Ақын есімі ұмыт қалмаса екен

Тоқаш Бердияров өмірінің соңғы жылдары Алматының Гоголь көшесіндегі №15 үйдің 69 пәтерінде тұрған еді. 1988 жылы 29 шілде күні 63-ке қараған шағын­да ол кенеттен қайтыс болды. Ақын­ның Келес өзенінің жаға­сындағы зиратына ескерткіш кеу­демүсін қойылған. Ұшқын ауыл­дық округіндегі Тоқаш Бер­дияров атындағы №127 жалпы орта мектебінде де ақынның кеудемүсіні орнатылған. Ақынның шағын мұражайы бар. 

Егемен Қазақстан
12.09.2018 1788
2

Кешегі кеңес заманында «Келес» кеңшарының (қазіргі Қошқарата ауылдық окру­гінің) орталығы – Бесқұбыр ауылында ақын ескерткіші орнатылып, оның есімі мәдениет үйіне берілген болатын. Алайда тәуелсіздік жылдарында бұл атау ескерусіз қалып отыр. Келес ауданында Ұшқын деген атау бір емес, екі рет кезігеді. Оның біреуі ауылдық округ болса, екіншісі – елді мекен.

Осы еке­уін шатастырмау үшін әрі ақын ту­ған ауылға Тоқаш Бердияровтың есі­мін беру мәселесі қаншама рет кө­те­рілгенімен, әлі күнге дейін си­ыр­­құйымшақтанып, сағызша созы­лып, шешімін таппай келеді. То­қаң бақилыққа аттанғаннан кейін 70 және 90 жылдық мерейтойла­ры кеңінен атап өтілді. Оның алғаш­қ­ы­сында арқалы ақынның құрме­тіне халықаралық деңгейдегі мү­шәй­ра мен спорт жарысы өткі­зіл­ді. Кейінгісінде алматылық ақын Болат Шарахымбайдың құ­рас­ты­­руы­мен Тоқаш Бердияровтың «Ады­­распан» атты таңдамалы жыр жи­на­ғы мен арқалы ақын туралы «Көке» деп аталатын естеліктер жи­на­ғы шығарылды. Алайда түрлі се­беп­­­­термен 80 жылдық мерейтойы атал­­­май қалды. Ал биыл Тоқаң­ның ба­­­­­қилық болғанына 30 жыл толып отыр.

Осы орайда арқалы ақын есімін еншілеген №127 жалпы орта мектеп ұжымында қалыптасқан жақсы бір дәстүрді тілге тиек ете кетпесек болмайды. Олар жыл сайын То­қаңның жарық дүниеге келген және бақилық болған күндерін елеу­сіз, ескерусіз қалдырған емес. Шама-шарықтарына қарай атап өтіп келеді. Волейболдан жарыс ұйым­дастырады. Қажет болған жағдайда аудан, облыс көлемінен қадірменді қонақтар шақырып, олардың ақын туралы толғаныстарын тыңдайды. Тоқаңның асқақ рухына Құран бағыштап, өздерінің дәм-тұзын ұсынады. Аталмыш білім ордасын ұзақ жылдар бойы басқарған білікті басшы Бүбізина Тұрымбетова осын­дай жақсы үрдісті берік ұста­нып келгеніне қалайша сүйсін­бес­сің. Оның осы бір сауапты тір­лігін айрықша ілтипатпен тілге алғанымыз жөн. Енді ол зейнет­­керлікке шыққаннан кейін қазіргі мектеп директоры Ержан Юсу­пов та сол жолды сеніммен жалғас­тырады деген үміттеміз.

Өкінішке қарай, кейінгі кездері ақын есімін ұлықтау шаралары ұмыт қалған сыңайлы. Олай дейтініміз, арман қала – Астананы айтпағанда жарты өмірін өткізген, сауық-сайран салып, қызығы мен шыжығын қатар көрген ару Алма­тының өзінде Тоқаш Бердияровтың атында мектеп не көше, яки оған арнап орнатылған ескерткіш жоқ. Ақын тұрған үйге мемориалдық ескерткіш тақта орнатылмаған. Мұндайды шырайлы Шымкент шаһарынан да іздеп таба алмайсыздар. 1995 жылы қоңыр күзде арқалы ақынның 70 жылдық мерейтойында арнайы баяндама жасаған белгілі жазушы Мархабат Байғұттың: «Шымкентте Тоқаш Бер­дияровтың атына көше беріле­тін болды!» – деп жалпақ жұрттан сүйінші сұрағаны жадымызда. Бірақ, ол да аяқсыз қалды. Оны айта­­сыз, өзі туып-өскен алақандай ауыл­­ға да ақын атын қоя алмай, әлде қия алмай отырмыз ғой. Осы орай­да Тоқаңның көзін көрген, кі­тап­­­тарын шығарған айтулы ақын, Қазақ­­стан Жазушылар одағы бас­қар­ма­сының төрағасы Ұлықбек Есдәулет, Алматы және Шымкент қала­ларының әкімдері – Бауыржан Байбек пен Ғабидолла Әбдіра­хы­мовтың тарапынан бұл өткір де өзекті мәселеге қозғау салынып, ізгілікті де игілікті іс-шаралар қол­ға алынса екен дейміз.

 

Құттыбай ҚАЛЫБАЕВ,  ақын

Түркістан облысы,

Келес ауданы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

12.11.2018

Аустрияның Санкт-Пёлтен қаласында Қазақстанның Құрметті консулдығы ашылды

12.11.2018

Алматыда Батырхан Шүкенов атындағы музыкалық байқау өтеді

12.11.2018

Атырау облысында жыл соңына дейін 30 әлеуметтік нысан іске қосылады

12.11.2018

«Түркілердің атасына» көрсетілген құрмет

12.11.2018

Өскемен қаласының көшелеріне Әміре Қашаубаев пен Қалихан Ысқақтың аты беріледі

12.11.2018

Румынияда қазақ киносының фестивалі өтті

12.11.2018

Атырау облысында 1720 кәсіпорын қызметкерлерінің жалақысын көтереді

12.11.2018

Атырауда «1st Grand Ball Atyrau» қайырымдылық балы өтті

12.11.2018

Парижде үш жылға созылған төрелік дау Қазақстанның пайдасына шешілді

12.11.2018

Ақтөбелік қыз Димаш Құдайбергеннің Лондондағы концертіне қатысады

12.11.2018

Ыстамбұлда Д.Кәлетаев шетелдік қазақ ұйымдарының басшыларымен кездесу өткізді

12.11.2018

Ақтөбе мен Челябі ынтымақтастық туралы келісімге келді

12.11.2018

Алматы әкімі қаланың қыс маусымына дайындығын тексерді

12.11.2018

Парижде Трамп, Путин, Макрон және Меркель бірқатар мәселелерді талқылады

12.11.2018

Қазақстан Ауғанстан жөніндегі отырысқа қатысты

12.11.2018

Америкалықтар Қостанай облысына инвестиция салғысы келеді

12.11.2018

Қазақстандық ару Miss Asia Global титулын жеңіп алды

12.11.2018

«Астана LRT» ЖШС орталық кассасы бүгіннен бастап жаңа мекен-жай бойынша жұмыс істейді

12.11.2018

Денис Никиша шорт-тректен әлем кубогінде үздік төрттікке енді

12.11.2018

Калифорниядағы орман өрті: Парадайс қаласы жанып кетті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

Дидар Амантай,

Sóz shyǵyny

Qazir sóz aldyǵa shyqty. Rolan Bart kótergen konnotasıa men denotasıa qaıshylyǵy, demek, sózdiń nársege emes, sózge nemese belginiń zatqa emes, belgige silteıtindigi jalǵan sana qalyptastyratyny jaǵdaıdy kúrdelendire tústi. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qazaq otbasy

Otbasy uǵymy – qazaq úshin qasıetti de qadirli. Túbiri − ot, ot jylý beredi, ómir syılaıdy, tirshiliktiń kózi, úıdiń ishindegi «ýildegen» jeldi, «azynaǵan» aıazdy toıtaryp, otbasy ıesine sanalatyn adamǵa baq-dáýlet darytady. Otanasy, otaǵasy degen eki sózdiń arǵy jaǵyna oı jiberseń – qazaqtyń kemeldigine, bárin qysqa baılammen uǵyndyratyn kemeńgerligine kóz jetkizesiń. Sondyqtan da shyǵar, otbasy qaǵıdasynyń qashan da bıik turatyny. Qazaq otbasyn qurǵanda jetesizdikten jerip, kórgensizdikten boıyn aýlaq salǵan. Ata-ana úlgisin alǵa ozdyrǵan.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Zaman talqysyndaǵy qazaq

Feısbýktegi paraqshamdy ashyp qaraımyn da oılanamyn. Feısbýkti men ádette merzimdik buqaralyq aqparat quraldarynyń nazarynan tys qalǵan oqıǵalar men jańalyqtardy jáne oǵan degen qoǵamnyń kózqarasyn bilý úshin ashamyn. Meniń paraqshamda úsh jarym myńnan astam jazylýshym bar. Olardyń 95 paıyzdan astamy – qazaqtar.

Сайын БОРБАСОВ, саяси ғылымдар докторы

Halyqaralyq bedel jáne syrtqy saıasat

Álemdik úrdister jyldamdap, halyqaralyq qatynastar shıeleniske túsken zamanda tıimdi syrtqy saıasatty iske asyra alǵan memleketter tabysty damıdy.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу