Ортақ мүддеге ұмтылыс

Кеше Пхеньян қаласында Сеул уақытымен таңертеңгі сағат 11-ден 20 минут кеткенде қос Корея арасында тарихи маңызды құжаттарға қол қойылды. Алғашқы болып екі елдің басшылары Мун Чже Ин мен Ким Чен Ын Оңтүстік және Солтүстік Корея арасындағы әскери сала бойынша келісімге қол қою рәсімін бастады. Одан кейін олардың қатысуымен екі елдің қорғаныс министрлері мемлекет арасындағы маңызды әскери құжатқа қол қойды.

 
Егемен Қазақстан
20.09.2018 6523
2

Оңтүстік Корея қорғаныс министрі Сон Ён Му және Солтүстік Корея халықтық әскери күшінің министрі Но Гуан Чоль құжатқа қол қойып, қол қой­ған парағын ашып көрсетті. Құжат­қа «Пхеньян біріккен декларация­­сы келісімін қабылдау» деген ресми ат берілді. Аталған құжатты қос елдің үкіметі «Қос Корея саммиті, қыркүйек айындағы Пхеньян декларациясын қабылдау» деген атпен жариялады.

11-ден 40 минут кеткенде екі елдің басшылары тілшілердің алдында ресми сөз сөйлеп, маңызды саяси мәлімдеме жасады. Саммиттің нәтижесі бойынша ең маңыздысы, бірінші – Түбекті ядролық қарудан арылтудың жолдарын қарастыру мәселесі алғаш рет Солтүстік Корея лидерінің аузымен ресми түр­де айтылды. Бұл бағытта «Қос Корея толықтай ядролық қарудан арылуды жылжыту үшін тығыз ынтымақтастық орнатады». Екінші – әскери құжатты негізге ала отырып, «Әскери бағыттағы жаулық қарым-қатынасты тоқтату» деген ниеттерін қағазға түсіріп, әске­ри текетіресті жұмсартуға келісті. Үшін­ші – «Осы жылы Солтүстік Корея басшы­сы­ның Оңтүстік Кореяға алғаш рет мем­лекеттік сапары ұйымдастырылады». Төртінші – Ядролық полигонның бірі «Тончанри сынақ алаңын мүлдем жабу­ға» уағдаласты. Бесінші – туыстас ел бірігіп, халықаралық деңгейде «2030 жылы Қос Корея жазғы Олимпиаданы атап өту үшін жұмыстар атқаратынын» мәлім етті. Алтыншы – «Кымгансан тұрақты кездесу орны ашылады». Оның ашылуы солтүстік тарапына тиім­ді туристік саланы дамытып қана қой­майды, бір-бірінен көз жазып қалған отбасыларды жиі кездестіруге мүмкін­дік туып және қарым-қатынасқа жаңа сер­пін береді. Жетінші – екі елдің арасында қосылмай жатқан байланыс­ты жандандырып тірілту үшін «Бір жылдың ішінде темір жол,·тас жолды қосу құрылысын бастау ресми шарасын өткізуді» қолға алады. Сегізінші – «Наурыздың бірінші күні атап өтетін Тәуелсіздік қозғалысының 100 жылдық мерейтойын бірге атап өту шарасы­на қатысты дайындық жұмыстарын бір­ге бастауға» ниеттерін білдірді. Тоғы­зын­шы – «Оңтүстік пен Солтүстік Корея арасында түрлі сала бойынша өзара алмасу мен ынтымақтастықты кеңейту ісін және түрлі байланысты белсенді жүргізеді». Оныншы – 1950-1953 жылдары Корей соғысы кезінде «Бөлініп қалған отбасылар мәселесін шешуді жүзеге асырады. Он бірінші – «Корей түбегін ядролық қару және ядролық қауіп жоқ бейбіт жер жасауға» келіскендігі айтылды. 

Көріп отырғандарыңыздай, бұл ке­ліс­сөз бен саммиттің қол жеткізген нәти­жесі ауыз толтырып айтарлықтай және мәні мен мағынасы зор. Міне, осылай ха­лық­аралық қоғамдастық пен әлем жұрт­шылығы алдында қос Кореяның беделі өсіп, Пхеньянда болған 3-ші саммит­тің 2-ші отырысында көзделген маңыз­ды мәселелер толығымен талқыла­нып, қос тарап та қанағаттанарлық жауап алып, діттеген мақсаттарына жетті. Дегенмен Мун Чже Ин бір сөзінде әзірге түбекті толықтай ядролық қарудан арылту жөнінде уағдаластыққа қол жет­кізілмегенін және оның себебін, бұл бағытта алғашқы қадамдардың жасал­ғандығын атап өтті. Бастысы Сол­түстік Кореяның сөзінде тұрып, іске көш­кендігін және Ядролық қарусыз түбекті жасауға келіскендігін қадап айтты. Бұл екі елдің арасында бұған дейін бол­ған келіссөздерден бөлек сипатқа ие. Өйт­кені онда ядролық қарудан арылуға деген ниет пен іс-әрекеттің орындалуын іс жүзінде көрсететіндігі жазылды.

Саммит барысында екі елдің басшылары айтқан сөздері мынадай. Бірінші сөз алған Солтүстік Кореяның басшысы «Ядролық қарусыз түбек жасау үшін тырысамын» деп ресми түрде мәлімдеме жасады. Оның аузынан мұндай сөздің шығуы екі елдің саяси бағытында үлкен өзгеріс туа бастағанын аңғартады. Бұл Корей түбегіне бейбітшілік орнай бас­тады деген сөз. Келесі болып сөз алған Мун Чже Ин мырза «Соғыссыз түбек басталды» деп жариялады. Және бүгінгі күнді ерекше күн деп атап өтті. Өзінің қуанышты көңіл-күйін де жеткізді. Сонымен қатар АҚШ пен Солтүстік Кореяның арасындағы байланысты жетілдіру жағы сөз болды. 

Бұл саммитте ядролық қарудан арылу­ға Солтүстік Кореяның ресми түрде ниет танытқанын әлемдік дип­ло­маттар мен саясаткерлер жақсы қабыл­дады. Бұл қадам АҚШ билігіне Сол­түс­тік Корея үкіметінің жасаған дип­ло­ма­тиялық қадамы деп бағаланды. Солтүстік Корея өзінің уәдесінде тұрды. «Ал енді Америка өзінің уәдесінде тұра ма?» деген сұраққа жауап ашық түрде қалды. Бұл дипломатияны «Қадам­ға қадам дипломатиясы» деп атады. Сол­түстік Кореяның жасаған қадамына АҚШ та бір қадам жасап, бір-біріне берген уәдесін орындау қажет. Сонда ғана Корей түбегінде бейбітшілік орнап, әр ел түбектің мәңгілік тыныштығына сүбелі үлестерін қоса алады. 

Өз кезегінде президент Мун Чже Ин Сол­түстік Корея лидері Ким Чен Ынды арнайы шақырды. Ким Чен Ын оның шақыр­туын қабыл алғандығын және жақын арада Сеулге баратындығын мәлім­­деді. Әлем жұртшылығына жас көсем­­нің Оңтүстік Кореяға алдағы уақыт­қа жос­­пар­ланған сапары тосын жаңалық болды. Ким Чен Ынның Оңтүстік Корея еліне мемлекеттік сапары – тағы бір тарихи жаңа парақты ашады. Ол осы жыл­дың ішінде жүзеге аспақ. Одан басқа Сол­түс­тік Корея басшысы Оңтүстік Корея елі тарапынан осы саммитке белсенді қа­тыс­қан барлық адамдарға алғысын жет­кізді. Сөз соңында екі елдің басшылары саммитке жетістік тілеп отырған екі ел халқына және шетелдегі барлық корей жұртшылығына алғыстарын жеткізді. 

Қос Кореяның саммитінің нәтижесіне АҚШ билігі оң баға берді. Дональд Трамп Тончанридегі зымыран сынақ алаңын жабуға байланысты хабарды жақсы қабылдағанын қуана жеткізді. Сонымен қатар АҚШ-тың мемлекеттік хатшысы Майкл Помпео да «Ким төраға Сингапурда Трампқа берген уәдесінде толық тұрды» деп Ким Чен Ынның уәдеде тұра білетін қасиетін өте жоғары бағалап, екі елдің байланыстары жылдам қарқынмен әлі де дами түсетіндігіне сенім білдірді.

Саммиттің қорытындысына аз-кем сарап­тама жасайтын болсақ, бұл бас­қосу­дан үлкен дипломатияның бастал­ғандығын аңғарамыз. 

Солтүстік Кореяның мәлімдеме ар­қылы ең бірінші Қытай мен АҚШ ара­сын­дағы сауда соғысын сәтті пайдаланып, алпауыт көршінің ықпалынан шығыңқырап, АҚШ-пен достық қарым-қатынасты орнатып алуға Президент Трамптың мерзімі аяқталмай тұрып қол жеткізуге талпынып отырғандығы, екінші Мун Чже Иннің президенттік мерзімі кезінде Сеул мен Пхеньян арасындағы Корея дағдарысының мүлдем аяқталғандығын жақын арада жариялауға қадам жасай бастағандығы, үшінші Олимпиада секілді шараларды өткізіп Солтүстік Кореяның имиджін көтеруді көздеп отырғандығы, төртінші экономикасы мен ішкі қуатын түзейтін сауда байланыстарын барлық елмен жандандыруды қалайтындығы, бесінші Қытай, Жапония, Ресей секілді елдердің тарихи ықпалынан шығуды мұрат ететіндігі, алтыншы «Біріккен Ұлттар Ұйымымен ынтымақтастықты жетілдіруді көздейтіндігі және жетінші қос Кореяның бірігуін өздері бірінші болып бастайтындығы аңғарылады. Корей деген ұлт өз тарихын өз қолымен жасай алады деп жиі айтатын жас көсемнің сөздері – алысқа көз тастап отырған жас саясаткердің өз есебі ішінде екенін айғақтайды. Түбі ол Солтүстік Кореяның есігін әлем еліне ашуы мүмкін. Кім білсін, ол бұған дейінгі көсем­дер жа­самаған ұлы ерлікті жасап, көне Когурё деген елдің рухын тірілтіп, екі елді бірік­тіруге өз үлесін қосып, әлем күтпеген жаңа саясаттың басталуы ғажап емес. 

Дастан АҚАШ,

арнайы «Егемен Қазақстан» үшін 

Оңтүстік Корея, 

Сеул қаласы
 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.10.2018

Павлодар-Семей тасжолында көліктер өртеніп, бір адам мерт болды

19.10.2018

TWESCO дүниежүзілік мәдениет форумына қатысты

19.10.2018

Ресей қорғаныс министрлігінің апатқа ұшыраған Л-39 ұшағының құлаған жері белгілі болды

19.10.2018

Түркі кеңесінің Экономика министрлерiнiң 8-шi кездесуi 2018 жылдың 17 қазанында Бішкекте өттi

19.10.2018

Багам аралдарында Бағытбергеновтың бағы жанды

19.10.2018

Ұлттық банк халықтың құқығын бұзған банктерді атады

19.10.2018

Ресей, Қазақстан, Өзбекстан жаңа ғарыш жобасын бастамақ

19.10.2018

Нәтижесі көңілімізден шығады

19.10.2018

Робот техникасынан өткен халықаралық чемпионатта қарағандылықтар жүлдемен оралды

19.10.2018

«Өзен» фильмі «Азиялық Оскардан» үмітті

19.10.2018

Танымал ақын Абдрахман Асылбеков өмірден озды

19.10.2018

Айкерім Мұқағалидың ауылына барады

19.10.2018

Парламент Сенатының депутаты Атбасарға барды

19.10.2018

Ең төменгі жалақыны ұлғайту үшін үш жылда 288,9 млрд теңге қарастырылған - Қаржы министрі

19.10.2018

Ақтау-Баку бағытындағы жүк кемесінің экипаж мүшелері уланды

19.10.2018

Қазақ­стан 140 елдің ішінде 59-орынға табан тіреген

19.10.2018

Зиялы қауым өкілдері Жолдауға пікір білдірді

19.10.2018

Қазақстанда Ішкі істер департаменттерінің атауы өзгертілді

19.10.2018

«Азия-Еуропа» саммиті Брюссельде өтіп жатыр

19.10.2018

Оралда Ассамблея мүшелері кеңесті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Ádep pen ádet

Jýyrda Almaty qalasyna jolymyz túsip, taǵylymy mol tamasha toıǵa qatystyq. Taý shatqalyna aqshańqan shatyr tigip, qudalaryn taǵatsyzdana kútip turǵan almatylyqtardyń ónegeli isine kóz toıyp, kóńil marqaıady. Biz toıly aýylǵa qudalar kelmeı turyp barǵan edik. Qyzyq ıelerimen burynnan tanyspyz. Arǵy túbi Arqanyń qazaqtary. Ultymyzdyń qadym zamandardan beri kele jatqan salt-dástúri, tartý-taralǵysy, jón-joralǵysy yqylym josynymen úılestirilgen toıdyń erekshe bolatyny sezilip tur.

Құрманәлі Қалмахан,

О́zge elde sultan bolǵansha...

Áı, qaıdam... О́zge elde sultan bolý qazir qıyn-aý. Sebebi óz eliniń Sultandary turǵanda shetten kelgen «bótenderdi» kim jaqtyra qoıar dersiz?! Soǵan qaramastan túrli sebeptermen shetel aýyp, «jumaq» araldaryn izdeýge bel býǵandar qarasy azaımaı tur.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Urpaq azsa – ultqa qater

J.Aımaýytov pen M.Áýezov keıbir qazaq mineziniń minin, sol mindi kórip ósken balanyń jamandyqqa salynatynyn 1917 jyly «Alash» gazetinde jarıalaǵan maqalasynda: «Ultym», – dep oqyp shyqqandar halyq arasyna kelse, qaraıa bastaıdy» dep, artynan: «Saıyp kelgende, qazaqta qalyp turǵan ózgeshe minezder: tili aıtqandy qoly qylmaıtyn – turaqsyzdyq, uıymsyzdyq, basynan aspaıtyn – ózimshildik, ezdik» depti. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Megapolıster múmkindigi

Elbasy «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty jańa Joldaýynda elimizdiń aýmaqtyq damýyna jańa tásilder engizýdi qamtamasyz etý qajet ekendigin aıta kele: «Búginde jetekshi elderdiń ekonomıkasy kóbine jahandyq qalalar nemese megapolıster arqyly tanylady.

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Izgilikke shaqyrý iriliktiń belgisi

Bıylǵy 10-11 qazan kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń dástúrli siezi óziniń halyqaralyq aýqymdaǵy asa mańyzdy únqatysý alańy ekenin taǵy bir ret dáleldedi.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу