Балуандар Бухаресте бақ сынайды

Биылғы жылы самбошылардың әлем чемпионаты 8-12 қараша аралығында Бухаресте өтеді. Айтулы жарыста 80-ге жуық мемлекеттен келген балуандар белдесіп, 27 жүлде жиынтығын сарапқа салады. Бұл жолы ерлер және әйелдер арасындағы белдесулермен қатар, әдеттегідей, жауынгерлік самбодан да сайыстар ұйымдастырылады. Дүбірлі додада күш сынасуға бел буғандар қатарында Қазақстанның да өрендері бар. 

Егемен Қазақстан
20.09.2018 3489
2

Дүбірлі дода қарсаңында отандық самбошылардың қол жеткізген көрсеткішіне азды-кемді тоқтала кетсек, ең бас­тысы, спорттың бұл түрінде же­ңіс­пен өрілген бай дәстүріміз бар. Елімізде мықты бапкерлік мектеп қалыптасып, байрақты бәсекелерде біздің балуандардың шоқтығы әркез биік болғанына қалың көрермен куә. КСРО дәуі­рінде қандастарымыздың арасынан екі әлем чемпионы шықты. Бұл көшті Диқанбай Биткөзов пен Марат Жақитов сынды атақты бапкерлерден тәлім-тәрбие алған Қанат Байшолақов бастады. 1984 жылы Мадридте өткен додада аса жеңіл салмақ дәрежесінде бел­дескен ол алтын тұғырға кө­терілді. Арада бес жыл өткен соң АҚШ-тың Уэст-Ориндж қала­сында ұйымдастырылған жарыс­та дәл сол салмақта бақ сынаған Батыр Қуанышевтің төл шәкірті Асқар Шайхиев бас жүлдені қанжығасына байлады. 

Өкінішке қарай, қазір алтын асықтай сол қос азамат та арамызда жоқ. 2000 жылдың мамыр айында түн жамылған киллер Оралдағы дәл өз үйінің іргесінде 37 жастағы Асқар Шайхиевті атып өлтірсе, 2011 жылдың қа­қа­ған қысында Қарағанды мен Жез­қазған тас жолының бойында 49 жастағы Қанат Байшолақовты «КамАЗ» көлігі қағып кетті. 

Тәуелсіздік алғаннан кейін Қазақстан самбошыларының даң­қы шартарапқа жайылды. 1992 және 2017 жылдар аралығында 25 мәрте жалауы желбіреген әлем чемпионатының барлығында отандық балуандардың қан­жы­ғасы майланып, олар елге мол олжамен оралды. Мәселен, оралдық Ерболат Байбатыров қатарынан төрт рет (2008, 2009, 2010, 2011 ж.ж.) жеңіс тұғырының ең биік сатысына көтерілсе, ақтөбелік Асхат Шахаров үш мәрте (2000, 2004, 2005) сондай құрметке бө­ленді. Дүниежүзілік додаларда дара шығып, алтын медальді кеу­десінде жарқыратқандар қатар­ында Бауыржан Садықанов (1993), Қоныс Жетпісов (2001), Дәу­рен Жайнақов (2009), Азамат Мұ­қанов (2010), Бейімбет Қан­жанов (2015) және Есет Қуанов (2017) сынды жігіттер бар. 

Жоғарыда біз тек әлем чемпио­ны атанған азаматтардың ғана есімдерін атадық. Ал тәуелсіз елдің туын көтеріп, дербес команда ретінде халықаралық аренаға шыққалы бері күміс пен қола жүлдені иеленген қазақстандық самбошылардың саны 60-тан асып жығылды. Мысалы Ерболат Байбатыров төрт алтыннан бөлек, бір күміс (2016) пен қос қоланы (2007, 2012) еншіледі. Асхат Шахаровтың тағы бір күмісі (1999) мен екі қоласы (1998, 2002) бар. Қоныс Жетпісов екі рет ақтық сында (1998, 1999) күш сынасу мүмкіндігіне ие болды. Азамат Мұқанов өз қоржынын тағы төрт қола жүлдемен (2007, 2008, 2009, 2012) толықтырды. Есет Қуанов екі рет үшінші сатыға (2014, 2015) табан тіреді. Осыдан бірер жыл бұрын ғана Бейімбет Қанжановтың да қолаға (2017) қол созғаны есімізде. 

Әлем чемпионы атағына қол жеткізе алмаса да, біраз биік белестерді бағындырған ба­луан­дарымыздың да қатары қалың. Атап айтсақ, Асылбек Әлкей – бес (2012 – күміс, 2007, 2008, 2009, 2014 – қола), Дінмұхамед Мү­сірәлиев – төрт (2002 – күміс, 1997, 2000, 2005 – қола), Бірлес Есенғалиев – үш (2006 – күміс, 2003, 2004 – қола) және Сәлкен Жартыбаев (1992 – күміс, 1994 – қола) пен Арсен Хатип (2005 – күміс, 2010 – қола) – екі реттен жүлдегерлер қатарынан көрінді. Сондай-ақ Руслан Сейілханов, Зекен Шаймерденов, Ғалымжан Жылкелдиев, Берік Жетпісбаев, Қайрат Күнсафин, Марат Таха­нов, Ерлан Тәжіков және Тимур мен Медет Оңдағанов, Саят Шәмшиев сынды болмысы бөлек балуандардың жеңіс тұғырында марқайып тұрған сәттері күні бүгінгідей көз алдымызда. 

Қыздар арасынан әлемдік деңгейдегі жарыстарда жүлде алған тұңғыш қазақ самбошысы – Айсара Керімбекова. Ол Кеңес Одағы тұсында және еліміз еге­мендік алғаннан кейін де төрткүл дүниенің мықтылары бас қосқан жарыста жүлделі орындарды иеленіп, еңсемізді бір көтеріп тастады. 1995 жылы Токиода Сәуле Ғабдулинна әлем чемпионы атағына қол жеткізіп, барша жанкүйерлерді қуаныш пен шаттыққа бөледі. 2007 жылы Чехияда Раиса Байлиева және 2014 жылы Жапонияда Гауһар Тұрмаханова дәл сол белесті бағындырып, алтыннан алқа тағынды. 

Әр жылдары әлем чемпио­на­тында жүлде алған арулары­мыздың саны 50-ге жуықтайды. Солардың арасындағы ең атақ­тылары жайында айтсақ, Сәуле Ғабдуллина 1992 және 1996 жыл­дары қола алса, 2001 жылы кү­міспен күптелді. 1999, 2000, 2005, 2006 жылдары Раиса Байлиева үшінші орынды иеленді. 1999, 2001, 2005 жылдары Алмагүл Кашина қолаға қол созды. Динара Оразбекова, Қалжан Тайжанова, Келбет Нұрғазина, Ленария Меңғазова және Әлия Жылқыбаева сынды сұлулар екі реттен жеңіс тұғырына көтерілді. Ал осы күндері өнер көрсетіп жүр­ген балуандар арасынан Діл­дәш Күрішбаеваның қарқыны қуантарлық. 2014 жылғы әлемдік додада күміс медальді мойнына ілген Ділдәш 2013, 2015 және 2016 жылдары қола жүлдені ен­шіледі. 

Міне, қысқаша баяндасақ, Қазақстан самбосының қысқаша тари­хы осындай. Ал соңғы әлем чем­пионаты былтырғы жыл­дың қараша айында Сочиде ұйым­дас­тырылған болатын. Сол жарыста Есет Қуанов (62 кило) бас жүлдені олжаласа, Бейімбет Қанжанов (52 кило) пен Әлібек Зекенов (90 кило) қола медальді иеленді. Сондай-ақ Қазақстанның әйелдер құрамасы сапында белдескен Аида Қаршаева (56 кило) үшінші сатыға жайғасты. 

Ғалым СҮЛЕЙМЕН,

«Егемен Қазақстан»

АЛМАТЫ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.10.2018

Павлодар-Семей тасжолында көліктер өртеніп, бір адам мерт болды

19.10.2018

TWESCO дүниежүзілік мәдениет форумына қатысты

19.10.2018

Ресей қорғаныс министрлігінің апатқа ұшыраған Л-39 ұшағының құлаған жері белгілі болды

19.10.2018

Түркі кеңесінің Экономика министрлерiнiң 8-шi кездесуi 2018 жылдың 17 қазанында Бішкекте өттi

19.10.2018

Багам аралдарында Бағытбергеновтың бағы жанды

19.10.2018

Ұлттық банк халықтың құқығын бұзған банктерді атады

19.10.2018

Ресей, Қазақстан, Өзбекстан жаңа ғарыш жобасын бастамақ

19.10.2018

Нәтижесі көңілімізден шығады

19.10.2018

Робот техникасынан өткен халықаралық чемпионатта қарағандылықтар жүлдемен оралды

19.10.2018

«Өзен» фильмі «Азиялық Оскардан» үмітті

19.10.2018

Танымал ақын Абдрахман Асылбеков өмірден озды

19.10.2018

Айкерім Мұқағалидың ауылына барады

19.10.2018

Парламент Сенатының депутаты Атбасарға барды

19.10.2018

Ең төменгі жалақыны ұлғайту үшін үш жылда 288,9 млрд теңге қарастырылған - Қаржы министрі

19.10.2018

Ақтау-Баку бағытындағы жүк кемесінің экипаж мүшелері уланды

19.10.2018

Қазақ­стан 140 елдің ішінде 59-орынға табан тіреген

19.10.2018

Зиялы қауым өкілдері Жолдауға пікір білдірді

19.10.2018

Қазақстанда Ішкі істер департаменттерінің атауы өзгертілді

19.10.2018

«Азия-Еуропа» саммиті Брюссельде өтіп жатыр

19.10.2018

Оралда Ассамблея мүшелері кеңесті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Ádep pen ádet

Jýyrda Almaty qalasyna jolymyz túsip, taǵylymy mol tamasha toıǵa qatystyq. Taý shatqalyna aqshańqan shatyr tigip, qudalaryn taǵatsyzdana kútip turǵan almatylyqtardyń ónegeli isine kóz toıyp, kóńil marqaıady. Biz toıly aýylǵa qudalar kelmeı turyp barǵan edik. Qyzyq ıelerimen burynnan tanyspyz. Arǵy túbi Arqanyń qazaqtary. Ultymyzdyń qadym zamandardan beri kele jatqan salt-dástúri, tartý-taralǵysy, jón-joralǵysy yqylym josynymen úılestirilgen toıdyń erekshe bolatyny sezilip tur.

Құрманәлі Қалмахан,

О́zge elde sultan bolǵansha...

Áı, qaıdam... О́zge elde sultan bolý qazir qıyn-aý. Sebebi óz eliniń Sultandary turǵanda shetten kelgen «bótenderdi» kim jaqtyra qoıar dersiz?! Soǵan qaramastan túrli sebeptermen shetel aýyp, «jumaq» araldaryn izdeýge bel býǵandar qarasy azaımaı tur.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Urpaq azsa – ultqa qater

J.Aımaýytov pen M.Áýezov keıbir qazaq mineziniń minin, sol mindi kórip ósken balanyń jamandyqqa salynatynyn 1917 jyly «Alash» gazetinde jarıalaǵan maqalasynda: «Ultym», – dep oqyp shyqqandar halyq arasyna kelse, qaraıa bastaıdy» dep, artynan: «Saıyp kelgende, qazaqta qalyp turǵan ózgeshe minezder: tili aıtqandy qoly qylmaıtyn – turaqsyzdyq, uıymsyzdyq, basynan aspaıtyn – ózimshildik, ezdik» depti. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Megapolıster múmkindigi

Elbasy «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty jańa Joldaýynda elimizdiń aýmaqtyq damýyna jańa tásilder engizýdi qamtamasyz etý qajet ekendigin aıta kele: «Búginde jetekshi elderdiń ekonomıkasy kóbine jahandyq qalalar nemese megapolıster arqyly tanylady.

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Izgilikke shaqyrý iriliktiń belgisi

Bıylǵy 10-11 qazan kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń dástúrli siezi óziniń halyqaralyq aýqymdaǵy asa mańyzdy únqatysý alańy ekenin taǵy bir ret dáleldedi.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу