Түркі дүниесінің түйе балуаны

Қырғыз елінің Шолпан-Ата қаласында дүркіреп өткен үшінші Дүниежүзілік көшпенділер ойынының барысы жайлы жан-жаққа хабар таратушы қырғызстандық ақпарат көздері моңғолиялық қазақ балуаны Серік Бердімұратұлы туралы аста-төк мақтауларды саршаның сары қымызындай сапырып жатыр.  

Егемен Қазақстан
10.09.2018 6044
2

Аңдап бақсақ олардың айтқаны рас екен. Өйткені Се­рік балуан түркі һәм парсы халықтарына тән жекпе-жек сайыс түрлерінің түгелінен абсолюттік салмақта олжа салыпты. Айталық, дүбірлі тойдың алғашқы күні түрікмендердің гуреші (белбеу күрес) бойынша белдесіп, қола медалға қол жеткізсе, келесі күні басталған қазақша күрес түрінен түйе балуан сайысында иран-парсы, орыс-татардың небір алыптарын алып ұрып, бас жүлдені тақымға басыпты. Қызық болғанда Серік батыр қазақша күрестің алтын тұғырынан түскен бойы, қолма-қол екінші кілемде арпалысып жатқан иранның пахлавани күресіне қойып кеткен. Барғанда барлығын қоғадай жапырып, күміс тұғырға нық тұрақтаған. Бір күнде екі-үш халықтың ұлттық күресімен қатар белдесіп, алтын-күміс-қола тұғырға алма-кезек қонақтаған 24 жастағы қазақ оғыланының мықтылығы расында көшпенділер тойына жиналған жұрттың еріксіз таңдайын қақ­тырып, басын шұлғытқан. Қыр­­ғыз бауырлардың да тамсанып, толғанып жүргені осы екен. Кейбір күресқұмар қырғыз аға­йындар Серіктің ерік-жігері мен күрескерлік рухына қарап «Түркі дүние­сінің түйе балуаны» деп әспеттеп жатыр.

Орайы келіп тұрғанда айта кетейік, Серік Бердімұратұлы бұған дейін де талай биіктерді бағындырған. Атап айтқанда: самбо күресінен жасөспірімдер арасында әлем чемпионатының екі дүркін (2010, 2011) қола жүл­дегері, жасөспірімдер арасында сумо күресінен Жапония ашық чемпионатының (2011) қола жүлдегері. Моңғолдың ұлт­тық күресінен жастар арасын­да ел чемпионы (2012) және өте мәртебелі «Мемлекеттік лашын» (2017) атағының иегері. Дзюдодан жасөспірімдер арасында Моңғолия чемпионы (2009) және ересектер арасында (2014) күміс медаль иегері. Қазақша күрестен «Еуразия Барысының» (2013) күміс жүлдегері және Азия чемпионы (Астана, 2018).

Әсіресе, Серікті елге танымал еткен оқиға – 2012 жылы қазан айының 27-28 күндері Гон­конгте сумо күресінен өткен әлем чем­пио­наты. Бұл додаға дү­ние жүзінің 40 елінен 200-ден астам балуан қатысқан екен. 100 кило салмақта белдескен Серік әуелі жергілікті сумошыны жығып, келесі белдесуде грузин балуанымен жолы түйісіпті. Оны да жеңген жас қазақ өз тобының шешуші сынында ресейлік балуаннан айласын асырады. Сөйтіп чемпиондық белдік үшін жапондық балуан, студенттер арасындағы әлем чемпионы Онами Ашихашимен күш сынасып, оны бар-жоғы екі минутта төңкеріп тастаған. Сөйтіп, сумо күресінен әлем чемпионы атанған тұңғыш қазақ ретінде тарихта аты қалды. Осы чемпио­натта сумо күресінің ғұламасы Ояката Такасаганың қырағы көзі Серікті шалады. Бұл кісі атақты Асашеорюдің бапкері. Ояката бапкер Серікке айтады: «Жапон еліне кел, құдай бұйыртса, дүниені дүр сілкіндіретін сумошы болатын түрің бар, тірі адамға не қажет, бәрін жасаймын». Бірақ Серік әр қилы себептерге байланысты бас тартқан.

Осылай, бозбала шағында тұлпар мініп, ту ұстаған Серіктің түп-тұқиянына үңілсек, арғы аталары Ақтай мен Бозтай аюмен алысып атағы шыққан. Осы Ақтай балуаннан Қанжығалы, одан – Қылаң, одан – Жаманқара, одан – Елеш. Елештің төрт ұлының бірі мына біз сөз етіп отырған Серік балуанның әкесі Бердімұрат. Бекең қазір Ұлан-батыр қаласында жеке кәсіппен айналысады. Ал Серіктің анасы Гүлдана Жеңісханқызының мамандығы – инженер.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.11.2018

Мәулен Әшімбаев ауыл шаруашылығы қызметкерлерін кәсіби мерекелерімен құттықтады

18.11.2018

Элизабет Тұрсынбаева Мәскеудегі турнирде үздік алтылыққа енді

18.11.2018

Қызылорда облысында МЖӘ бойынша екі спорт кешені ашылды

17.11.2018

Amazon мен Google-де жұмыс істейтін қазақстандықтарды елге шақыру керек - Атамекен ҰКП

17.11.2018

Павлодар облысында 370 жүргізуші мөлшерден артық жүк тасыған

17.11.2018

Павлодарда 524 полиция қызметкері пәтерге мұқтаж

17.11.2018

Дулат Қажанов: Оңтүстік тұрғындарын Күршімге шақырамыз

17.11.2018

Таразда Ауыл шаруашылығы қызметкерлерінің күні аталып өтті

17.11.2018

Қызылордадағы ЖКО: 29 адам ауруханада, 45-і үйіне оралды

17.11.2018

Қызылордада жолаушылар автобусы соқтығысты

17.11.2018

Атырауда балық шаруашылығы басқармасының басшысы тағайындалды

17.11.2018

Астанада дзюдодан Қазақстан Чемпионаты өтті

17.11.2018

Таразда «Туған жерге туыңды тік!» форумы өтті

17.11.2018

Ақ Жайықтың жастарында жігер көп

17.11.2018

Оралда қоғамдық ұйымдардың VIII форумы өтті

17.11.2018

17 қарашаға арналған ауа райы болжамы

16.11.2018

Қазақстан туризмін дамытудағы кезекті қадам

16.11.2018

Абылай ханның Галдан Цереннің тұтқынында болған жері табылды

16.11.2018

Қазақстан қор биржасы 25 жылдығын қорытындылады

16.11.2018

Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссия отырысы өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу