық қатты қалдықтарды өңдеу бойынша жоба әзірленді

21.09.2018

Кәрім Мәсімов терроризмге қарсы орталықтың отырысын өткізді

21.09.2018

Қостанайлықтар жарықдиодты шыны жолмен жүреді (ВИДЕО)

21.09.2018

Қанат Ислам мақтааралдық жас боксшыларға мастер-класс өткізді

21.09.2018

Алексей Луценко: «Алматы турын» апталық жарыс қылса керемет болар еді

21.09.2018

Бурабайда жаңа мешіт ашылды

21.09.2018

Онкологиялық қызметтің атасы Сәкен Нұғмановтың 100 жылдығы атап өтілді

21.09.2018

Дзюдошы Ерлан Серікжанов жартылай финалға шықты

21.09.2018

Қайрат өз құрамын жария етті

21.09.2018

Асқар Жұмағалиев Үндістанның АТ және телекоммуникациялар министрімен кездесу өткізді

21.09.2018

Шетелдік мамандар ауылдық мектеп оқушыларына ағылшын тілін оқытуды бастады

21.09.2018

Шыңғырлау ауданында төрт емдеу нысаны күрделі жөндеуден өтті

21.09.2018

Рани Мукерджидің қазақтарға сәлемі

21.09.2018

Елбасы «Қазатомөнеркәсіп» ҰАК» АҚ басқармасының төрағасын қабылдады

21.09.2018

Даниал Ахметов Зырян ауданын Алтай деп атау туралы ұсынысты қолдады

21.09.2018

Халқына демесін болған күйші

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу