Ғұлама Ғұмар Қарашқа кесене орнатылды

Батыс Қазақстан облысы Жәнібек ауданы Борсы ауылдық округі аумағында 1921 жылы қаскүнемдер қолынан қаза тауып, әулет қорымында жерленген қазақтың белгілі ақыны, ағартушы Ғұмар Қараштың басына еңселі кесене орнатылды. Бұл жер 2017 жылы «Рухани жаңғыру» бағдарламасы аясында қолға алынған Қазақстанның Жалпыұлттық қасиетті нысандары тізіміне енген болатын.

Егемен Қазақстан
06.09.2018 2897

Ұлты үшін ұланғайыр шаруа атқарса да осы күнге дейін өз бағасын толық алмаған тұлғаның бірі – осы Ғұмар Қараш еді. Төрт мүшелге жетпейтін ғұмырын халқын өнер-білімге, өркениет көшіне ілесуге шақыруға арнап, төңкеріске дейін-ақ талай кітап басып таратқан, қазақ әдебиетінің көне үлгілерін жинақтаған, ұлттық баспасөздің іргетасын қалап, 1911 жылы «Қазақстан» атауымен газет шығарған, қазіргі қазақ территориясының аумағын қорғап, Бөкей аймағының жалпақ қазақ даласымен қосылуына тер төккен, Алаш қозғалысының құрылтайларына қатысып, дербес қазақ мүфтиятын құруға атсалысқан, Бөкейлік мұғалімдерінің тұңғыш сиезін өткізіп, 1919 жылы алғаш рет ұлттық мектеп жүйесі, мұғалімдерге әдістемелік көмек тақырыбына арналған «Мұғалім» журналын шығарған, халықты отырықшы тұрмысқа, кәсіп үйренуге шақырып, артель құрып өзі үлгі көрсеткен, Бөкейлікте 1919 жылы «Жазушылар құрамасы» атты қазіргі Қазақстан Жазушылар одағының баламасы дерлік ұйымды құрып, жетекшілік еткен, сырлы поэзиясы, терең философиясымен бүгінгі талғампаз оқырманның өзін таң қалдырып, бас шайқататын сегіз қырлы бір сырлы тұлғаны 1921 жылы 47 жасында жапан далада қылышпен қидалап өлтіргендер Совет билігі кезінде революция ардагері ретінде құрмет көргені рас.

Шәйіт болған шерменде Ғұмардың қуырдақтай туралған тән қалдығын шүберекке түйіп әкеліп, жасырып жерлеген ағайындары ол жерге белгі де қоя алмаған. Ал шығармаларына компартияның қатаң қаулысымен «зиянды» деген үкім кесіліп, тоқсаныншы жылдары тәуелсіздік таңы білінгенше архивте көмілді.

...Алдын-артын мейлінше байқап алып,

Төңіректе не бар, не жоқ көзін салып,

Өз тізгінін қазақ ұлы өзіне алып,

Өз алдына жұрт болғанын көреміз бе?

Жас буынға жаңа таза білім беріп,

Надандықты терең қазып жерге көміп,

Қазақ-тағы өзі күнін өзі көріп,

Өз алдына ел болғанын көреміз бе?

Өз жерінен шыққан кенді өзі алғанын,

Әдемілеп айқұш-ұйқұш жол салғанын,

Еуропаның өнерінен үлгі алғанын,

Тірілікте көзімізбен көреміз бе?

«Алаш» атты орда құрып шалқығанын,

Бақ дәулеті туып өсіп балқығанын,

Әрбір істе қазақ исі аңқығанын,

Тірілікте көзімізбен көреміз бе?!. – деп жырлаған ақынның арманына Аллаға шүкір, бүгінгі ұрпақ жетті!

- Осы жылдың қаңтар айында Жәнібек ауданының әкімі Азамат Сафималиев аудан ақсақалдарын жинап, Ғұмар Қараштың елеусіз жатқан қабірін көтеру, кесене орнату туралы идеясын ортаға салған кезде бірден қолдадық. Барша Қазақстанды қамтыған рухани жаңғырудың арқасында, ел тәуелсіздігінің нәтижесінде ғана осы кесене ашылып отыр. Өшкеніміз жанып, өлгеніміз тірілгендей қуаныштымыз, - дейді Жәнібек ауылдық ақсақалдар кеңесінің төрағасы, еңбек ардагері Ерсайын Ғұбашев.

Маңғыстаудың әк тасынан қашалған, биіктігі 9 метрлік кесененің құрылысына 8 млн теңгедей қаражат кетіпті. Бірақ бұған бюджеттің бір тиыны жұмсалмаған – барлығы да ел-жұрттың өз ықыласымен берген берекелі үлесі. Жәнібек ауылынан әрі 100 шақырым шалғай жатқан көне қорым бүгінде Талов ауылдық округіне қарайды. Бұл Ғұмардың ата-бабасының жайлаған жері. Белгілі «Қараш көлі» де осы жерде. Ноғай-қазақ руына жататын Оразақай-қояс әулет қорымында Ғұмардан бөлек оның ұлы, әкесінің басына келген жерінде аяусыз өлтірілген Абдулқадер Ғұмарұлы Қарашев, өңір тарихында орны бар тұлға, 1919 жылы Ғұмармен бірге «Құрқұдық» артелін ұйымдастырушылардың бірі Жанарыстанұлы Ихсан жерленген. Белгілі қоғам қайраткері, Қазақ ССР-інде бірнеше облысты басқарған Мұстахим Ықсановтың әкесі Біләлі Ихсанұлына осы жерде белгі қойылған. Іргеде Волгоград облысының Савинка селосы қарауытып көрініп тұрған киелі мекен Қазақстанның Жалпыұлттық қасиетті нысаны тізіміне енгізіліп, картаға түскен соң енді бұл жерден адам аяғы үзілмес дейді ауыл тұрғындары.

- Ғұмар атамыздың кесенесі аудан тұрғындарының басын қосып, ынтымағын көрсеткен іс болды. Бұл іске әсіресе Жәнібек ауданының Талов, Жақсыбай, Борсы, Қамысты, Тау ауылдық округтері тұрғындары тікелей атсалысты. Нәтижесінде көне қорым түгелдей қоршалып, қорғауға алынды. Осы іске мұрындық болған, көп үлес қосқан Ескендір Елемесов, Тахир Қадимов, Айгүл Бекқалиева, Балым Конаева, Алмат Қаратаев, Кенжебек Еркеғұлов, Бауыржан Қарақұлов, Берік Ихсанов, Төлеген Әмірғалиев, Марал Әбілов сынды кәсіпкер азаматтар мен ауыл әкімдеріне алғыс хат бердік, - дейді Ғұмар Қараш атындағы қоғамдық қордың төрағасы Ахмедияр Батырханов.

Кесененің ашылуына орай өткен салтанатты жиында сөз алған Жәнібек ауданының әкімі Азамат Сафималиев ел ақсақалдары тарапынан Ғұмар Қараш бабамызға кесене тұрғызу жөнінде ұсыныс бұрын да айтылғанын еске алды. Сауапты істің орайы Ғұмар Қараш жерленген қорым «Қазақстанның жалпыұлттық қасиетті нысандары» қатарына енуімен тсұпа тұс келіпті. «Барша жерлестерімізге, шаруа қожалық жетекшілеріне, кәсіпкерлерге сауапты, әрі игі іске ауызбіршілікпен ат салысып, ақын атындағы қорға қаржылай қолдау білдіргені үшін алғыс білдіремін» - дейді аудан басшысы.

- «Туған жер» жобасы жүзеге аса бастағаннан бері Батыс Қазақстан облысында демеушілер күшімен 2,3 млрд теңге қаржы жиналып, 130 жоба жүзеге асырылды. Нақтырақ айтсам, жаңадан 10 әлеуметтік нысан, 5 мәдениет ғимараты салынды, 24 бақ абаттандырылып, 21 нысанның материалдық-техникалық базасы жаңартылды. Бүгін, міне, жүрегі елім деп соққан жерлес демеушілер арқасында керемет кесененің ашылуына куә болып отырмыз, - дейді осы салтанатқа арнайы келген Батыс Қазақстан облыстық мәслихатының хатшысы Мәлік Құлшар.

Әрине, «Тас түскен жеріне ауыр» деген. Ғұмар Қараш бабамыздың асыл мұрасын насихаттау парызы ең алдымен оның туған жеріне жүктелетіні белгілі. Жәнібек ауданында екі жылдан бері мектеп оқушылары арасында аймақтық Ғұмар Қараш оқулары ұйымдастырылып келеді. Қоғамдық қор жетекшісі Ахмедияр Батырхановтың айтуынша бұл байқау енді облыстық деңгейге көтерілмек. Ғұмар атамыздың патриоттық рухқа толы жырларын жаттап өскен жас ұрпақтың келешегі кем болмас дейміз.

Қазбек ҚҰТТЫМҰРАТҰЛЫ,

«Егемен Қазақстан»

Батыс Қазақстан облысы

Суретті түсірген Гүлзара Төреғалиева

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.11.2018

Солтүстік Қазақстан облысының әкімі күнгейліктерді теріскейге шақырды

19.11.2018

Петропавлда жаңа шіркеу ашылды

19.11.2018

Қостанайда жол қозғалысы ережесінің бір күнде 375 рет бұзылғаны анықталды

19.11.2018

Солтүстік Қазақстанда 1 миллион тоннаға жуық майлы дақыл жиналды

19.11.2018

«Ко­рей хал­қының дәс­түрлі маскалары» көр­ме­сі ашы­лды

19.11.2018

Қасқырдан құтқарып қалды

19.11.2018

Алматыда инклюзивті білім берудің үздік оқытушылары анықталды

19.11.2018

Солтүстік Қазақстанда спорт кешеніне Батыр Баянның есімі берілді

19.11.2018

Батыс Қазақстанда жаңа портал жұмысын бастады

19.11.2018

Жолдау бәсекеге қабілеттілікті арттырады

19.11.2018

Қыс мезгіліне дайындықтың жай-жапсары қозғалды

19.11.2018

Қазақстанның Құрметті консулдығы ашылды

19.11.2018

Жолдау-2018: Тұрмыс сапасына басымдық беріледі

19.11.2018

БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің қарарын қолдады

19.11.2018

Қапан Тұрсынов: Өзіміз дәрігер бола тұра, бәрін жүрекпен қабылдаймыз

19.11.2018

Ауғанстанның арланы Рохулла Никпай

19.11.2018

Каспий конвенциясының маңызы уақыт өткен сайын арта береді

19.11.2018

Каспий конвенциясының маңызы уақыт өткен сайын арта береді

19.11.2018

Кәсіпкерлікті дамыту бағдарламасының тиімділігі

19.11.2018

Байділда Жылқышиев: Атаулы әлеуметтік көмекті есептеудің түйткілді тұстары

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Талғат БАТЫРХАН, Егемен Қазақстан

«Baı bolsań halqyńa paıdań tısin»

«Batyr bolsań jaýyńa naızań tısin, Baı bolsań halqyńa paıdań tısin». Kezinde aıyr tildi Áıteke bı aıtqan aqyldy sóz. Keler ǵasyrlarǵa da keter ǵaqlıa.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу