Сұраныс жоғары

Қазағы қалың оңтүстік өңірдің өзбегі, орысы да, басқасы да мем­лекет­тік тілді түсінеді, біледі десек, қате­лес­песпіз. Соңғы жылдары облыстық дең­гей­дегі ресми жиындардың барлығы дерлік қазақ тілінде өтетіні сондықтан да болар. Өңір тұрғындары тіл білгеннің пайдасы мол екеніне, «қазақ тілі елдерді біріктіретініне» көз жеткізуде. 

Егемен Қазақстан
11.09.2018 3631
2

Облыста 20 этномәдени бірлестік жанынан құрылған 11 жексенбілік мектепте 1377 этнос өкілі өз ана тіл­дерін оқып-үйренуде. Яғни өңір тұрғындары «Қазақстанда ешкімді де қазақ тілін білуге тиіссің деп мәжбүрлемейтіндігін, әр ұлт өзінің тілін, мәдениет, салт-дәстүрін дамытуға барлық мүмкіндігі бар екен­ді­гін» айтқан Елбасының «мемлекет­тік тіл қазақ тілін адамдардың басым бөлігі түсінген жағдайда ол бірігудің, жақындасудың белгісі болар еді» деген сөзін де жадынан шығарған емес.

Мемлекеттік тіл мемлекеттік қыз­метте жұмыс бабында тұрақты қол­да­нылатын тілге, басшының сөйлеу тіліне айналуы керек. Жуырда көпші­ліктің осындай қалауы мен талабы үдесінен шығу мақсаттарының бірі болған «Мемлекеттік тіл – мемлекет­тік қызметте» тақырыбында облыс­тық тіл байқауы өтті. Мемлекеттік қыз­мет­шілер арасында. Шымкенттегі «Отырар» кітапханасында тілдер мере­кесіне орайластырылған бай­­қау­ды Қазақстан Президенті жанын­­дағы мемлекеттік басқару акаде­мия­­сының Шымкент филиалы мен қалалық тілдерді оқыту әдістемелік орталығы ұйымдастырды. Басты мақ­саты – мемлекеттік тілдің мәрте­бесі мен маңызын кеңінен насихаттау, қызметкерлердің қазақ тілін мең­герудегі сауаттылығын арттыру болып табылатын байқауда аудандардан келген мемлекеттік қызмет­ші­лер бақ сынады. Олар қазақтың ұлт­тық құндылықтарын білу деңгейі, тіл байлығы, жазу грамматикасы, тапқыр­лығы және түрлі ұлттық нақыштағы сахналық қойылымдар бойынша 4 кезеңнен тұратын сайысқа түсті. Ұйымдастырушылардың айтуынша, байқаудың биылғы ерекшелігі – арнайы даярлық курсынан өткен жас мамандар, жас мемлекеттік қызметшілердің қатысуы. Екі апталық курсқа келген олардың терминді, ресми іс-қағаздар стилінде дұрыс жазу деңгейін жетілдіру де көзделген. Об­лыс­тық байқауда төрелік еткен білікті тіл мамандарының шешімі бойынша жеңімпаз деп танылғандарға арнайы сый-сияпаттар табыс етілді. 

Ересектер ғана емес, 5 жасқа дейін­гі, әлі мектеп табалдырығын аттап үл­гер­меген балалар да байқауға қатысып, үйренгені, санаға сіңірген тәлім-тәрбиесі бойынша бақ сынады. Иә, біз облыстық әзіл-сықақ театрында өткен «Бала шақтан болашаққа – ана тілімен» атты балалар арасындағы байқау туралы айтып отырмыз. Байқау шарты бойынша балалар бірінші айналымда мәнді де мағыналы мақал-мәтелдерді жатқа айтып, екінші айналымда бойындағы өнерлерін көрсетті. «Мақал-мәтелдер даналыққа бастайды» және «Өнерліге өріс кең» атты екі аталым бойынша сайысқа түскен қатысушылардың білімділігі мен тапқырлығы және белсенділігі, киім үлгісіне, шығарманың күрделілі­гі мен көркемділігіне басты назар ­аударылды.

Елбасы «Болашаққа бағдар: ру­хани жаңғыру» бағдарламалық мақа­ла­сында ұлттық салт-дәстүр­леріміз, тіліміз бен музыкамыз, әдебиеті­міз, жоралғыларымыз, бір сөзбен айт­қанда, ұлттық рухымыз бойымыз­да мәңгі қалуға тиіс екенін атап өтті. Иә, біз жоғарыда мысал ретінде айтып өткен байқаулар өңірде тілді да­мы­ту, мәдениетті өркендету мақ­сатын­да атқарылып жатқан істердің бірі ғана. Бағдарламалық мақала аясын­да облыстық мәдениет және тіл­дерді дамыту басқармасына қарас­ты 35 облыстық мәдениет және өнер ұйымдары арнайы жоба бекітіп, тиісті жұмыс атқаруда. Сондай-ақ Қазақ­стан Республикасында тілдерді дамы­ту мен қолданудың 2011-2020 жыл­дарға арналған мемлекеттік бағдар­лама­сын іске асыру мақсатында облыс әкім­дігінің қаулысымен атал­ған бағ­дар­ламаның орындалуына бағыт­талған іс-шаралар жоспарлары бекітіліп, кезең-кезеңімен іске асырылуда. 

Ғалымжан ЕЛШІБАЙ,

«Егемен Қазақстан»

Түркістан облысы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

12.11.2018

Аустрияның Санкт-Пёлтен қаласында Қазақстанның Құрметті консулдығы ашылды

12.11.2018

Алматыда Батырхан Шүкенов атындағы музыкалық байқау өтеді

12.11.2018

Атырау облысында жыл соңына дейін 30 әлеуметтік нысан іске қосылады

12.11.2018

«Түркілердің атасына» көрсетілген құрмет

12.11.2018

Өскемен қаласының көшелеріне Әміре Қашаубаев пен Қалихан Ысқақтың аты беріледі

12.11.2018

Румынияда қазақ киносының фестивалі өтті

12.11.2018

Атырау облысында 1720 кәсіпорын қызметкерлерінің жалақысын көтереді

12.11.2018

Атырауда «1st Grand Ball Atyrau» қайырымдылық балы өтті

12.11.2018

Парижде үш жылға созылған төрелік дау Қазақстанның пайдасына шешілді

12.11.2018

Ақтөбелік қыз Димаш Құдайбергеннің Лондондағы концертіне қатысады

12.11.2018

Ыстамбұлда Д.Кәлетаев шетелдік қазақ ұйымдарының басшыларымен кездесу өткізді

12.11.2018

Ақтөбе мен Челябі ынтымақтастық туралы келісімге келді

12.11.2018

Алматы әкімі қаланың қыс маусымына дайындығын тексерді

12.11.2018

Парижде Трамп, Путин, Макрон және Меркель бірқатар мәселелерді талқылады

12.11.2018

Қазақстан Ауғанстан жөніндегі отырысқа қатысты

12.11.2018

Америкалықтар Қостанай облысына инвестиция салғысы келеді

12.11.2018

Қазақстандық ару Miss Asia Global титулын жеңіп алды

12.11.2018

«Астана LRT» ЖШС орталық кассасы бүгіннен бастап жаңа мекен-жай бойынша жұмыс істейді

12.11.2018

Денис Никиша шорт-тректен әлем кубогінде үздік төрттікке енді

12.11.2018

Калифорниядағы орман өрті: Парадайс қаласы жанып кетті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

Дидар Амантай,

Sóz shyǵyny

Qazir sóz aldyǵa shyqty. Rolan Bart kótergen konnotasıa men denotasıa qaıshylyǵy, demek, sózdiń nársege emes, sózge nemese belginiń zatqa emes, belgige silteıtindigi jalǵan sana qalyptastyratyny jaǵdaıdy kúrdelendire tústi. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qazaq otbasy

Otbasy uǵymy – qazaq úshin qasıetti de qadirli. Túbiri − ot, ot jylý beredi, ómir syılaıdy, tirshiliktiń kózi, úıdiń ishindegi «ýildegen» jeldi, «azynaǵan» aıazdy toıtaryp, otbasy ıesine sanalatyn adamǵa baq-dáýlet darytady. Otanasy, otaǵasy degen eki sózdiń arǵy jaǵyna oı jiberseń – qazaqtyń kemeldigine, bárin qysqa baılammen uǵyndyratyn kemeńgerligine kóz jetkizesiń. Sondyqtan da shyǵar, otbasy qaǵıdasynyń qashan da bıik turatyny. Qazaq otbasyn qurǵanda jetesizdikten jerip, kórgensizdikten boıyn aýlaq salǵan. Ata-ana úlgisin alǵa ozdyrǵan.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Zaman talqysyndaǵy qazaq

Feısbýktegi paraqshamdy ashyp qaraımyn da oılanamyn. Feısbýkti men ádette merzimdik buqaralyq aqparat quraldarynyń nazarynan tys qalǵan oqıǵalar men jańalyqtardy jáne oǵan degen qoǵamnyń kózqarasyn bilý úshin ashamyn. Meniń paraqshamda úsh jarym myńnan astam jazylýshym bar. Olardyń 95 paıyzdan astamy – qazaqtar.

Сайын БОРБАСОВ, саяси ғылымдар докторы

Halyqaralyq bedel jáne syrtqy saıasat

Álemdik úrdister jyldamdap, halyqaralyq qatynastar shıeleniske túsken zamanda tıimdi syrtqy saıasatty iske asyra alǵan memleketter tabysty damıdy.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу