Иманжүсіптің мылтығы

Әнші-композитор, азаттық жолындағы күрескер Иманжүсіп Құтпанұлы – қазақ тарихында орны зор тұлға. Он шақты жылдың алдында Астана іргесінде орналасқан «Жібек жолы» ауылындағы орта мектепке батыр атамыздың аты беріліп, мектеп ішінде шағын танымдық музей ашылған еді. Оны жасақтап, қайраткер-күрескердің тарихына қатысты жәдігерлерді іздеп тауып, құжаттық мұралар қорын жинақтаушы Раушан Иманжүсіп апамыз. Нақтырақ айтқанда, бұл кісі батырдың кенже ұлы Нұрқанның қызы екен.

Егемен Қазақстан
19.09.2018 1295
2

Жоғарыдағы музей-залда Раушан апа­мыз­дың ұзақ жылғы ізденісі арқасында табылған Имекең өз қолымен шапқан ағаш ер, батыр қолданған үзеңгісі мен өрмелі жүгені, сонымен қатар күрескер атамыздың мылтығы сақтаулы тұр. Бұл мылтық кәдімгі қарапайым маузер-винтовка. Өндірістен шыққан реттік нөмірі – 134 389. Бұл кодтық сан арқылы қарудың қай жылы, қандай зауыттан шықанын толық білуге болады. 

Ал мылтық қалай, қайдан табылды? Бұл сұраққа жоғарыдағы Раушан Нұрхан­қызы былай деп жауап берді: – Ашаршылық жылдары (1929-30) Иманжүсіп атамыз қы­рық түйеге астық артып Ақмолаға келеді. Бұл оқиғаны маған 90-жылдардың басында атамызды көзі көрген С.Төлеубеков деген ақсақал айтып берді. Осы сапарынан кейін қасында елу шақты нөкері бар Имекең оңтүстікті бетке алып өзінің мекен-тұрағына тар­тады. Жолай қазіргі Түркістан облысы, Оты­рар ауданы аумағында орналасқан «Шілік» дейтін ауылға соғады. Бұл жер атасы Тұрғанбай датқа орда тіккен мекен екен. Ауыл адамдары айтады: Имеке бізге жан-жақтан анталаған қарақшылар маза бермейді, не істейміз?! Жағдайға қаныққан Иманжүсіп атамыз «сендерге мына мылтығымды тас­тап кетейін, қарақшылар келсе аспанға оқ атыңдар, сол жетіп жатыр» деп қаруын қалдырып кетіпті. Расында ертеңінде ентелеп келген қарақшылар мылтық дауысын естіп «ойбай, ауылда Имекең бар екен ғой» деп екінші қайта жоламай кетіпті. 

Арада жыл өтер-өтпесте Иманжүсіптің өзі дүниеден өтіп, мылтық Шілік ауылындағы Нұр Маханбетұлы деген адамның қолында қалып қояды. Бұл әулет қаруды батырдың көзі ретінде жасырып сақтап, бертінде ата мұрасының рухани шырақшысы Раушан апайға тапсыра отырып, мынадай қолхат қалдырыпты: «Мен Оңалбаев Қалдарбек Оңалбайұлы 1948 жылы 11 қарашада Отырар ауданы (бұрынғы Шәуілдір) «Ақтөбе» бөлім­шесінде туылып, қазіргі таңда Орда­басы ауданы Темірлан елді мекенінде тұра­мын. 1929-30 жылдары атам Нұр Махам­бетұлына осы «Бесатар» мылтықты Иман­жүсіп Құтпанұлы атамыз берген екен. Мыл­тық осы кезге дейін кебежеде сақталып келді. Оны кезінде маған әкем Оңалбек Нұрұлы берген еді. Енді мен осы мылтықты Астана қаласы маңындағы Иманжүсіп ата атындағы мұражайға тапсырамын». 

Өздеріңіз оқып отырғандай бұл жәдігер бүгінге осылай жеткен екен.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, 

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.02.2019

Орал қатты қалдықты өңдеуге кірісті

18.02.2019

ҚХЛ: «Барыс» «Адмиралдан» ұтылды

18.02.2019

Семейде математикадан аймақтық олимпиада өтті

18.02.2019

Шымкентте өртеніп жатқан үйден сәбилерді аман алып қалған жас батыр марапатталды

18.02.2019

Семейде татар халқы  «Самавыр янында» бас қосты

18.02.2019

Жетісу кәсіпкерлері көшелерді  жарықтандыруға кіріседі

18.02.2019

Мәскеуде Еуразиялық экономикалық комиссия Кеңесінің кезекті отырысы өтеді

18.02.2019

Жапония мен Түрікменстан өкілдері кездесті

18.02.2019

Баку қаласында Каспий теңізі мәселелері жөнінде отырыс өтеді

18.02.2019

Алматыда 120 көшеге энергия үнемдейтін жарықдиодты жарықтандыру орнатылады

18.02.2019

Астана-Қарағанды тас жолы қатты бұрқасын салдарынан жабылды

18.02.2019

Алматы облысында 365 күнде 365 кәсіпкерден өтініш қабылданды

18.02.2019

Атақты дизайнер қиын жағдайға тап болған әйелдерге 50 киім үлгісін сыйлайды

18.02.2019

2018 жылы қызылшамен ауырғандар саны өскен

18.02.2019

«Батыс» өңірлік қолбасшылығының әскери бөлімдері дабыл бойынша көтерілді

18.02.2019

Ақтаулық ата-аналар Оксфордтық курсты оқыды

18.02.2019

Қостанай ювеналдық сотында «Отбасы бөлмесі» ашылды

18.02.2019

Донецк қаласында бірнеше жарылыс болды

18.02.2019

Үндістан үкіметі Эверестің биіктігін қайта өлшемек

18.02.2019

Қазақстанда қанша қасқыр бар?

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу