«Қазіргі орыс әдебиетінде Белинский жоқ» - «Литературная газетаның» бас редакторы

«Литературная газетаның» бас редакторы Максим Замшевтің сұхбатын назарларыңызға ұсынамыз.

Егемен Қазақстан
07.09.2018 2532
2

– Ресейде қазіргі әдеби көңіл күй қалай?

– Әдебиетке деген қызығу­шы­лық бұрын қандай болса, қазір де сол қалпында қалды. Тек оны бақылап отыру қиындап кет­ті. Негізі әдебиетке қызығу­шы­лық тек кітап саудасымен өл­шен­­бейді. Бұрын өмір сүруге қара­­ған­да кітап оқу қызық еді. Өйт­кені өмір бір нормада, қалыпты жағдай­­да өтіп жататын. Қазір ақпарат­­тық кеңістік үлкейді, өмір сүру алаңы да кең. Бәлкім, әде­биет барлық дүниенің орнына жүр­ген­дей уа­қыт емес шығар, бірақ осы күнгі ақпарат әлемінде кітап оқып бағыт-бағ­дар алатын оқыр­мандар аз емес. Біз осыны түсінуіміз керек. Әдебиет өз хал­қының жүрер жолын, кешер тағ­дырын бәрібір ек­шеп отырады. 

– Ресейде қазір жастарға ар­нал­ған қандай бәйге, сы­йлықтар бар?

– Жастарға арналған «Лицей» сый­лығы бар. Әр жанр бөлек аталым бойынша жүреді. Мара­паттау салтанаты ерекше түрде жыл сайын, Пушкин күндерін­де ақынның туған күні – 6 маусым­да өтеді. «Орыс ырғақтары» деген жақсы жоба бар. Ол да жастар­ға арналған. Осы жылы Петер­борда өтті. Ірілі-ұсақты әртүрлі бәй­­­гелер бар. «Ли­тературная газе­­­та­­ның» жас­тар­ға арнаған «Дельвиг» байқауы бар. 

– Ақшалай сыйлығы бар ма?

– Әрине, ақшалай сыйлығы бар. Кей байқаулар кітап шыға­рып береді, кейбіреуі тек құрмет грамота­сымен шектеледі. Бірақ ең бас­тысы, бұл бір күнде өтетін бай­қау­лар емес. Дәстүрі, салмағы бар шаралар.

– Аударма жағдайы, орыс әдебиетін әлем тілдеріне аудару ісі қалай?

– Аударма ісі – үлкен қаржы­лай көмекке зәру бағыт. Орыс әде­биетін шетел тілдеріне аудару үшін Ресейдің де ара­лас­қаны керек. Бізде аударма ісі біршама қарқынды жүріп жатыр. Соншалықты көп ақша бөлінбейтін шығар, бірақ бәрібір орыс әдебиетіне деген қызы­ғушылық әлемде бар деп ой­лай­мын. Ресейге деген әртүрлі сая­си көзқарастарға қарамастан, орыс әдебиеті әлемде өзінің орнын жоғалтпайды.

– Өзіңіз де аудармамен айналысасыз ғой?

– Мен көркем аудармамен де, жолма-жол аудармамен де айналысамын. Қазір Янка Купаланы аударып жатырмын. Қазақ ақыны Ардақ Нұрғазының өлеңдерін аудардым. Өзіндік нәзіктігі мен ерекшелігімен баурады.

– В.Пелевин, З.Прилепин, Д.Быковтарға деген көзқара­сы­ңыз қалай?

– Олар атақты, белгілі жазушылар. Бірақ кітап саудасы әде­биеттегі болып жатқан жағ­дайды, көзқарасты нақты жеткізе алмайды. Нарықтың, кездейсоқтық­тың элементтері бар. Михаил Тар­ков­ский деген жазушымыз Захар Прилепиннен кем емес, мысал үшін. Бірақ ол атақты емес Захар секілді. Сібірдің бір ауылында тұрады, жарнамамен де шаруасы жоқ. Бірақ жаман кітапты ешкім сатып алмайды ғой. Тек жақсы кітаптар көп болғанын қа­лайсың. 

– Әдеби сынның жағ­дайы қалай?

– Әдеби сын әде­биеттің сал­мағын ай­қын­дай­ды. Ресейде әдеби сын әртүрлі көзқараста. Түр­лі топ, түрлі көз­қарас бар. Әр топтың өз Пуш­кині, өз лидері бар. Әртүрлі ағымдар бар. Өз аймағында мықты білетін сын­шылар бар. Біреу постмодерн, біреу поэзия, біреу прозаны жазады. Бірақ Ресейдегі әдеби жағ­дайды толық бағалап, пікір айтатын Белинскийіміз жоқ. 

– Әдеби газеттің қызмет­кер­лерінің арасында қанша сыншы бар?

– Көп сыншыларды газетке тартуға тырысамыз. Ешкімді шектемейміз. Тұрақты жазып тұра­тын авторларымыз бар. 

– «Апта кітабы» деген айдар­ларыңызға кітапты қалай таң­дайсыздар?

– Ол редакция таңдауы. Нақты сол аптаның мықтысы шығады деген сөз емес. Өзімізге ұнаған, көп ешкім біле бермейтін, лайықты кітаптарды шығаруға тыры­самыз. Кітаптар әртүрлі жанр­да болады. 

– Сіз музыкалық білім алды­ңыз ғой, қазір музыкамен айналысасыз ба?

– Бұрын оқыдым. Жазғанмын, қазір музыкадан алыстадым.

– «Ақ ордалы Астанам» фес­ти­валі туралы бір-екі ауыз сөз айт­саңыз?

– Бұл – өте маңызды жоба. Адамзат арасындағы қайшы көз­қарас­тарды қансыз шешетін – әдебиет. Әрине, әртүрлі ақындар жиналды. Әртүрлі көзқарас болады. Бірақ мұның бәрі әдебиет үшін керек. Осындай шараларды қолдап отырған Қазақстан билігіне ризашылық білдіремін. Архитектуралық ерекшелігімен көзге түсетін Астананың өз әде­биеті жазылатынына сенемін. 

– Әңгімеңізге рахмет.

Әңгімелескен Бағашар ТҰРСЫНБАЙҰЛЫ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.02.2019

Салық төлеушілердің 20 миллион теңге өсімпұлы кешірілді

19.02.2019

Сенаторлар мемлекеттік-жекешелік әріптестік жобаларын іске асыру мәселелерін талқылады

19.02.2019

56 ауылды елді мекен сапалы интернетпен қамтылды

19.02.2019

«Сергек» жобасы жол-көлік оқиғаларының санын 15%-ға төмендетті

19.02.2019

Астанада шахматтан Әлем чемпионаты өтеді

19.02.2019

Халық сауалы жауапсыз қалмайды

19.02.2019

Қызылордада алаяқтар азаймай тұр

19.02.2019

Астана әкімдігінде тұрғын үй кезегінде тұрған азаматтар санының өсу себептері түсіндірілді

19.02.2019

Жеке клиникалардың белсенділігі жоғары

19.02.2019

«Алтын жауынгер» анимациялық фильмі жарыққа шығады

19.02.2019

Оразалы Досбосынов атындағы аудитория ашылды

19.02.2019

Шетелмен әріптестік нығайып келеді

19.02.2019

«Смарт-Астана» қосымшасының жаңа сервистеріне қатысты мәселелер талқыланды

19.02.2019

Дәурен Сүйеукенов: дзюдодан Еуропа кубогінде ел чемпионатындағы есемді қайтардым

19.02.2019

Әлия Юсупова Гран-при кезеңі мен Будапешттегі халықаралық турнирді қорытындылады

19.02.2019

Ішкі істер министрі Е. Тұрғымбаев батыр баламен кездесті

19.02.2019

Жер жаһанды шарлаған Мағжан

19.02.2019

Қарағандыда 24 000 жер үйге газ құбыры тартылады

19.02.2019

Абылайхан Жүсіпов Софиядағы турнирдің күміс жүлдегері атанды

19.02.2019

Елбасы «Лукойл» мұнай компаниясының президентімен кездесті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу