Халық өсімі – әлеуетті даму кепілі

Еліміздегі демографиялық ахуалды мемлекет үнемі бақылауда ұстап, ерекше мән беріп отырады. Әлем картасынан ойып тұрып орын алатын Қазақстан үшін адам капиталы, демографияның көтерілуі өте маңызды. Алдағы жылы елдің әрбір тұрғынын немесе аумағын сипаттайтын және жеке зерттеу негізінде алынатын демографиялық, экономикалық және әлеуметтік деректерді жинау үдерісі бойынша ұлттық халық санағы келе жатқаны белгілі. Осы ретте жыл басынан бергі халықтың өсімі мен өлім-жітіміне назар салған болатынбыз.

Егемен Қазақстан
07.09.2018 2837
2

Біріккен Ұлттар Ұйымы дайын­даған әлемдегі демо­гра­фия­лық ахуал жайлы сарап­тама­ға сенсек, 2050 жылға қарай әлем халқының саны 9,6 мил­лиард адам болуы әбден ық­ти­мал. Бұл Қазақстан сияқты жер көлемі мен халық саны ара­сындағы алшақтығы жоғары елдер үшін адам ресурсы айна­ла­сындағы мәсе­лелерді туындатуы мүмкін. Елі­мізде 2018 жылдың 1 шілдедегі жағ­дай бойын­ша халық саны 18 272,4 мың адамды құрады, со­ның ішінде қалалықтар – 10 529,1 мың, яғни 57,6%, ал ауыл­дықтар 42,4%-пен 7 743,3 мың адамды құраған. Бұл көрсет­кіш 2017 жылғы 1 шіл­демен салыс­тырғанда халық саны 238,1 мың адамға немесе 1,3% -ке өскендігін байқатады. 

Демографиялық және әлеу­мет­тік статистика басқар­ма­сы­ның басшысы Гүлмира Қарауы­­­лованың айтуынша, шіл­деден бергі уақытта Қазақ­стан хал­­қы­­ның саны 18 316 343 болып, тағы 44 мыңдай адамға толық­­қан. «АХАТ органдары ұсын­­ған азаматтық хал актілері жаз­­ба­ла­р­ындағы мәліметтерді өңдеу нәтижесінде, 2018 жылғы қаң­тар-маусымда туыл­ған­дар са­ны 192,7 мың адамды құ­рады, бұл 2017 жылғы қаңтар-мау­сым­ға қарағанда 1,8%-ке көп. 

Туу­дың жалпы коэф­фициенті 1000 адамға 21,26 туылғандарды құ­ра­ды. Биыл­ғы республика хал­қы­ның табиғи өсімі 2017 жылғы қаң­тар-мау­сыммен салыс­тыр­ғанда 3,3 мың адамға немесе 2,7%-ке көбейіп, 125,9 мың адамға жетті. Табиғи өсімнің жалпы коэффициенті 1000 адамға шаққанда 13,89 адамды құрады», дейді департамент басшысы Г.Сайлаубекқызы.

Бүгінде елімізде Қазақстан халқы санының табиғи қозғалысын онлайн режимде көрсететін есептеуіш іске қосылған. Статистика комитетінің сайтында орналасқан Қазақстан халқы санының есептеуіші көрсеткен мәліметке сүйенсек, әрбір 76 секунд сайын 1 нәресте дүниеге келеді.

Алайда отандық демографтар қарастырылып отырған кезеңде қайтыс болғандар саны 66, 8 адамды құрап, былтырға қарағанда 0,1 процентке көп екенін айтады. 

Жыл басынан бері республикада 1 жасқа дейінгі 1 626 нәресте өлімі тіркелді. Өкінішке қарай, былтырдан бері 1 жасқа дейінгі шетінеген нәресте саны 1,3%-ке көбейген. Демографиялық және әлеуметтік статистика басқармасының мәлімдеуінше, нәресте өлім-жітімінің негізгі себебі – перинаталдық кезеңде пайда болатын жағдайлар. Бұдан биыл 782 нәресте шетінеп, нәрестелер арасындағы жалпы өлім санының 48,1%-ін құрады. Туа біткен ауытқулардан – 328, тыныс органдары ауруларынан – 124 , инфекциялық пен паразитарлы аурулардан – 86 нәресте қайтыс болды. 

Халықтың көші-қоны да елдің демографиялық ахуалына айрықша әсер етеді. Көптеген ақпарат көздері жыл басынан бері Қазақстаннан 17 171 адам шетелге қоныс аударғандығын жарыса жазды. Алайда мамандар тоқсаныншы жылдардағы тоқыраумен салыстырғанда бұл көрсеткіштің айтарлықтай алаңдату тудырмайтынына сендіреді. Көбіне жаз айларында бұл көрсеткіштің арта түсетінін оқу жылының басталуымен байланыстыруға болады. Ұлттық экономика министрлігінің мәліметінше, еліміздегі негізгі көші-қон алмасуы ТМД мемлекеттерімен арада болып жатыр. ТМД елдерінен келгендердің үлесі – 77,2 процент, ал ТМД елдеріне кеткендердің үлесі 89,7 процентті құрайды.

Әлеуметтiк-демографиялық дамуда iшкi көшiқондық үдеріс те ерекше орын алады. Облысаралық және облыстың өз iшiндегi механикалық қозғалыстарға келер болсақ, өңіраралық көшіп-қонушылардың үлесіне еліміздің жалпы ішкі көшіп-қонушылар санының 44,9%-тін кұрайды. Өңіраралық көші-қонның оң айырымы Астана қаласында – 5 748 адам, Алматы қаласында – 17 715 адам және Шымкент қаласында 43 222 адамды көрсетіп, мегаполистік шаһарларда ерекше көрiнiс тауып отыр. Бұл халықтың белгілі бір жерге шоғырлануына ең алдымен жұмыс көзінің болуы, қолайлы инфрақұрылым мен әлеуметтік қызметтердің қолжетімділігі әсер ететіндігін тағы да айғақтай түсті. 

Мирас АСАН,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.11.2018

«Қазақстан темір жолы» және «ҚазМұнайГаз» басқармаларының жаңа төрағалары тағайындалды

20.11.2018

Қайрат Әбдірахманов ЕҚЫҰ Парламенттік Ассамблея басшылығымен кездесті

20.11.2018

ШҚО-да бір аптада 125 жиналыс өткізетін әкімдіктер де бар

20.11.2018

Лондонда Димаштың жеке концерті өтті

20.11.2018

Солтүстік Қазақстанда заманауи оқушылар сарайы ашылды

20.11.2018

Шымкентте «Жамиғат-ат тауарих» және «Зикзал» кітаптарының тұсаукесері өтті

20.11.2018

Түлкінің керуі (Бүркітшінің әңгімесі)

20.11.2018

Көкшетауда «Мәлік Ғабдуллин және жаңа қазақ­стандық патриотизм» атты халықаралық конференция өтті

20.11.2018

«Қазақквартет» көрермендермен қауышты

20.11.2018

Әмина Өмірзақованың ғасыр тойы ЮНЕСКО көлемінде тойланады

20.11.2018

Миланка Карич: Басым бағыттар қамтылған

20.11.2018

«Серікбол Қондыбай. Рух жауынгері» атты деректі фильмнің көрсетілімі болды

20.11.2018

Жолдау-2018: Табыс артса, өмір сапасы жақсарады

20.11.2018

Жастар өмірі жайлы мюзиклдің премьерасы өтті

20.11.2018

Батыс Қазақстан облысында 50 кәсіпорын қызметкерлерінің айлық еңбекақысын өсірмек

20.11.2018

Георгий Церетели ел бастамаларына жоғары баға берді

20.11.2018

Киелі жерлердің рухани маңызы

20.11.2018

Қасым-Жомарт Тоқаев ЕҚЫҰ Парламенттік Ассамблеясының Төрағасымен кездесті

20.11.2018

Төкпе жырдың төресі - Мұрат Мөңкеұлы

20.11.2018

Атырауда 13 мектеп үш ауысыммен оқытады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Stokgolm sındromy

Jumyr jerdiń betinde sany jaǵynan bizden áldeqaıda kóp, alaıda táýelsiz el atanýdy mańdaılaryna jazbaǵan, ol oryndalmas armandaı kórinetin halyqtar az emes jeterlik. Jaratqannyń qalaýymen qolǵa tıgen táýelsizdik qazaq balasynyń eń bir asyl muraty edi.

Талғат БАТЫРХАН, Егемен Қазақстан

«Baı bolsań halqyńa paıdań tısin»

«Batyr bolsań jaýyńa naızań tısin, Baı bolsań halqyńa paıdań tısin». Kezinde aıyr tildi Áıteke bı aıtqan aqyldy sóz. Keler ǵasyrlarǵa da keter ǵaqlıa.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу