Қазақстан-қытай: Экономикалық байланысты екшеген бизнес-форум

Биыл Қытайдағы «Бір белдеу – бір жол» бастамасының жүзеге асып отырғанына тура 5 жыл толды. Осыған орай, Астанада Қазақстан мен Қытай ара­сындағы тауар айналымын арт­ты­ру­­­ға бағыт­тал­ған бизнес-форум өтті. Шығыс­тағы көршіміздің деле­гация­сын Қытай коммерция ми­нистрі­нің орынбасары Жэнь Хун Бин бастап келді.

Алдымен форум қатысушылары­ның назарына Қазақстан Прези­денті Нұрсұлтан Назарбаев пен Қытай Халық Респуб­ликасының төр­ағасы Си Цзиньпин жолдаған бейне­құт­тықтау ұсынылып, онда Қазақстан мен Қытай арасын­дағы сауда-экономикалық қа­рым-қатынастар қарқынды дамып келе жатқандығы айтылды.

Егемен Қазақстан
10.09.2018 1877
2

Сауда айналымы – 10 млрд доллар

Бүгінгі таңда қытайлық компаниялар Қазақстанда түрлі салалар бойынша бірлескен жобаларды жүзеге асыруға ынталы. Атап айтқанда, азық-түлік, автоөнеркәсіп, биотехнология, медицина саласында келіссөздер жасалады деген жоспар бар.

Қытай Халық Республика­сы «Бір белдеу – бір жол» баста­масы негізінде 25 мемлекетпен тығыз қарым-қатынас орнатып, соның нәтижесінде өзара сауда-саттық көлемін 605 млрд долларға жеткізген. Бұл елдің Қазақстанмен арадағы сауда айналымы 10 млрд долларды құрайды. Бұған қоса, Қытай біздің экономикамызға мол инвестиция құйып отырған мемлекет. Соңғы он жылда көрші ел тарапынан инвестициялық жобаларға 15 млрд АҚШ долларынан астам қаражат тартылыпты. Әсіресе Қытай компания­лары еліміздегі индустрия саласына және ірі инвестициялық жобаларды іске асыруға белсенділік танытуда. Өткен жылы екі ел арасындағы сыртқы сауда айна­лымының үлесі 30 проценттен асып, 10,5 млрд АҚШ долларын құраған болатын.

Жиында сөз алған Инвести­циялар және даму министрі Жеңіс Қасымбек Қазақстан мен Қытайдың бірлескен жоба­ларының арқасында 20 мың тұрақты жұмыс орны ашылатынын мәлімдеді.

− 5 жылдың ішінде біз бір­қатар ірі инфрақұрылымдық жобаларды іске қостық. Бұлар: Ляньюньган порты, Қытаймен шека­радағы Қорғас құрлық порты, Каспий теңізіндегі Ақ­тау порты, Орталық Азия ел­дерін Парсы шығанағымен және Иранның оңтүстігіндегі Бандар-Аббас портымен қосатын, жалпы ұзындығы шамамен 900 ша­қырым «Қазақстан – Түрік­мен­стан – Иран» жаңа темір жол дәлізі, бір бөлігі Қазақстан аумағы арқылы өтетін «Батыс Еуропа – Батыс Қытай» халық­­ара­лық транзит дәлізі. Қабыл­данған шаралар Қытайдан Қазақ­стан арқылы Еуропаға 15 күнде жүк жеткізуге мүмкіндік береді, – деді министр.

Сонымен қатар Ж.Қасымбек индустрияландыру және инвестиция саласындағы ынты­мақ­тастық аясында бір­лескен қазақстандық-қытайлық жобаларды жүзеге асыру белсенді жүргізіліп жатқандығына тоқ­талды. Бұл бағытта жалпы сомасы 27 млрд доллардан асатын 51 жоба жүзеге асады деп күтілуде.

– Біз осы жобалардың есебі­нен шамамен 20 мың тұрақты жұ­мыс орнын құруды жоспарлап отырмыз. Қазірдің өзінде жүзе­ге асырылған жобалар бар, – деді Инвестициялар және даму министрі.

Оның айтуынша, Қазақстан­да азық-түлік өнімдерін өндіру­ге айрықша назар аударылып, ауыл шаруашылығы өнім­дерін өндірушілер мен өңдеу­ші­лер­ге мемлекеттік қолдау қарас­­ты­рылған. Осыған орай, қазақ­стан­дық ауыл шаруа­шылығы тауар­ларын өндіруші компаниялар мен қытайлық компаниялар­дың азық-түлік өнімдерін өндіру бо­йынша ынтымақтастықты арт­тыруда әлеуеті зор. Ми­нистр 2017 жылы экономика өсі­мі­­нің жаңа моделін құру ая­сын­­­да «Цифрлы Қазақстан» мем­­­ле­­кет­тік бағдарламасы қа­был­­дан­­ғанын, төртінші өнер­кәсіп­тік революцияның аясында 3D-принтер, онлайн-сауда, ұт­қыр банкинг, цифрлы сервис, авто­мат­тандыру, жасанды интел­лект сынды элементтер енгізу көз­деліп отырғанын жеткізді.

− Қазірдің өзінде елімізде Назарбаев Университет және Инно­ва­циялық технологиялар паркі сияқты инновациялық клас­тер­лер жұмыс істейді. Жаңа Халық­аралық ІТ-стартаптар техно­паркі ашылмақ. Сондықтан біз қытай­лық әріптестерімізді «Цифрлы Қазақстан» бағдар­­ла­м­асын жүзеге асыруға бел­се­не қаты­суға шақырамыз, – деді Ж.Қасымбек.

 

Инвестиция тартылатын салалар анықталды

Қытай Халық Республика­сының Коммерция жөніндегі вице-министрі Жэнь Хунбиньнің айтуынша, «Бір белдеу – бір жол» бастамасы аясында Қазақ­стан арқылы Еуропаға жет­кізілетін жүктердің көлемі ай­тар­лық­тай өсіп отыр. Осы уа­қыт­қа дейін ин­фрақұрылым, кадр­лық ресурс­тар, электронды сауда және тағы басқа салалар бо­йын­ша бірқатар құжаттарға қол қойылды.

− Қазір біз инвестицияны қор­ғау туралы жаңа келісім бо­йынша келіссөздерді бастадық. Бес жылдың ішінде өзара сауда айналымы өсті. Қытай­дың жоғары теxнологиялық тауар­лары Қазақстан нарығына шық­ты. Ал Қазақстан біздің елге астық экс­порттаушылардың төрт­­тігіне енді. Өткен жылы ал­ғаш рет Қазақстанның табиғи газы Қытайға экспортталды. Біз энер­гетика, пайдалы қазбалар, xимия өнеркәсібі және тағы бас­қа салаларда ірі жобаларды қолға алдық. Қазақстан үшін Қытай коммерциялық кре­дит­тер­дің басты арнасына айналды. Тараптар екіжақты операцияларды ұлттық валюталармен жүргізуді қарастырып жатыр, – деді Жэнь Хунбинь.

Оның айтуынша, бүгінде Қытайдың қаржы ұйымдары «Астана» халықаралық қар­жы ор­та­лығының үлесіне кірді. Олар­дың инвестициялары 29 млрд долларды құрап отыр.

Жиында сөз алған CITIC Group Бас директорының орын­басары Чжан Юцзюнь, бес жыл бұ­рын Қытай Халық Рес­пуб­ли­ка­­сы­ның төрағасы Си Цзинь­пин­­нің Қазақстанға жаса­ған рес­ми сапарында «Бір белдеу – бір жол» идея­сы ұсы­ныл­ға­нын, оның эко­но­мика­лық мән-ма­ңызы сол кезде айқын­далға­нын тілге тиек етті.

− Бұл жоба Қытай үшін жаңа тәжірибе деп айтуға то­лық негіз бар. Қазақстан Жібек жолы арқылы Батысқа шыға­тын алғ­ашқы аялдама. «Бір белдеу – бір жол» жобасы Қазақ­стан Президенті Нұрсұлтан Назар­баевтың «Нұрлы жол» деп ата­латын экономикалық сая­­саты­мен астасып жатыр, – деді Чжан Юцзюнь. Аталған компа­ния мен қазақстандық мұ­най сала­сын­дағы кәсіпорындар 2007 жылы «Қаражамбас» кен орны­нан бірлесіп мұнай өндіру ісін қолға алған. Бұған қоса, екі елге ортақ «Сити-қазына» қо­ры құрылып, бүгінде оның қар­жы­лық капиталы 800 мың долларға жеткен. Сонымен қатар биыл Қытай мен Қазақстан ассо­циа­­ция­сы­ның 5-ші сам­митін­де астық өндіру, мал шаруа­шы­лы­ғын, өсім­дік майын өңдеу өн­ді­рі­сін дамыту­ға бағытталған ауқым­ды үш жобаның тұсауы кесілді.

Айта кетерлігі, 2014 жылға де­йін біздің елге Қытайдан құйы­латын инвестицияның басым бөлігі мұнай-газ саласына бағыт­­талған-ды. «Бір белдеу – бір жол» жобасы іске қосылған у­а­қыт­тан бері шикізаттық емес сек­­т­ор­лардың дамығаны ба­й­қалады. Ұлттық страте­гия агент­­­тігі келтірген мәлімет бо­йын­ша, 2018-2020 жылдары Қазақ­стандағы тамақтану, мұнай өң­деу, агрохимия, машина жасау салаларына көптеп инвести­ция тартылмақ. Бұл болжамда қы­тай­лық инвесторлардың  қызы­ғу­шылығы да ескеріліп отыр.

Қытайдың CNPС Ұлттық мұнай-газ корпорациясы дирек­торының орынбасары, Цинь Вэйчжунның айтуынша, аталған корпорация өндіретін шикі мұ­най­дың жылдық мөлшері 20 млн тоннаны құрайды. Бұған қоса, компания Қазақстандағы жаңартудан өтетін мұнай өңдеу зауыттарына үнемі қолдау көр­сетіп келеді.

Ал COSCO Shipping корпорациясы бас директорының орынбасары Цзя Хэидың айтуын­ша, ауылшаруашылық өнім­дерін өндірумен айналысатын кәсіп­орын бір жылда 200 мың тонна ұн, 100 мың тонна күріш, 250 мың тонна өсімдік майын өңдеуге қабілетті. Таяуда құ­ны жарты млн АҚШ долларын құ­рай­тын келі­сім­шартқа қол қо­йы­лып, со­ның нәтижесінде биыл Қазақ­стан­нан Қытайға 150 мың тонна бидай мен 100 мың тонна күріш жеткізу көзделіп отыр.

Жиында Қазақстан мен Қы­тайдың бірлескен жоба­ларын қаржыландыруда түйткілді мәсе­лелер де бар екені айтылды. Бұл жайында «Kazakh Invest» ұлттық компаниясы төр­аға­сының орынбасары Марат Бірім­жанов баян­дап берді. Оның айтуынша, қар­жы ұйымдарының ортақ жо­ба­­ларға қатысу көрсет­кіші әлі күнге дейін төмен.

− Мәселен, бүгінде Қазақ­стан­да Industrial and Commercial Bank of China (ICBC), China Development Bank (CDB) сияқты қы­тайлық банктер жұмыс істейді. Бұдан бөлек, Altyn Bank бар. Оның 60 процентін CITIC Bank сатып алды. Алай­да аталған банктер­дің жар­ғы­­лық капиталы көп емес. Сон­дықтан банктер ірі жобаларды қаржыландыруға қауқар­сыз. Тіпті кәсіпорындардың ай­налма қаражатын да толықтыру­ға жағдай жоқ, – деді «Kazakh Invest» ұлттық компаниясы төр­аға­сының орынбасары. Тағы бір мәселе, қаржы ұйымдарының талап­тары қатаңдап, акционерлер мемлекеттің кепілдігін сұрайды.

− Ескеретіні, Қытайдың экономикасында мемлекеттің рөлі орасан. Сол себепті олар біздегі жағ­дай да сондай деп ойлайды. Оған қоса, соңғы кездері Қытай­­да юаньды долларға айыр­бас­тау қиындап кетті. Қытай­лық компаниялардың қаражаты толық­тай юаньмен сақталған. Осы­ған байланысты юаньды тең­ге­ге айырбастаудың тиімді кли­ринг­тік жүйесін ойлап табуы­мыз қажет, – деп атап көрсетті М.Бірімжанов.

Қазақстан мен Қытай ара­сын­дағы сауда-саттықты дамы­ту­дағы түйткілді мәселелер биз­­нес-форум аясында кеңінен қара­с­­тырылып, шешу жолдары ұсынылды.

­Еркежан АЙТҚАЗЫ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.09.2018

Д.Қыдырәлі – Түлкібас ауданының құрметті азаматы

20.09.2018

Мемлекеттік органдардың бірыңғай платформасы құрылады

20.09.2018

Қостанайда жалпықазақстандық диктантқа 4 сынып оқушысы қатысты

20.09.2018

Павлодарда Google компаниясының қызметкері Қуат Есеновпен кездесу өтті

20.09.2018

Әділ Дүйсенбек. Ұрпақ сабақтастығының үлгісі

20.09.2018

2018 жылдың 8 айында 7,7 млн. шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берілді

20.09.2018

«Қазақстанның 100 жаңа есімі» жобасының екінші кезеңі басталды

20.09.2018

Астана қаласы Әуе көлік прокуратурасы жолжүктерді ашудың 80 дерегін анықтады

20.09.2018

Елбасы Владимир Путинмен телефон арқылы сөйлесті

20.09.2018

GGG үздіктер тізімінде төмендеді

20.09.2018

Қазақстан құрамасын Кака баптайды

20.09.2018

Сапа менеджментін енгізу бәсекеге қабілеттілікті нығайтады

20.09.2018

Елімізде 1 қазаннан бастап депозит шарттары өзгереді

20.09.2018

Машина жасаушылар форумына әлемнің 20 елінен 1000-нан астам делегат қатысады

20.09.2018

Жеңімпаз қыздың қайырымдылығы көпке үлгі

20.09.2018

Б. Сағынтаев Инвесторларды тарту мәселелері жөніндегі Үкіметтік кеңестің отырысын өткізді

20.09.2018

Экс-чемпион бокс мектебінің директоры болып тағайындалды

20.09.2018

 Жаңа заң – жаңа үміт

20.09.2018

Мөлдірдің мөлдір әлемі

20.09.2018

Көкшетау тұрғыны тираждық лотерея ойынының миллионері атанды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу