Таразитану қарлығаштары

Ұлттық академиялық кітапханада Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты, драматург, киносценарист, Қазақ Ұлттық өнер университетінің профессоры Əкім Таразидың 85 жылдық мерейтойына арналған «ТАРАЗИ ТАҒЫЛЫМЫ» халықаралық ғылыми-практикалық конференцияның аясында «Әкім Тарази – кинодраматург. «Тұлпардың ізі»: сценарийден фильмге дейін» (авторы: кинотанушы, өнертану кандидаты, Қазақ ұлттық өнер университетінің профессоры, «Құрмет» орденінің иегері, Қазақстан Кинематографистер Одағының мүшесі Нәзира Рахманқызы Мұқышева)  және «Жазушы жаны. Әкім Тарази прозасындағы ұлт болмысы»» (авторы: ақын, журналист, өнертану ғылымдарының магистрі Ұларбек Нұрғалым) аты кітаптарының тұсаукесері өтті. Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрлігі мен Қазақ ұлттық өнер университетінің қолдауымен жарық көріп отырған кітаптар таразитанудың алғашқы қарлығаштары болып есептеледі.

Егемен Қазақстан
19.09.2018 1464
2

Шет елден келген жазушылар мен ғалымдар, еліміздегі зиялы қауым өкілдері қатысқан шығармашылық кездесуді тарих ғылымдарының докторы, «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» акционерлік қоғамының Басқарма төрағасы Дархан Қыдырәлі жүргізді.

«Әкім Тарази – кинодраматург. «Тұлпардың ізі»: сценарийден фильмге дейін» атты зерттеу еңбегі Әкім Таразидің кинодағы шығармашылығына, соның ішінде қазақ киносының көрнекті туындыларының бірі – жазушының сценарийі бойынша 1964 жылы түсірілген «Тұлпардың ізі» фильміне (режиссері: Мәжит Бегалин) арналып отыр. Фильмнің негізгі діңгегі – сценарий. Кинотуындының болашақ тағдырын да шешетін сол сценарий. Кітап авторы осы ретте ең алдымен фильмнің әдеби сценарийіне аса көңіл бөлген. Автор әдеби сценарийдің өзі фильмге барар жолда өзгерді ме, жоқ па, оны қалай қабылдағанына, қандай пікірлердің болғанына, т.б. назар аударған. 

Аталмыш еңбекте Әкім Таразидің Жоғары сценарлық курста (1962) дипломдық жұмысы ретінде жазған «Жазирадан» бастап, «Жанарымда – Шолпан жұлдыз» (түпнұсқада «Вижу Венеру» деп аталады), «Жазира» (аздаған өзгерістер енген «Жанарымда – Шолпан жұлдыз» сценарийінің екінші нұсқасы) және өндіріске жіберілген соңғы нұсқасы – «Тұлпар» әдеби сценарийлері мен режиссерлік сценарий, фильмді түсіру және оны экранға қабылдау кезеңдері қарастырылған. Оған қоса әдеби сценарийдің барлық нұсқасы мен режиссерлік сценарий, фильм бойынша «Қазақфильм» киностудиясының сценарлық бөлімі мен Көркемдік кеңесінде өткен талқылау жұмыстары қамтылған.

«Жалпы деректі құжаттарға, архив материалдарына сүйене отырып, нақты бір фильмнің сценарийінен бастап, өндіріске жіберілуі, түсірілуі, экранға шығуы сияқты кезеңдер қамтылған еңбек бұған дейін бізде болған жоқ. Бұл – сондай форматтағы алғашқы кітап қой. Мұндай идея осыдан бес-алты жыл бұрын келген еді. Кітапты шығарудың сәті енді келді. Амандық болса, әлі алда осындай зерттеу жүргізетін қаншама фильмдер бар. Біз көбіне дайын фильмнің өзін көріп, соған баға беріп, талдау жасап жүрміз ғой. Ал оның өмірге қалай келгенінен бейхабармыз», дейді Назира Рахманқызы.

 Ал, «ЖАЗУШЫ ЖАНЫ. Әкім Тарази прозасындағы ұлттық болмыс» атты зерттеу кітапқа Әкім Таразидың «Тасжарған», «Қорқау жұлдыз» романдары мен 5-6 повесть, әңгімелерін талдаған мақалалар еніп отыр.

Бұл кітаптың жазылу жайында автор: «Әкім Таразидың шығармашылығы бойынша жазылған бұл зерттеу еңбек ұлтымыздың болмысы жайына үңілу мақсатында қолға алынып еді. Ұлт болмысының өзгерісі әрине үлкен процесс. Оны тек қана тарихи фактілер арқылы ашып көрсету мүмкін емес еді. Бұл күрделі үрдістің құпиясына тереңірек бойлауға әдебиеттің, соның ішінде адам жанының терең қалтарыстарын шынайы образдар арқылы аша білетін прозаның орыны айрықша екендігін осы шығармаларды оқу барысында тіпті де анық түсіндім. Сондықтан да Әкім Тарази прозасын таңдадым» дейді. Бұл еңбекте автор аса күрделі қоғамдық жүйемен күреске түскен адам табиғатын, ұлт болмысын терең түйсініп, айшықты сомдаған жазушы-драматург Әкім Тарази прозасындағы кейіпкерлер бейесін мақал-мәтелдерімізде айтылатын қазақ болмысымен салыстыра зерттейді.

Бағашар ТҰРСЫНБАЙҰЛЫ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.10.2018

Қайнар Олжай: Жас журналист жайын сияқты болуы керек (Видео)

19.10.2018

Қасым-Жомарт Тоқаев: Білім беру жүйесі реформалардың шырмауынан шыға алар емес

19.10.2018

Ұлттық құндылықтардың иесі – жастар

19.10.2018

Оралда студенттерге қызмет көрсету орталығы ашылды

19.10.2018

«Қазпоштаның» 25 жылдығына орай «Жазылушылар күні» ұйымдастырылды

19.10.2018

Қасым-Жомарт Тоқаев мемлекет қаржысын үнемдеуге шақырды

19.10.2018

Еуразия ынтымақтастығының маңызы зор

19.10.2018

Амангелді Кеңшілікұлының «Қазақты сүю» атты шығармашылық кеші өтті

19.10.2018

«Әзірет Сұлтан» қорық-музейінің 40 жылдығы аясында тарихи кітаптардың тұсауы кесілді

19.10.2018

Қасым-Жомарт Тоқаев Қарағандыда жұмыс сапарымен болды

19.10.2018

Америкалық еріктілер оқушыларға ағылшын тілін үйретіп жүр

19.10.2018

Мемлекет басшысы Еуропалық комиссия төрағасы Жан-Клод Юнкермен кездесті

19.10.2018

Нұрсұлтан Назарбаев «Азия-Еуропа» форумының ХІІ саммитіне қатысты

19.10.2018

Мүмкіндігі шектеулі жандарға мүгедектер арбасын сыйлайды

19.10.2018

Президент «Азия-Еуропа» форумының ХІІ саммитінде кездесулер өткізді

19.10.2018

Владимир Путин: Өзбекстан Ресейдің сенімді серіктесі

19.10.2018

Сенатор Рысқали Әбдікеров Қарағанды облысында жұмыс сапарымен болды

19.10.2018

Атырауда мамандандырылған ХҚКО құрылысы аяқталуы жақын

19.10.2018

Мемлекет және қоғам қайраткері Темірбек Жүргеновтің туғанына - 120 жыл

19.10.2018

Павлодар-Семей тасжолында көліктер өртеніп, бір адам мерт болды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Ádep pen ádet

Jýyrda Almaty qalasyna jolymyz túsip, taǵylymy mol tamasha toıǵa qatystyq. Taý shatqalyna aqshańqan shatyr tigip, qudalaryn taǵatsyzdana kútip turǵan almatylyqtardyń ónegeli isine kóz toıyp, kóńil marqaıady. Biz toıly aýylǵa qudalar kelmeı turyp barǵan edik. Qyzyq ıelerimen burynnan tanyspyz. Arǵy túbi Arqanyń qazaqtary. Ultymyzdyń qadym zamandardan beri kele jatqan salt-dástúri, tartý-taralǵysy, jón-joralǵysy yqylym josynymen úılestirilgen toıdyń erekshe bolatyny sezilip tur.

Құрманәлі Қалмахан,

О́zge elde sultan bolǵansha...

Áı, qaıdam... О́zge elde sultan bolý qazir qıyn-aý. Sebebi óz eliniń Sultandary turǵanda shetten kelgen «bótenderdi» kim jaqtyra qoıar dersiz?! Soǵan qaramastan túrli sebeptermen shetel aýyp, «jumaq» araldaryn izdeýge bel býǵandar qarasy azaımaı tur.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Urpaq azsa – ultqa qater

J.Aımaýytov pen M.Áýezov keıbir qazaq mineziniń minin, sol mindi kórip ósken balanyń jamandyqqa salynatynyn 1917 jyly «Alash» gazetinde jarıalaǵan maqalasynda: «Ultym», – dep oqyp shyqqandar halyq arasyna kelse, qaraıa bastaıdy» dep, artynan: «Saıyp kelgende, qazaqta qalyp turǵan ózgeshe minezder: tili aıtqandy qoly qylmaıtyn – turaqsyzdyq, uıymsyzdyq, basynan aspaıtyn – ózimshildik, ezdik» depti. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Megapolıster múmkindigi

Elbasy «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty jańa Joldaýynda elimizdiń aýmaqtyq damýyna jańa tásilder engizýdi qamtamasyz etý qajet ekendigin aıta kele: «Búginde jetekshi elderdiń ekonomıkasy kóbine jahandyq qalalar nemese megapolıster arqyly tanylady.

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Izgilikke shaqyrý iriliktiń belgisi

Bıylǵy 10-11 qazan kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń dástúrli siezi óziniń halyqaralyq aýqymdaǵy asa mańyzdy únqatysý alańy ekenin taǵy bir ret dáleldedi.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу