Ақын есімі ұмыт қалмаса екен

Тоқаш Бердияров өмірінің соңғы жылдары Алматының Гоголь көшесіндегі №15 үйдің 69 пәтерінде тұрған еді. 1988 жылы 29 шілде күні 63-ке қараған шағын­да ол кенеттен қайтыс болды. Ақын­ның Келес өзенінің жаға­сындағы зиратына ескерткіш кеу­демүсін қойылған. Ұшқын ауыл­дық округіндегі Тоқаш Бер­дияров атындағы №127 жалпы орта мектебінде де ақынның кеудемүсіні орнатылған. Ақынның шағын мұражайы бар. 

Егемен Қазақстан
12.09.2018 1896
2

Кешегі кеңес заманында «Келес» кеңшарының (қазіргі Қошқарата ауылдық окру­гінің) орталығы – Бесқұбыр ауылында ақын ескерткіші орнатылып, оның есімі мәдениет үйіне берілген болатын. Алайда тәуелсіздік жылдарында бұл атау ескерусіз қалып отыр. Келес ауданында Ұшқын деген атау бір емес, екі рет кезігеді. Оның біреуі ауылдық округ болса, екіншісі – елді мекен.

Осы еке­уін шатастырмау үшін әрі ақын ту­ған ауылға Тоқаш Бердияровтың есі­мін беру мәселесі қаншама рет кө­те­рілгенімен, әлі күнге дейін си­ыр­­құйымшақтанып, сағызша созы­лып, шешімін таппай келеді. То­қаң бақилыққа аттанғаннан кейін 70 және 90 жылдық мерейтойла­ры кеңінен атап өтілді. Оның алғаш­қ­ы­сында арқалы ақынның құрме­тіне халықаралық деңгейдегі мү­шәй­ра мен спорт жарысы өткі­зіл­ді. Кейінгісінде алматылық ақын Болат Шарахымбайдың құ­рас­ты­­руы­мен Тоқаш Бердияровтың «Ады­­распан» атты таңдамалы жыр жи­на­ғы мен арқалы ақын туралы «Көке» деп аталатын естеліктер жи­на­ғы шығарылды. Алайда түрлі се­беп­­­­термен 80 жылдық мерейтойы атал­­­май қалды. Ал биыл Тоқаң­ның ба­­­­­қилық болғанына 30 жыл толып отыр.

Осы орайда арқалы ақын есімін еншілеген №127 жалпы орта мектеп ұжымында қалыптасқан жақсы бір дәстүрді тілге тиек ете кетпесек болмайды. Олар жыл сайын То­қаңның жарық дүниеге келген және бақилық болған күндерін елеу­сіз, ескерусіз қалдырған емес. Шама-шарықтарына қарай атап өтіп келеді. Волейболдан жарыс ұйым­дастырады. Қажет болған жағдайда аудан, облыс көлемінен қадірменді қонақтар шақырып, олардың ақын туралы толғаныстарын тыңдайды. Тоқаңның асқақ рухына Құран бағыштап, өздерінің дәм-тұзын ұсынады. Аталмыш білім ордасын ұзақ жылдар бойы басқарған білікті басшы Бүбізина Тұрымбетова осын­дай жақсы үрдісті берік ұста­нып келгеніне қалайша сүйсін­бес­сің. Оның осы бір сауапты тір­лігін айрықша ілтипатпен тілге алғанымыз жөн. Енді ол зейнет­­керлікке шыққаннан кейін қазіргі мектеп директоры Ержан Юсу­пов та сол жолды сеніммен жалғас­тырады деген үміттеміз.

Өкінішке қарай, кейінгі кездері ақын есімін ұлықтау шаралары ұмыт қалған сыңайлы. Олай дейтініміз, арман қала – Астананы айтпағанда жарты өмірін өткізген, сауық-сайран салып, қызығы мен шыжығын қатар көрген ару Алма­тының өзінде Тоқаш Бердияровтың атында мектеп не көше, яки оған арнап орнатылған ескерткіш жоқ. Ақын тұрған үйге мемориалдық ескерткіш тақта орнатылмаған. Мұндайды шырайлы Шымкент шаһарынан да іздеп таба алмайсыздар. 1995 жылы қоңыр күзде арқалы ақынның 70 жылдық мерейтойында арнайы баяндама жасаған белгілі жазушы Мархабат Байғұттың: «Шымкентте Тоқаш Бер­дияровтың атына көше беріле­тін болды!» – деп жалпақ жұрттан сүйінші сұрағаны жадымызда. Бірақ, ол да аяқсыз қалды. Оны айта­­сыз, өзі туып-өскен алақандай ауыл­­ға да ақын атын қоя алмай, әлде қия алмай отырмыз ғой. Осы орай­да Тоқаңның көзін көрген, кі­тап­­­тарын шығарған айтулы ақын, Қазақ­­стан Жазушылар одағы бас­қар­ма­сының төрағасы Ұлықбек Есдәулет, Алматы және Шымкент қала­ларының әкімдері – Бауыржан Байбек пен Ғабидолла Әбдіра­хы­мовтың тарапынан бұл өткір де өзекті мәселеге қозғау салынып, ізгілікті де игілікті іс-шаралар қол­ға алынса екен дейміз.

 

Құттыбай ҚАЛЫБАЕВ,  ақын

Түркістан облысы,

Келес ауданы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.01.2019

ШҚО Күршім ауданында 6 жастағы бала суға кетіп қалды

20.01.2019

Қазақстанда бала асырап алуға көмектесетін арнайы агенттік құрылады

20.01.2019

Ресейлік «Арктика-М» спутнигі 2019 жылы маусым айында іске қосылады

20.01.2019

Чили жағалауында магнитудасы 6,8 жер сілкінісі болды

20.01.2019

Астанада Жастар жылының ашылуы өтеді

20.01.2019

Экономиканы роботтандыру: қатер ме, мүмкіндік пе?

19.01.2019

Атырауда «Отбасы орталығы» және «Татуластыру орталығы» ашылды

19.01.2019

Мақтаарал ауданында диқаншылық басталды

19.01.2019

Ақтөбе-Атырау тас жолының бойында орналасқан аумақ күрделі жөндеуден өтіп жатыр

19.01.2019

Астанада көші-қон заңнамасын бұзған 33 шетелдік еліне қайтарылды

19.01.2019

​СІМ басшысы Тәжікстан елшісін қабылдады

19.01.2019

​Қазақстанның Елшісі НАТО Бас хатшысына Сенім грамоталарын тапсырды

19.01.2019

Рейтер: Трамп пен Ким Чен Ын ақпанда кездеседі

19.01.2019

Алматыға Катардан алғашқы жүк рейсі келді

19.01.2019

Ақмолалықтар мүгедектер үшін автобустардың қолайлылығын бақылауда

19.01.2019

Футболдан Қазақстан ұлттық құрамасының бас бапкері тағайындалды

19.01.2019

Филиппиннің ең бай адамы қайтыс болды

19.01.2019

Қазақстанда «ақылды қала» пайда болды (видео)

19.01.2019

«Нұр Отан» мектеп асханаларын жалға алушыларды тексерумен айналыспайды

19.01.2019

Балалар Евровидение — 2019 байқауы Краков қаласында өтеді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Durystyq joly

Jaqsy kisi ataný, tirshilik-turmys, ómir qubylystaryna oı júgirtý, saralap zerdeleý, fılosofıalyq mádenıet qalyptastyrý, tájirıbe jınaqtaý, durystyq, adamshylyq, izgilik, ádildik, degdarlyq jolynda meıirlenip, berekeli qyzmet jasaý, ulttyń ádebi men qaǵıdattaryn jan-tánińmen qabyldaý – naǵyz tabıǵı abzal qasıet.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Bas paıda algorıtmi

Bas paıdany oılaý – búkil adam balasyna tán dúnıe. Ár adam balasynyń «ózim degende ógiz qara kúshim bar» degen qaǵıdat boıynsha tirshilik quratyny túsinikti. Biraq adam balasy qoǵam ishinde ómir súretindikten ár adamǵa tán osy qasıetti shektep ustaýǵa, ony qoǵamdyq múddege nemese qoǵamdyq ortada qalyptasqan tártipke baǵyndyrýǵa týra keledi. О́ıtkeni munsyz qoǵam damı almaıdy.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Ońtaılandyrý ońalta ma, omalta ma?

Orta bilim salasyna qatysty taǵy bir ońtaılandyrýdyń qulaǵy qyltıyp, «bul qalaı bastalyp, qalaı aıaqtalady?» degen sansyz suraq kóptiń kókeıin búlkildetip otyr. «Qundylyqtar aýysatyn, shyndyqtar shatysatyn uly ózgerister týysynda ómirdiń ózi karnavalǵa uqsap ketedi», dep Mıhaıl Bahtın aıtpaqshy, bilim salasyndaǵy mundaı reformalardan jurttyń júıkesi juqarý bylaı tursyn, karnavalǵa aınalyp bara ma degen kúdik joq emes. Qabyldanǵan, tolyqtyrylǵan zańdar, ár mınıstrdiń tusynda túzilgen baǵdarlamalar, oǵan bólingen qarjy – «óıtemiz de, búıtemiz» dep keletin jarnamaǵa bergisiz jıyndar, konferensıalar, onda sóılenetin sózder qısapsyz desek, artyq aıtqandyq bolmas.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Úılený men úı bolýdyń arasy

Statıstıka komıtetiniń ótken jylǵy máli­me­tine qaraǵanda, elimizde sońǵy on jylda 1,5 mıllıon jup otaý qursa, osy kezeńde 1 mıl­lıonnan astam jup ajyrasqan. Bul – árbir úshinshi neke buzyldy degen sóz.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу