Қыркүйекте қайда демалса болады?

Міне, жадыраған жаз да аяқ­талды. Күн көзін жиі-жиі бұлт торлап, жел соғып, соңы жаң­бырға ұласуда. Жазғы демалыс күндері де мәресіне жетіп келеді. Әлеуметтік желілер теңіздегі күннің батуымен, фламинго жүзген бассейндер мен құмдағы жазулармен толығып жатыр. 

Егемен Қазақстан
11.09.2018 951
2

Бірақ жазғы күннің аясында қыздырына алмағандар, қыр­күйекте демалатын орындарды таңдап, қолайлы жерлерді есіне түсіре бастайды. Бұл таңдауда, әдетте, барлық жағынан қо­лай­лы – табылуы, баруы, қонуы, қы­­­­зық­ты тамашалайтын орын­­да­ры­­ның болуы және бірінші кезекте, қаражат жағынан қолжетімді болуы қажет. 

Сіз миллионды қала Шымкент жайлы не айтқан болар едіңіз? Күтпеген ұсыныс па? Ал неге болмасқа? Жетіп алу оп-оңай: ұшақпен, пойызбен, автобуспен, көлікпен. Кез келген талғам мен қалтаға сай келетін варианттар бар және бағасы да қолжетімді. Қайда тоқтауға болады: ыңғайлы заманауи хостелден бастап бес жұлдызды белгілі желінің қо­нақ­үйіне дейінгі ұсыныстар бар.

Соңғы тармақ – не көруге болады? Бұл тармақта шексіз мүмкіндіктер бар: сансыз жасыл бақтар, бірегей экспонатты мұражайлар, бас айналдырар шеберлікке ие цирк артис­те­рі­нің өнері, ең ұзын сужолақты аквобақ, африкалық белдеулі зообақ және басқа да толып жат­қан көрнекті орындары бар. Ал Шымкенттің ең басты артық­шылығы – ғажайып киелі орындары. Тарихтың рухы, ерекше архи­тектуралық құрылыстар, жұмбақты аңыздар нағыз саяхатшыларды өзіне сөзсіз тартады.

Қаланың күш-қуатын сезі­ну үшін, бірінші кезекте, Шым­кенттің тап ортасында орналас­қан киелі бұлақтың орнында болған дұрыс. Аңыз бойынша ерте заманда бұл жерде данышпан және емші Қошқар ата өмір сүріпті, қазір бұлақ атаның атымен аталады. Халық аңызына жүгінсек, Қошқар ата елді керемет қасиеті бар бұлақтың суымен емдеген екен. Емші ата өзеннің бастауы болатын Шымкенттегі бұлақтарды тазалап отырған. Қайтыс болғаннан кейін ел атаны бұлақтың жағасына жерлеп, сол жерге атын беріпті. Ке­ремет факт – бұлақ суының тем­пе­ратурасы жылдың кез келген мезгілінде +11 градусты құрайды.

Қазіргі уақытқа дейін жергі­лікті халық бұл жерді қасиетті деп құрметтейді. Ескі замандарда осы жерде халық сейілдері, үлкен жәрмеңкелер, дәстүрлі құрбандық шалулар өткізілген. Қазіргі күнде 1917 жылға дейін өте танымал болған Сейіл Қошқар ата мерекесі қайта қалпына кел­тіріле бастады. Ертеде өзеннің жағасында киіз үйлі қалашық орнатылып, сауда орындары ұйымдастырылған, көшпенділер тауарлар алмастырып, үлкен қошқарды құрбандыққа шалып, Қошқар атаның рухына жүгініп, бейбітшілік, молшылық пен береке-бірлік сұраған.

2015 жылдан бастап жергілікті белсенділер мен биліктің қолда­уымен шымкенттіктердің өмі­ріне Қошқар ата қайта оралды. Дәстүр бойынша мерекеде ең үлкен қошқар таңдалып, оның иесіне ақшалай сыйлық бері­леді. Түрлі спорттық ойындар ұйым­дастырылады, мысалы, иығын­дағы қошқармен отырып, тұру жергілікті ер азаматтардың күші мен шыдамдылығын көрсетеді.

Киелі орындардың тағы бірі – қаладағы ең ескі мешіттің ғимараты. Оны «Жәми» мешіті деп атайды. Оны XIX ғасырдың ортасында Қоқан хандығы салтанат құрған дәуірде Ферғана өңірінің шеберлері ферғана-ташкент әдісімен құрған. Бұл ғимараттың құрылғанына 200 жыл шамасы болды деген сөз. Оның қабырғалары тарихтың рухымен құнарланған, оның ішіне кіру ерекше бір сезімдерді оятады. Мешіттің құрылған кездегі қалпы сақталмағанымен, ғимараттың тарихи маңызды мәртебеге ие екені сөзсіз.

Шымкентте тағы бір аудан бар, оның бүкіл аумағы киелі орын­дарға тұнып тұр, бұл – Сай­рам. Орта ғасырларда бұл аумақ­тың басты қаласы Испид­жаб болған. Сайрам өзінің тарихи кескінін әлі де сақтаған. Бұл үшін баурайынан екі жаққа кететін қорғанды қаланың «бас қақпасы» қалпына келтірілген.

Сайрамның киелілері жайлы ондаған аңыздар бар, халықтың оларға деген сүйіспеншілігі он­даған кесенелерге айналып, аудан­ды тұндырып тұр. Соның ішін­дегі маңыздылары – Ибрагим ата мен Қарашаш ана кесенелері.

Ибрагим ата ерекше құрметті Ахмет Ясауидің әкесі, уағызшы болған. Ибрагим ата бейітінің ба­сындағы кесене бірнеше рет қайта жөнделген. Біріншісін уа­қыт бұзса, екіншісін жер сілкі­нісі зақымдаған. Кесене қайта жөн­делгеннен кейін ол бастапқы кескінін жоғалтқан.

Қарашаш ананың шын аты Айша Бибі, Ахмет Ясауидің анасы. Бай адамның қызы болғанына қарамастан, мұқтаждарға әрда­йым жәрдем қолын созған. Қа­рашаш ананың кесенесі де талай бүлінген. Бірнеше қайта жөндеуден кейін кесене өзінің бұрынғы қалпына келді.

Түркістандағы Ахмет Ясауи­дің кесенесіне жол тартардан бұрын Сайрамға келіп, оның ата-анасына құрмет көрсету дұрыс деп саналады. 

Ерте замандарда Сайрамның аумағында Қызыр пайғамбардың мешіті де орналасқан болатын. Қазір оның орнында тарихшылар ІХ-ХII ғасырлар деп белгілеген мұнара-минарет қана қалды. Қызыр ата пайғамбар болатын. Аңыз бойынша ол мешіттен 60 жыл бойына шықпай, осыдан кейін тағы біраз өмір сүріп, ас­пан­­ға тірілей қабылданған екен.

Тағы бір киелі орын – XVI ғасырдың соңында салынған Әбділ Азиз бабтың кесенесі. Ол ислам дінін таратып, тәңірлікпен күрескен араб әскерінің туын ұс­таушының құрметіне салын­ған. Әбділ Азиз «дінсіз» түргеш­тердің қолынан қаза тапқан соң әулиелер деңгейіне көтерілген.

Қаланың аумағында, вокзал­дың жанында ескі Шымкент қалашығы орналасқан. Бұл бі­регей орын қаланың қазіргі заманғы орнынан табылған. Мұнда табылған артефактілер Шымкенттің жасының 2 мың жылға дейін екендігін көрсетіп отыр. Барлық қалпына келтіру жұмыстары аяқталғаннан соң бұл жер заңды негізде Шымкенттің туристер үшін ең үлкен де көз­тартар жері болатындығы сөз­сіз. Қалашық ашық аспан астындағы мұражайға айналады. Қабырғалардың бойымен тақырыптық кварталдар, шығыстық үлгідегі жаяу жү­ру­шілер табан жолы, қолөнер шебер­лерінің сауда нүктелері, кәдесыйлар дүкендері, ресторандар және басқа да мәдениет ошақтары мен демалыс орындары ашылады. Қабырғалардың ішінде болса ескілік жанкүйер­лерін галереялар мен қаланың барлық нүктелеріне көз жеткі­зетін бақылау нүктелері күтеді. Тәуелсіздік бағынан тура келуге болатын қаланың ескі қақ­пасына кіру жолы қалпына келтіріледі. Сонымен бір уақытта тарихи объектіде археологиялық ізденістер жалғасып жатыр.

Ал қаланың аумағында ғана қалғысы келмейтіндерге адам­заттың бесігі саналатын қасиетті Қазығұрт қорғанына бару керек-ақ. Ол Шымкенттен бар-жоғы 40 шақырым жерде орналасқан.

Қазығұрттың киелі болуының себебі, аңыз бойынша, бүкіләлем­дік су тасқыны болған кезде Қа­зығұрттың төбесін ғана су алмай қалыпты. Сол жерге Нұх пайғамбардың кемесі тоқтапты. Оның символы қазір таудың басына қойылған. Ол жерде сопақша келген алаңшаны көруге болады. Көлемі бойынша ол Библияда жазылған Нұх пайғамбардың кемесінің кескініне толық сәйкес келеді. Шынында оқиға осы жерде болған болса, бізді керемет бір сиқырлы саяхат әлемі күтіп тұрғаны анық! 

Қазығұрттың төменгі жағын­да Адам Ата мен Хауа Ананың немесе Адам Ата мен Жер Ананың символы болған биік жартас бар. Тұтас жартас қылышпен шауып жасалғандай. Ойпаңның ішінде екінің бірі өте алмайтындай шатқал бар. Ал оны кесіп өту адамның күші мен дене құ­ры­лысына емес, оның жан-дү­ниесінің тазалығына байланыс­ты. Ондай адамдар шатқалды оп-оңай кесіп өтеді. Ал кімнің ойы таза болмаса, тастардың арасында қыстырылып қалады. Бұл нағыз рухты сынайтын, бас тарта алмайтын сынақ емес пе?!

Байқап отырғаныңыздай, Шым­кент пен оның айнала­сын­дағы әрбір жер бай тарихқа тұнып тұр. Адамның қиялында ортағасырлық шым-шытырман оқиғаларды, үлкен шайқастарды, таңғажайып оқиғаларды оятады. Бұл – сіздің Шымкент пен оның айналасындағы көретін­де­ріңіздің тек аз ғана бөлігі. Көптеген киелі орындарды, тарихи ғимараттарды, табиғат ғажайыптарын бүкіл оңтүстік өңірден көруге болады. Оларды өз көзіңмен көру уақыт маши­­на­сымен саяхат жасауға тең ғани­бет! Бүгінгі күні сізде мұндай мүмкіндік бар! Шымкент сізді құшақ жая қарсы алады! 

Диана БАТИЩЕВА

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.09.2018

Тіл ықылассыз істі емес, періште көңілді ұнатады

23.09.2018

«Әкім Тарази шығармашылығының феномені» халықаралық ғылыми-практикалық конференциясы өтті

23.09.2018

Қостанайда екі полицей жол бойында әйелді ажалдан аман алып қалды

23.09.2018

Павлодарға Дүниежүзілік Украиндар конгресінің президенті Евгений Чолий келді

23.09.2018

Балалар Евровидениесінде еліміздің намысын Даниэла Төлешова қорғайтын болды

23.09.2018

Энтони Джошуа ресейлік боксшы Александр Поветкинді жеңді

23.09.2018

Астанада ТҚО объектілерді қорғаудың цифрлық басқару жүйесі ұсынылды

23.09.2018

Екібастұзда алғашқы STEM-зертханасы ашылды

23.09.2018

Маңғыстауда VI Халық спорты ойындары басталды

23.09.2018

Астаналықтар заң мәселесі бойынша тегін кеңес алды

23.09.2018

Ақтауда триатлоннан Қазақстан Кубогының финалы басталды

22.09.2018

Жалпықалалық сенбілікте 9 мыңнан астам ағаш егілді

22.09.2018

Мақтаарал ауданында «Жасыл ел» жастардың еңбек жасақтары жұмысын бастады

22.09.2018

«Балалар Евровидениесі» байқауының жеңімпазы анықталмақ

22.09.2018

Халықаралық «Ясауитану-2018» байқауы өз мәресіне жетті

22.09.2018

Елбасы елорданың қала құрылысын игеру жоспарымен танысты

22.09.2018

Даниал Ахметов Зырян ауданын Алтай деп атау туралы ұсынысты қолдады

22.09.2018

Елбасы Чан Дай Куангтің қайтыс болуына байланысты көңіл айтты

22.09.2018

Жаңа Жібек жолы: Алматы

22.09.2018

Катонқарағай ауданы тұрғынының сібір жарасынан көз жұмғаны расталды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу