Б. Сағынтаев 11 облыстағы экономика өсіміне қатысты түйткілді мәселелерге назар аударды

Бүгін ҚР Премьер-Министрі Бақытжан Сағынтаевтың төрағалығымен өткен Үкімет отырысында ұлттық экономика министрі Т. Сүлейменов, қаржы министрі Б. Сұлтанов, Ұлттық банк төрағасы Д. Ақышев еліміздің 2018 жылдың сегіз айындағы әлеуметтік-экономикалық дамуы мен республикалық бюджеттің атқарылуының қорытындылары туралы баяндады.

Егемен Қазақстан
11.09.2018 1659
2

Ұлттық экономика министрі Тимур Сүлейменов осы жылдың қаңтар–тамыз айларында Қазақстан экономикасының оң өсу үрдісі сақталып отырғанын айтты. Сонымен бірге, экономикалық даму әлемдік нарықтардағы сын-тегеуріндер мен құбылмалылықтардың күшеюі жағдайында жүріп жатыр.

«Есепті кезеңде ЖІӨ өсуі 3,8% құрады. ЖІӨ өсімі бойынша 4% мақсатқа жету үшін, ай сайынғы өсімді ағымдағы жылдың соңына дейін орта есеппен 4,2% деңгейінде қамтамасыз ету қажет», — деді Т. Сүлейменов.

Ауыл шаруашылығы өнімдерінің шығарылымы жеті айда 3,5% қарағанда 2,4% құрады. Бәсеңдеу Ақмола, Павлодар, Солтүстік Қазақстан және Шығыс Қазақстан облыстарындағы егін жинаудың төмендеуінің салдарынан өсімдік шаруашылығының 1,5% төмендеуімен байланысты. Мал шаруашылығы 3,9% өсті.

Құрылыс саласы 3,6% мақсатты көрсеткіш кезінде бар болғаны 0,8% өсті. Жеті айда өсім 1,3% болған.

Көрсетілген қызметтер өндірісі ағымдағы жылғы қаңтар–шілдедегі 3,8%-тен 3,7% дейін бәсеңдеді. Мақсатты көрсеткіш 4,1% құрайды. Бұл ақпарат және байланыс қызметтерінің 0,7 п.т.-қа 4,5% дейін (7 айда – 5,2%), ғылыми және техникалық қызметтің 0,2 п.т.-қа 2,5% дейін (7 айда – 2,7%) өсім қарқындарының бәсеңдеуіне байланысты орын алып отыр. Сонымен қатар, сауда — 5,8%-ға (мақсатты көрсеткіш — 3,9%), көлік — 4,8% өсті.

Негізгі капиталға салынған инвестициялар 21,4% өсті, оның ішінде жеке инвестициялар — 26,8%.

Өз баяндамасында Т. Сүлейменов бірқатар облыста өндіріс көрсеткіштерінің төмендегеніне назар аударды.

«Солтүстік Қазақстан, Батыс Қазақстан, Түркістан және Қызылорда облыстарында өнеркәсіп өнімдері өндірісінің төмендеуі байқалады. 1,1%-тен 3,9%-ке дейінгі қарқынмен республикалық мәннен төмен өсім Алматы, Маңғыстау, Павлодар, Қарағанды облыстарында, сондай-ақ Астана, Алматы және Шымкент қалаларында тіркелді», — деп баяндады ұлттық экономика министрі.

ҚР ҰЭМ деректеріне сәйкес, аталған өңірлерде мұнай мен газ конденсатын, уран кенін өндіру, жүк вагондары және ұн өндірісі қысқартылды.

Ауыл шаруашылығы бойынша оң үрдіс 12 өңірде сақталуда. Сонымен бірге, Батыс Қазақстан облысы теріс аймаққа ауысты. Астық өнімдерін жинаудың азаюына байланысты төмендеу 1,7% құрады. Ақмола облысында өткен жылғы деңгей сақталды.

Құрылыс бойынша теріс мән Астана қаласында және Павлодар облысында байқалады. Астана қаласында ағымдағы жылдың 7 айындағы (-19,1%)-тен (-21,7%)-ке дейін төмендеу тереңдей түсті.

Сыртқы сауда айналымы жоғары өсім үрдісін тұрақты сақтап тұр. Ол жеті айда 20,1% ұлғайды ($51,9 млрд). Экспорт 26%-ға ($34 млрд) өсті. Сонымен қатар, шикізаттық емес тауарлар экспортының өсімі 4,1% ($9 млрд) құрады. Импорт 10,3% ($17,9 млрд) өсті. Негізінен өсім импортталатын инвестициялық тауарлар (машина және жабдықтар) есебінен қамтамасыз етілді. Олардың өсуі 17,2% құрады.

Еңбек нарығында тұрақтылық сақталуда. Жыл басынан бері 297,1 мың адам жұмысқа орналастырылды (1 тамыздағы жағдай бойынша). Жалақы бір қалыпты қарқынмен өсуде. Қаңтар–шілдеде орташа айлық жалақы 157,7 мың теңгені құрады және нақты мәнінде 2,3% өсті. Қаңтар–маусым айларындағы нақты ақшалай кірістер 1% өсті.

«Жылдық мақсатты көрсеткіштерге қол жеткізуге төрт ай қалды. ЖІӨ бойынша – ол 3,8%. Дегенмен қалаулы нәтиже – 4%. Бұл халықаралық саудадағы шиеленістерді және қаржы нарығындағы құбылмалылықты ескересек, оңай мәселе емес», — деп баяндады Т. Сүлейменов.

Ұлттық экономика министрі соңғы алты жылдағы ЖІӨ үлесі орта есеппен 42%-тен 58%–ке дейінгі аралықта болғанын, сондай-ақ өткен жылғы соңғы төрт айдың базасын ескере отырып, ағымдағы жылдың соңына дейін салалардың өсуін төмендегі деңгейде қамтамасыз ету қажет екенін жеткізді:

  • өнеркәсіп — 5,7%, өңдеуді қоса алғанда — 5,6%;
  • ауыл шаруашылығы — 4,4%;
  • құрылыс — 3,7%;
  • көрсетілетін қызметтер — 3,8%, оның ішінде сауда — 5,8%, көлік — 4,8%, байланыс — 4,5%.

«Жылдың басынан бері ЖІӨ өсу қарқынын ескере отырып, 4% мақсаты қолжетімді болып қалады. Алайда, фармацевтика, азық-түлік және сусын өнімдерін өндіру, мұнайды өңдеу, ауыл шаруашылығы секілді салаларда мақсатты өсім қарқындарына қол жеткізілмеуі мүмкін. Аталған салаларда экономиканың сапалы өсім қарқындары үшін жылдың соңына дейін айлық өсім қарқындарын орта есеппен 4–9% аралығында қамтамасыз ету қажет», — деді Т. Сүлейменов.

Премьер-Министр Бақытжан Сағынтаев ұлттық экономика министрінің баяндамасын тыңдағаннан кейін 11 өңірдегі төменгі көрсеткіштер экономикадағы қолайлы үрдістерге сай келмейтінін атап өтті. Сондай-ақ, көрсеткіштердің төмендеуі құрылыс және инвестициялар салаларында байқалады.

«Айтқан сөздеріңіздің бәрі дұрыс, алайда сіз бесінші және алтыншы слайдтарды көрсеткен кезде, қолайлы үрдіс сақталып отыр дедіңіз. Өндіріс туралы айтар болсаңыз, 11 өңір өнеркәсіп бойынша республикалық деңгейден төмен тұр, неліктен қолайлы деп айтамыз? Бұдан кейін құрылыс, инвестициялар салаларын қараңыз: тек төрт өңір ғана республикалық деңгейден жоғары тұр, ал бұл нені білдіреді? Егер де негізгі капиталған инвестициялар салынбайтын болса, онда өндірісте даму болмайды, қалай бұл жағдайды қолайлы деп айтуға болады, бірінші кезекте өзіңізге талап қоюыңыз керек, сосын барып басқа жұртқа ақыл айтыңыз», — деді Б. Сағынтаев.

ҚР қаржы министрі Б. Сұлтанов осы жылдың сегіз айындағы бюжеттің орындалуының негізгі көрсеткіштері туралы баяндады. Бюджеттің негізгі көрсеткіштері айтарлықтай жақсартылған.

Мемлекеттік бюджетке (трансферттерсіз) 5,252 трлн теңге кіріс түсті. Бұл сома 2015 жылдың жалпы жылдық көлемінен 74 млрд теңгеге артық. Экономиканың барлық салаларында макроэкономикалық көрсеткіштердің жақсаруы, оның ішінде мұнай мен металл бағасының өсуі, кірістердің өсуіне бірден-бір себеп болды. Сондай-ақ, бұған салықтық–кедендік әкімшілендіру рәсімдерінің тиімділігінің артуы да ықпал етті.

«Бюджеттердің барлық деңгейлерінде кірістер бойынша ағымдағы жоспарлар артығымен орындалды. Мемлекеттік бюджет – 104,7%, республикалық бюджет – 103,7% және жергілікті бюджет – 107%. Нақтыланған жоспардың жылдың аяғына дейін толық орындалуына ешқандай кедергілер жоқ», — деп баяндады Б. Сұлтанов.

Шығыстар есепті кезеңде 7,439 млрд теңге сомаға атқарылды. Олардың ішінде 55% әлеуметтік салаға жіберілді (2017 жылғы сегіз айда — 40,8%).

Шығыстар бойынша игеру деңгейі айтарлықтай жоғары: мемлекеттік бюджет — 97,9%, республикалық бюджет — 98,6% және жергілікті бюджет — 97,8%.

«Нұрлы жол» мемлекеттік бағдарламасын іске асыруға 2018 жылғы республикалық бюджетте 476,3 млрд теңге қарастырылған. Қаржы министрлігінің деректері бойынша, Мемлекеттік бағдарлама қаражаты республикалық деңгейде барынша жақсы игерілуде. Ағымдағы жылғы 1 қыркүйектегі жағдай бойынша 248,4 млрд теңге немесе есепті кезеңнің жоспарына 99,5% игерілді. Жылдық жоспар бойынша игеру 52,2% құрады.

«Бюджет қаражатының жұмсалуы тұрақты бақылауға алынған. Есепті кезеңде бюджет қаражатының 923 млрд теңгесі аудиторлық шаралармен қамтылды. Қаржылық бұзушылықтардың өткен жылдың ұқсас кезеңімен салыстырғанда төмендеуі байқалады. Барлығы 86,6 млрд теңгеге қаржылық бұзушылықтар анықталған. Осы соманың 53,3 млрд теңгесі аудит барысында қалпына келтірілді», — деді қаржы министрі.

Кешенді жоспардың 887 объектісінен ағымдағы жылдың 1 қыркүйегіндегі жағдай бойынша

515 объектісі сатуға қойылған болатын. Оның ішінде сомасы 246 млрд теңгенің 435 объектісі сатылды. Сату экономикалық жағынан тиімсіз болуына және үш объектінің сауда-саттық нәтижелері бойынша сатылмағандығына байланысты, 269 объекті қайта ұйымдастыру және тарату сатысында. Осылайша, ағымдағы жылдың 1 қыркүйегіндегі қайта ұйымдастырылған және таратылған объектілерді ескере отырып, Жекешелендірудің кешенді жоспары 79,4%-ке орындалды.

Б. Сұлтановтың айтуынша, жалпы жекешелендіру процесі сату кестесіне сәйкес жүріп жатыр. Ағымдағы жылдың соңына дейін тағы да 70 объекті, оның 15 республикалық меншік объектісі, 24 коммуналдық меншік объектісі, 31 ұлттық холдингтер мен ұлттық компаниялардың активтері сатуға қойылады.

Өз кезегінде Ұлттық банк төрағасы Данияр Ақышев 2018 жылдың қаңтар–тамыз айларында инфляция 2,9% құрағанын, бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда төмен көрсеткіш екенін жеткізді. Жылдық инфляция тамызда өткен жылдың соңындағы 7,1% салыстырғанда 6%-ға дейін төмендеді.

Ұлттық банктің бағалауы бойынша, ағымдағы жылы инфляция 5–7% мақсатты дәлізінде сақталады. Дегенмен, соңғы бірнеше айда сын-тегеуріндер артып келеді, бұл Ұлттық Банк бағалаған көрсеткіштен алдағы уақытта инфляцияның баяу төмендеуіне әкеледі.

«2019 жылы инфляция 4–7% дәлізінде, яғни шамамен 6% деңгейінде анықталған мақсатты дәліздің жоғарғы шегінде қалыптасады. Бұл сыртқы факторлардың әсеріне және ішкі жиынтық сұраныстың кеңеюіне байланысты. Осыған орай, инфляцияны мақсатты дәлізде ұстап тұру үшін қосымша шараларды қабылдау қажет», — деді Д. Ақышев.

Жыл басынан бері базалық мөлшерлеме 10,25%-дан 9%-ға дейін төмендеді. Алайда, Ұлттық банк егерде инфляциялық тәуекелдерді бағалау расталған жағдайда, ағымдағы жылдың соңына дейін ақша-несие шарттары қаталдана түсуі мүмкін екенін жеткізді.

Сонымен қатар, валюта нарығындағы теңге бағамы жыл басынан бастап 10 қыркүйек аралығында 13,8%-ға бәсеңдеп, $1 — 378,11 теңгені құрағаны атап өтілді. Жыл басынан бастап ресей рублінің 22%-ға құлдырауына қарамастан, теңге бағамына долларға қатысты дамушы елдердің валюталарының айтарлықтай әлсіреу факторлары әсер етуде.

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.09.2018

Елбасы Владимир Путинмен телефон арқылы сөйлесті

20.09.2018

GGG үздіктер тізімінде төмендеді

20.09.2018

Қазақстан құрамасын Кака баптайды

20.09.2018

Сапа менеджментін енгізу бәсекеге қабілеттілікті нығайтады

20.09.2018

Елімізде 1 қазаннан бастап депозит шарттары өзгереді

20.09.2018

Машина жасаушылар форумына әлемнің 20 елінен 1000-нан астам делегат қатысады

20.09.2018

Жеңімпаз қыздың қайырымдылығы көпке үлгі

20.09.2018

Б. Сағынтаев Инвесторларды тарту мәселелері жөніндегі Үкіметтік кеңестің отырысын өткізді

20.09.2018

Экс-чемпион бокс мектебінің директоры болып тағайындалды

20.09.2018

 Жаңа заң – жаңа үміт

20.09.2018

Мөлдірдің мөлдір әлемі

20.09.2018

Көкшетау тұрғыны тираждық лотерея ойынының миллионері атанды

20.09.2018

Жаңа еңбекақы жүйесі - оңтайландыру нәтижелеріне тікелей байланысты - Алик Шпекбаев

20.09.2018

Кесенелер тұрғызу жарысқа айналып бара ма?..

20.09.2018

Бүгін елімізде машина жасаушыларының VI форумы басталды

20.09.2018

Атырауда халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция өтті

20.09.2018

Бакуде дзюдодан әлем чемпионаты басталды

20.09.2018

Қоқыс өңдейтін цех ашар едім - Сергей Привалов

20.09.2018

Доллар бағамы 358 теңгеге түсті

20.09.2018

Ұрпақ сабақтастығының үлгісі

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу