Құлшын­бай жотасында құшақтары ай­қа­сып, қатар жатқан қаһарман

Қазақ деген халыққа ғана тиесілі сайын даламыздың сыртқы және ішкі жауларымыздың ежелден көзқұртына айналғаны баршамызға мәлім. Сол жалпақ жонды сары даланы қаһарман ата-бабаларымыз ақ найза­ның ұшымен, ақ білектің күшімен аман сақтап, қасықтай қаны қалғанша қорғап келді.

Егемен Қазақстан
12.09.2018 1501
2

Өзіміз бала күннен ата-апа­ларымыздың ауызекі әңгі­ме жырларынан естіп өскен Алпамыс, Қарақыпшақ Қобы­ланды, Ер Тарғын, Қара­қас­қа атты Қамбар батырлар осы туған жерді қорғаудағы ерен ер­лік істерімен ел аузында қал­ды. Сонау 300 жылдық тарихы бар қазақ-жоңғар шап­қын­­шы­лығы кезінде де ерен ер­лік көр­сеткен Қаракерей Қабан­­бай, Қанжығалы Бөген­бай, Ша­пы­рашты Наурыз­бай, Албан Хангелді мен Райымбек, Сатай мен Бөлектермен бірге Көкшетау өңіріндегі Құлшын­бай жотасында құшақтары ай­қа­сып, қатар жатқан қаһарман Қарасай батыр Алтынайұлы мен Ағынтай батыр Көрпеұлының ерлігі – ұлтымызға ұран, халқы­мызға қанатты қағида болып қалғаны да ақиқат шындық.

Биыл ақиық ақындар Сүйін­бай мен Жамбылдың өл­мес, өшпес жырларына арқау бол­ған даңқты Қарасай ба­тыр­­дың туғанына 420 жыл толып отыр. Қос батырдың елі мен жерін жаудан қорғау барысындағы өнегеге толы ерлік істері мен құшақтары ажырамаған адал достықтары күні бүгінге дейін үлкен құрмет­пен айтылады.

Осыған орай батыр бабамыз­дың бір топ ұрпақтары ортақ мәмілеге келіп, жалпақ жұрттың ұранына айналған Қарасай батырдың басына арнайы сапарлап барып қайтты. Зират етушілердің құрамында Алматы облысы Жамбыл аудандық мәслихатының хатшысы Саят Жұрын, ел ақсақалы, Кербұлақ ауданы, Шоқан ауылының азаматы Нұртай қажы Айдынбайұлы, Қазақстандағы «Годзу-рю каратэ мейбукан» федерациясының вице-президенті Ермек Зейнол­лаев, Қазақстан Жазушы­лар одағының мүшесі, Мәдениет қайраткері Манарбек Ізба­саров, «Атырауэкопласт» жауап­кер­шілігі шектеулі серіктес­тігі­нің жабдықтаушысы Алмас Қыр­ғызбаев сияқты баба ұрпақ­тары болды.

Екі күнге созылған сапар барысында олар батырлардың басына барып мінәжат етіп, арнайы құрбандық шалып, қос батыр мен олардың төңірегін­де жатқан ұрпақтарына және серіктеріне Құран бағыштады. Қонақтарды құрметпен күтіп алған Қарасай және Ағынтай батырлар мемориалдық кешенінің шырақшысы Исамедин Ниязұлы Омар қажы батырлар жатқан атақты Құлшынбай төбесін­дегі ғажап ескерткіштің салынуы жайынан біраз сыр шертті. Кесене батыр бабалардың жат­қан жайы толықтай анықтал­ған­нан кейін 1999 жылы баба ұрпақтарының бірі Қайрат Сатыбалды мырзаның басшы­лы­ғымен салынған екен.

Тек қана батырлардың қос кесенесі ғана емес, олардың төңірегінде жатқан үлкенді-кішілі қорым­дардың бәрі түгелдей қор­ша­лып­ты. Соған қоса осы қо­рым­­да жерленген Қарасай баты­р­дың 1648 жылы дүниеге келіп 1678 жылы 23 жастарында қайтыс болған қос ұлы Еркін мен Төркіннің басына гранит тас­­­тан белгі қойылып, оған Қара­­­сай бабамыздың: «Өліп көр­­ген жоқ­пын, одан бас­­қа­ның бә­рін көрдім десем, әлі көр­­­ме­­генім көп екен ғой...» деп қос боз­дағының қазасына қайғыр­ғанда айтқан сөзі ойып жазылыпты.

Осы қасиетті мекенде 2000 жылдан бері шырақшы болып, қос батырдың басын күзе­тіп келе жақтан Исамедин қажы бабалар басына келіп тәу етушілерлердің күні бүгінге дейін бір сәтке толастамайтынын айта келе, қанша дегенмен желдің өтінде, арқырай соғатын Арқаның қарлы бораны мен ақ жауынының өтінде тұрған кесененің осы заманғы кірпіштерінің ептеп қожырай бастауына орай мұнда күрделі жөндеу жұмыстарының қайта басталып кеткендігін айтып өт­ті. Оны Батыс Қазақстан об­лыс­­тық «Қазреставрация» ак­цио­­­нер­лік қоғамының (бас­ты­ғы Сәдуа­қас Ағатаев) баста­ған құ­­ры­­лыс­шылары жүргізіп жат­­қанынан да хабардар етті. Әруақ­­тарға көрсе­тіліп жатқан мұн­­дай үлкен құрметке зират ету­­­ші­лер бүкіл баба ұрпақтары аты­­нан үлкен алғыстарын айтты.

 

Жұмаш АРҒЫМБАЙҰЛЫ,

Қазақстанның құрметті журналисі

АЛМАТЫ – КӨКШЕТАУ – АЛМАТЫ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

14.11.2018

Ардақ Әшімбекұлы Мемлекеттік күзет қызметінің бастығы қызметіне тағайындалды

14.11.2018

Б.Сағынтаев Жамбыл облысының білім беру саласының мамандарымен кездесті

14.11.2018

Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл мәселелері жөніндегі комиссия отырысы өтті

14.11.2018

Елбасы «Астана Бас жоспары» ғылыми-зерттеу жобалық институтында болды

14.11.2018

Үкімет басшысы Жамбыл облысында болды

14.11.2018

Атыраулықтар жалпыұлттық диктант жазуға қатысты

14.11.2018

Қазақстанның бірқатар өңірлерінде Азаматтарға арналған қоғамдық қабылдаулар өтті

14.11.2018

Қ.Тоқаев: Бюджетті қарау кезінде тек мемлекеттік мүдде үстем болуы тиіс

14.11.2018

Африканың Батыс Сахарасында күрделі тапсырмаларды орындады

14.11.2018

Батыс Қазақстан облысында тағы бірнеше кәсіпорын жалақы өсірді

14.11.2018

Халықаралық балалар шығармашылығы Фестивалінің жеңімпаздары марапатталды

14.11.2018

Батыс Қазақстан облысының Жәнібек ауылында 40 пәтер пайдалануға берілді

14.11.2018

Елбасы кітапханасы ақтөбелік жоғары оқу орнына 350-ден аса кітап тарту етті

14.11.2018

Алматыда мұғалімнің кәсіби құзыреттілігін қалыптастыру мәселесі талқыланды

14.11.2018

Алматы жұртшылығы жалпыхалықтық диктант жазуға қатысты

14.11.2018

Алматыда «Көшпенділер әуені» атты дәстүрлі орындаушылардың ІІ Республикалық байқауы өтті

14.11.2018

Алматыда дәстүрлі «Болат Тұрлыханов кубогі» өтеді

14.11.2018

Бақытжан Сағынтаев Таразда Халықты жұмыспен қамту орталығына барды

14.11.2018

Асқар Мамин өңіраралық семинар-кеңеске қатысты

14.11.2018

Премьер-Министрге «Смарт-Тараз» және Тараз-Хаб жобалары таныстырылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

Дидар Амантай,

Sóz shyǵyny

Qazir sóz aldyǵa shyqty. Rolan Bart kótergen konnotasıa men denotasıa qaıshylyǵy, demek, sózdiń nársege emes, sózge nemese belginiń zatqa emes, belgige silteıtindigi jalǵan sana qalyptastyratyny jaǵdaıdy kúrdelendire tústi. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qazaq otbasy

Otbasy uǵymy – qazaq úshin qasıetti de qadirli. Túbiri − ot, ot jylý beredi, ómir syılaıdy, tirshiliktiń kózi, úıdiń ishindegi «ýildegen» jeldi, «azynaǵan» aıazdy toıtaryp, otbasy ıesine sanalatyn adamǵa baq-dáýlet darytady. Otanasy, otaǵasy degen eki sózdiń arǵy jaǵyna oı jiberseń – qazaqtyń kemeldigine, bárin qysqa baılammen uǵyndyratyn kemeńgerligine kóz jetkizesiń. Sondyqtan da shyǵar, otbasy qaǵıdasynyń qashan da bıik turatyny. Qazaq otbasyn qurǵanda jetesizdikten jerip, kórgensizdikten boıyn aýlaq salǵan. Ata-ana úlgisin alǵa ozdyrǵan.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу