Сұраныс жоғары

Қазағы қалың оңтүстік өңірдің өзбегі, орысы да, басқасы да мем­лекет­тік тілді түсінеді, біледі десек, қате­лес­песпіз. Соңғы жылдары облыстық дең­гей­дегі ресми жиындардың барлығы дерлік қазақ тілінде өтетіні сондықтан да болар. Өңір тұрғындары тіл білгеннің пайдасы мол екеніне, «қазақ тілі елдерді біріктіретініне» көз жеткізуде. 

Егемен Қазақстан
11.09.2018 3743
2

Облыста 20 этномәдени бірлестік жанынан құрылған 11 жексенбілік мектепте 1377 этнос өкілі өз ана тіл­дерін оқып-үйренуде. Яғни өңір тұрғындары «Қазақстанда ешкімді де қазақ тілін білуге тиіссің деп мәжбүрлемейтіндігін, әр ұлт өзінің тілін, мәдениет, салт-дәстүрін дамытуға барлық мүмкіндігі бар екен­ді­гін» айтқан Елбасының «мемлекет­тік тіл қазақ тілін адамдардың басым бөлігі түсінген жағдайда ол бірігудің, жақындасудың белгісі болар еді» деген сөзін де жадынан шығарған емес.

Мемлекеттік тіл мемлекеттік қыз­метте жұмыс бабында тұрақты қол­да­нылатын тілге, басшының сөйлеу тіліне айналуы керек. Жуырда көпші­ліктің осындай қалауы мен талабы үдесінен шығу мақсаттарының бірі болған «Мемлекеттік тіл – мемлекет­тік қызметте» тақырыбында облыс­тық тіл байқауы өтті. Мемлекеттік қыз­мет­шілер арасында. Шымкенттегі «Отырар» кітапханасында тілдер мере­кесіне орайластырылған бай­­қау­ды Қазақстан Президенті жанын­­дағы мемлекеттік басқару акаде­мия­­сының Шымкент филиалы мен қалалық тілдерді оқыту әдістемелік орталығы ұйымдастырды. Басты мақ­саты – мемлекеттік тілдің мәрте­бесі мен маңызын кеңінен насихаттау, қызметкерлердің қазақ тілін мең­герудегі сауаттылығын арттыру болып табылатын байқауда аудандардан келген мемлекеттік қызмет­ші­лер бақ сынады. Олар қазақтың ұлт­тық құндылықтарын білу деңгейі, тіл байлығы, жазу грамматикасы, тапқыр­лығы және түрлі ұлттық нақыштағы сахналық қойылымдар бойынша 4 кезеңнен тұратын сайысқа түсті. Ұйымдастырушылардың айтуынша, байқаудың биылғы ерекшелігі – арнайы даярлық курсынан өткен жас мамандар, жас мемлекеттік қызметшілердің қатысуы. Екі апталық курсқа келген олардың терминді, ресми іс-қағаздар стилінде дұрыс жазу деңгейін жетілдіру де көзделген. Об­лыс­тық байқауда төрелік еткен білікті тіл мамандарының шешімі бойынша жеңімпаз деп танылғандарға арнайы сый-сияпаттар табыс етілді. 

Ересектер ғана емес, 5 жасқа дейін­гі, әлі мектеп табалдырығын аттап үл­гер­меген балалар да байқауға қатысып, үйренгені, санаға сіңірген тәлім-тәрбиесі бойынша бақ сынады. Иә, біз облыстық әзіл-сықақ театрында өткен «Бала шақтан болашаққа – ана тілімен» атты балалар арасындағы байқау туралы айтып отырмыз. Байқау шарты бойынша балалар бірінші айналымда мәнді де мағыналы мақал-мәтелдерді жатқа айтып, екінші айналымда бойындағы өнерлерін көрсетті. «Мақал-мәтелдер даналыққа бастайды» және «Өнерліге өріс кең» атты екі аталым бойынша сайысқа түскен қатысушылардың білімділігі мен тапқырлығы және белсенділігі, киім үлгісіне, шығарманың күрделілі­гі мен көркемділігіне басты назар ­аударылды.

Елбасы «Болашаққа бағдар: ру­хани жаңғыру» бағдарламалық мақа­ла­сында ұлттық салт-дәстүр­леріміз, тіліміз бен музыкамыз, әдебиеті­міз, жоралғыларымыз, бір сөзбен айт­қанда, ұлттық рухымыз бойымыз­да мәңгі қалуға тиіс екенін атап өтті. Иә, біз жоғарыда мысал ретінде айтып өткен байқаулар өңірде тілді да­мы­ту, мәдениетті өркендету мақ­сатын­да атқарылып жатқан істердің бірі ғана. Бағдарламалық мақала аясын­да облыстық мәдениет және тіл­дерді дамыту басқармасына қарас­ты 35 облыстық мәдениет және өнер ұйымдары арнайы жоба бекітіп, тиісті жұмыс атқаруда. Сондай-ақ Қазақ­стан Республикасында тілдерді дамы­ту мен қолданудың 2011-2020 жыл­дарға арналған мемлекеттік бағдар­лама­сын іске асыру мақсатында облыс әкім­дігінің қаулысымен атал­ған бағ­дар­ламаның орындалуына бағыт­талған іс-шаралар жоспарлары бекітіліп, кезең-кезеңімен іске асырылуда. 

Ғалымжан ЕЛШІБАЙ,

«Егемен Қазақстан»

Түркістан облысы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.01.2019

Атырауда «Отбасы орталығы» және «Татуластыру орталығы» ашылды

19.01.2019

Мақтаарал ауданында диқаншылық басталды

19.01.2019

Ақтөбе-Атырау тас жолының бойында орналасқан аумақ күрделі жөндеуден өтіп жатыр

19.01.2019

Астанада көші-қон заңнамасын бұзған 33 шетелдік еліне қайтарылды

19.01.2019

​СІМ басшысы Тәжікстан елшісін қабылдады

19.01.2019

​Қазақстанның Елшісі НАТО Бас хатшысына Сенім грамоталарын тапсырды

19.01.2019

Рейтер: Трамп пен Ким Чен Ын ақпанда кездеседі

19.01.2019

Алматыға Катардан алғашқы жүк рейсі келді

19.01.2019

Ақмолалықтар мүгедектер үшін автобустардың қолайлылығын бақылауда

19.01.2019

Футболдан Қазақстан ұлттық құрамасының бас бапкері тағайындалды

19.01.2019

Филиппиннің ең бай адамы қайтыс болды

19.01.2019

Қазақстанда «ақылды қала» пайда болды (видео)

19.01.2019

«Нұр Отан» мектеп асханаларын жалға алушыларды тексерумен айналыспайды

19.01.2019

Балалар Евровидение — 2019 байқауы Краков қаласында өтеді

19.01.2019

Локомотивтерді жөндеу толық орындалды

19.01.2019

Мексикада құбыр жарылып, 20-дан астам адам қаза болды

19.01.2019

Мәжіліс депуттары Түркістандағы тарихи орындарды аралады

19.01.2019

Маңғыстаулық жас кәсіпкерлер бас қосты

19.01.2019

Оралда өзен аңғарына 6 тонна сиыр терісін төккендер анықталды

19.01.2019

Түркістанда Мәжілістің Әлеуметтік – мәдени даму комитетінің көшпелі отырысы өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Durystyq joly

Jaqsy kisi ataný, tirshilik-turmys, ómir qubylystaryna oı júgirtý, saralap zerdeleý, fılosofıalyq mádenıet qalyptastyrý, tájirıbe jınaqtaý, durystyq, adamshylyq, izgilik, ádildik, degdarlyq jolynda meıirlenip, berekeli qyzmet jasaý, ulttyń ádebi men qaǵıdattaryn jan-tánińmen qabyldaý – naǵyz tabıǵı abzal qasıet.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Bas paıda algorıtmi

Bas paıdany oılaý – búkil adam balasyna tán dúnıe. Ár adam balasynyń «ózim degende ógiz qara kúshim bar» degen qaǵıdat boıynsha tirshilik quratyny túsinikti. Biraq adam balasy qoǵam ishinde ómir súretindikten ár adamǵa tán osy qasıetti shektep ustaýǵa, ony qoǵamdyq múddege nemese qoǵamdyq ortada qalyptasqan tártipke baǵyndyrýǵa týra keledi. О́ıtkeni munsyz qoǵam damı almaıdy.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Ońtaılandyrý ońalta ma, omalta ma?

Orta bilim salasyna qatysty taǵy bir ońtaılandyrýdyń qulaǵy qyltıyp, «bul qalaı bastalyp, qalaı aıaqtalady?» degen sansyz suraq kóptiń kókeıin búlkildetip otyr. «Qundylyqtar aýysatyn, shyndyqtar shatysatyn uly ózgerister týysynda ómirdiń ózi karnavalǵa uqsap ketedi», dep Mıhaıl Bahtın aıtpaqshy, bilim salasyndaǵy mundaı reformalardan jurttyń júıkesi juqarý bylaı tursyn, karnavalǵa aınalyp bara ma degen kúdik joq emes. Qabyldanǵan, tolyqtyrylǵan zańdar, ár mınıstrdiń tusynda túzilgen baǵdarlamalar, oǵan bólingen qarjy – «óıtemiz de, búıtemiz» dep keletin jarnamaǵa bergisiz jıyndar, konferensıalar, onda sóılenetin sózder qısapsyz desek, artyq aıtqandyq bolmas.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Úılený men úı bolýdyń arasy

Statıstıka komıtetiniń ótken jylǵy máli­me­tine qaraǵanda, elimizde sońǵy on jylda 1,5 mıllıon jup otaý qursa, osy kezeńde 1 mıl­lıonnan astam jup ajyrasqan. Bul – árbir úshinshi neke buzyldy degen sóz.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу