«Қазіргі орыс әдебиетінде Белинский жоқ» - «Литературная газетаның» бас редакторы

«Литературная газетаның» бас редакторы, ақын Максим Замшевтің сұхбатын назарларыңызға ұсынамыз.

Егемен Қазақстан
07.09.2018 2210
2

– Ресейде қазіргі әдеби көңіл күй қалай?

– Әдебиетке деген қызығу­шы­лық бұрын қандай болса, қазір де сол қалпында қалды. Тек оны бақылап отыру қиындап кет­ті. Негізі әдебиетке қызығу­шы­лық тек кітап саудасымен өл­шен­­бейді. Бұрын өмір сүруге қара­­ған­да кітап оқу қызық еді. Өйт­кені өмір бір нормада, қалыпты жағдай­­да өтіп жататын. Қазір ақпарат­­тық кеңістік үлкейді, өмір сүру алаңы да кең. Бәлкім, әде­биет барлық дүниенің орнына жүр­ген­дей уа­қыт емес шығар, бірақ осы күнгі ақпарат әлемінде кітап оқып бағыт-бағ­дар алатын оқыр­мандар аз емес. Біз осыны түсінуіміз керек. Әдебиет өз хал­қының жүрер жолын, кешер тағ­дырын бәрібір ек­шеп отырады. 

– Ресейде қазір жастарға ар­нал­ған қандай бәйге, сы­йлықтар бар?

– Жастарға арналған «Лицей» сый­лығы бар. Әр жанр бөлек аталым бойынша жүреді. Мара­паттау салтанаты ерекше түрде жыл сайын, Пушкин күндерін­де ақынның туған күні – 6 маусым­да өтеді. «Орыс ырғақтары» деген жақсы жоба бар. Ол да жастар­ға арналған. Осы жылы Петер­борда өтті. Ірілі-ұсақты әртүрлі бәй­­­гелер бар. «Ли­тературная газе­­­та­­ның» жас­тар­ға арнаған «Дельвиг» байқауы бар. 

– Ақшалай сыйлығы бар ма?

– Әрине, ақшалай сыйлығы бар. Кей байқаулар кітап шыға­рып береді, кейбіреуі тек құрмет грамота­сымен шектеледі. Бірақ ең бас­тысы, бұл бір күнде өтетін бай­қау­лар емес. Дәстүрі, салмағы бар шаралар.

– Аударма жағдайы, орыс әдебиетін әлем тілдеріне аудару ісі қалай?

– Аударма ісі – үлкен қаржы­лай көмекке зәру бағыт. Орыс әде­биетін шетел тілдеріне аудару үшін Ресейдің де ара­лас­қаны керек. Бізде аударма ісі біршама қарқынды жүріп жатыр. Соншалықты көп ақша бөлінбейтін шығар, бірақ бәрібір орыс әдебиетіне деген қызы­ғушылық әлемде бар деп ой­лай­мын. Ресейге деген әртүрлі сая­си көзқарастарға қарамастан, орыс әдебиеті әлемде өзінің орнын жоғалтпайды.

– Өзіңіз де аудармамен айналысасыз ғой?

– Мен көркем аудармамен де, жолма-жол аудармамен де айналысамын. Қазір Янка Купаланы аударып жатырмын. Қазақ ақыны Ардақ Нұрғазының өлеңдерін аудардым. Өзіндік нәзіктігі мен ерекшелігімен баурады.

– В.Пелевин, З.Прилепин, Д.Быковтарға деген көзқара­сы­ңыз қалай?

– Олар атақты, белгілі жазушылар. Бірақ кітап саудасы әде­биеттегі болып жатқан жағ­дайды, көзқарасты нақты жеткізе алмайды. Нарықтың, кездейсоқтық­тың элементтері бар. Михаил Тар­ков­ский деген жазушымыз Захар Прилепиннен кем емес, мысал үшін. Бірақ ол атақты емес Захар секілді. Сібірдің бір ауылында тұрады, жарнамамен де шаруасы жоқ. Бірақ жаман кітапты ешкім сатып алмайды ғой. Тек жақсы кітаптар көп болғанын қа­лайсың. 

– Әдеби сынның жағ­дайы қалай?

– Әдеби сын әде­биеттің сал­мағын ай­қын­дай­ды. Ресейде әдеби сын әртүрлі көзқараста. Түр­лі топ, түрлі көз­қарас бар. Әр топтың өз Пуш­кині, өз лидері бар. Әртүрлі ағымдар бар. Өз аймағында мықты білетін сын­шылар бар. Біреу постмодерн, біреу поэзия, біреу прозаны жазады. Бірақ Ресейдегі әдеби жағ­дайды толық бағалап, пікір айтатын Белинскийіміз жоқ. 

– Әдеби газеттің қызмет­кер­лерінің арасында қанша сыншы бар?

– Көп сыншыларды газетке тартуға тырысамыз. Ешкімді шектемейміз. Тұрақты жазып тұра­тын авторларымыз бар. 

– «Апта кітабы» деген айдар­ларыңызға кітапты қалай таң­дайсыздар?

– Ол редакция таңдауы. Нақты сол аптаның мықтысы шығады деген сөз емес. Өзімізге ұнаған, көп ешкім біле бермейтін, лайықты кітаптарды шығаруға тыры­самыз. Кітаптар әртүрлі жанр­да болады. 

– Сіз музыкалық білім алды­ңыз ғой, қазір музыкамен айналысасыз ба?

– Бұрын оқыдым. Жазғанмын, қазір музыкадан алыстадым.

– «Ақ ордалы Астанам» фес­ти­валі туралы бір-екі ауыз сөз айт­саңыз?

– Бұл – өте маңызды жоба. Адамзат арасындағы қайшы көз­қарас­тарды қансыз шешетін – әдебиет. Әрине, әртүрлі ақындар жиналды. Әртүрлі көзқарас болады. Бірақ мұның бәрі әдебиет үшін керек. Осындай шараларды қолдап отырған Қазақстан билігіне ризашылық білдіремін. Архитектуралық ерекшелігімен көзге түсетін Астананың өз әде­биеті жазылатынына сенемін. 

– Әңгімеңізге рахмет.

Әңгімелескен Бағашар ТҰРСЫНБАЙҰЛЫ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.09.2018

Абылай ханның қара жолы - солтүстік пен оңтүстікті байланыстырған ең төте жол

23.09.2018

Павлодарда «Ертіс» футбол клубының атауын латын қарпіне көшіру ұсынылды

23.09.2018

Фильмдер қашан түрлі-түске бояла бастады?

23.09.2018

Туған жерін сүйе алмаған, сүйе алар ма туған елін?

23.09.2018

Түркістанда халықаралық деңгейдегі инвестициялық және туристік форум өтеді

23.09.2018

Әдет қалыптастыру оңай ма?

23.09.2018

Тіл ықылассыз істі емес, періште көңілді ұнатады

23.09.2018

«Әкім Тарази шығармашылығының феномені» халықаралық ғылыми-практикалық конференциясы өтті

23.09.2018

Қостанайда екі полицей жол бойында әйелді ажалдан аман алып қалды

23.09.2018

Павлодарға Дүниежүзілік Украиндар конгресінің президенті Евгений Чолий келді

23.09.2018

Балалар Евровидениесінде еліміздің намысын Даниэла Төлешова қорғайтын болды

23.09.2018

Энтони Джошуа ресейлік боксшы Александр Поветкинді жеңді

23.09.2018

Астанада ТҚО объектілерді қорғаудың цифрлық басқару жүйесі ұсынылды

23.09.2018

Екібастұзда алғашқы STEM-зертханасы ашылды

23.09.2018

Маңғыстауда VI Халық спорты ойындары басталды

23.09.2018

Астаналықтар заң мәселесі бойынша тегін кеңес алды

23.09.2018

Ақтауда триатлоннан Қазақстан Кубогының финалы басталды

22.09.2018

Жалпықалалық сенбілікте 9 мыңнан астам ағаш егілді

22.09.2018

Мақтаарал ауданында «Жасыл ел» жастардың еңбек жасақтары жұмысын бастады

22.09.2018

«Балалар Евровидениесі» байқауының жеңімпазы анықталмақ

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу