Парасаттылық пен азаматтықтың өнегесі

Егемен Қазақстан
21.09.2018 2904
2

«Қоғамдағы тарихи құбылыстар мен қоғам дамуының беткеұстары болып жүрген ірі тұлғалар жайлы өз сөзімізді айтуға тиіспіз және ол – адамгершілік парызымыз», – десек, бұл ұлағатты сөз­­дің мән-мағынасын өмірден өтсе де, артында өшпес із қалдырған параса­т­ты да пайымды дарабоз тұлға, мемле­кет және қоғам қайраткері Ұзақбай Қара­ман­ұлының даңқты есімімен, ізгілік­ті істерімен тығыз байланыстырып, сабақ­тастыра айтсақ болады.

Ұзақбай Қараманұлы – қарапайым құрылысшыдан жоғары лауазымды үкімет басшысына, Тәуелсіз Қазақ­стан­ның тұңғыш премьер-министріне дейін өз еңбегімен өскен қайраткер тұлға. Мына ерекшелікті қараңыз: Ұзақ­бай аға Кеңес заманында Қазақ КСР Ми­нистр­лер Кеңесінің соңғы төрағасы болса, Қазақ­стан өз тәуелсіздігін жариялап, жаңа премьер-министр лауазымын енгіз­генде осы қызметке тағайындалған тұң­ғыш қайраткер ретінде де тарихта қалды.

Ақылы мен парасаты, біліктілігі мен білімділігі, іскерлігі мен ізеттілігі, сабырлылығы мен сырбаздығы Тәуел­сіз еліміздің Тұңғыш Президентінің жанында тұңғыш үкімет басшысы болуға лайық еді. 

Оның бар болмысынан бекзаттықты, ой-өрісінен тектілікті таныған болсақ, ағамыздың түп-тегіндегі Жалаңтөс баһа­дүр, Әйтеке би, Жанқожа батырлар­дың лебі сезілгендей еді.

Адам артында із қалдыру үшін дүниеге ке­леді десек, ағамыздың ғұмырнамасы өз­­ге­лерге үлгі боларлықтай өнегелі де із­гі­­­­­лік­ті, тағылымы мол ғибратты істер­ге толы. Қан­дай жауапты, лауазымды қыз­мет ат­­қар­са да, асқақтамады, азамат­тық қал­­­пын сақ­тады, елім деп еңбек­теніп, ту­ған хал­­­қына, туған жеріне тек жақсылық тіледі.

Республика үкіметінің басында тұр­ған кезінде еліміздің мерей-мәрте­бесін, абырой-беделін асыруға, ел экономи­касы­ның барлық саласының өсіп-өркен­деуіне ерекше еңбек сіңірді.

Әсіресе Ұзақбай Қараманұлы Арал теңізінің проблемасы ғаламшардың орасан зор экологиялық апаты ретінде аса өткір сипат алған кезеңде ерлікке бергісіз істер тындырды.

«Арал өңіріндегі экологиялық қасірет салдарынан зардап шеккен азаматтарды әлеуметтік қорғау туралы» Заң жобасын жасаған үкіметтің жұмыс тобын басқарды. Сонымен бірге Семей полигоны бойынша жасалған жұмыс тобын да басқарып, сол кездегі Жоғарғы Кеңес сессиясында үкіметтің атынан баяндама жасап, депутаттардың алдында аталған заңдарды қорғап, алып шыққан да – осы Ұзақбай ағамыз.

Сондай-ақ Арал өңірінен «Эколо­гиялық қасірет аймағы» мәртебесін алып тастау, экологиялық жеңілдіктерді жою күн тәртібінен түспей, қайта-қайта көтерілген кезде осы мәселенің біржолата нүктесін қоюға да орасан зор үлес қосты.

Бүгінде Сыр бойының тұрғындары пайдасын көре бастаған «Ғасыр жобасы» атанған «Сырдария өзенінің арнасын реттеу және Аралдың Солтүстік бөлігін сақтап қалу» (САРАТС) жобасында да Ұзақбай ағаның өзіндік өшпес ізі, қолтаңбасы бар.

Бастауында Елбасы тұрған, сметалық құны 240 млн АҚШ доллары тұратын бұл жобамен 1993 жылдан бастап айналысты. Алғаш рет Қызылорда қала­сында ел Президентінің бастамасымен «Аралды құтқару – ғаламдық проблема» деген атпен халықаралық конферен­ция өткізілді. Аралды сақтау қоры құ­рылды. Оны алғашқы жылдары Елбасы басқарды. Осы кезеңдерде Ұзақбай аға Президенттің қасында жұмыс істеді.

1995 жылы Қазақстан мемлекетінің атынан Ұзақбай Қараманұлы Парижге барып, Дүниежүзілік банк басшыларымен бірге 18 «донор» елдің, яғни басқа елдерге көмек беру мүмкіндігі бар дамыған елдердің өкілдерімен кез­десті. 2003 жылы 240 млн доллардың 63 мил­лионын бөлуге қол жеткізді. Қазір де бұл қаржыға «САРАТС» жобасының бірінші кезеңінде ауқымды жұмыстар атқарылып, аяқталды. Енді екінші кезеңін жалғастыру бағытында жұмыстар жүргізілуде.

Сонымен қатар Ұзақбай аға Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаттығына екі мәрте қатарынан сай­ланып, Сыр өңірінің әлеуметтік-эконо­ми­калық саласының дамуына, экология­лық жағдайын жақсартуға байланысты өзекті мәселелердің оңтайлы шешілуіне ұдайы көмектесіп, қамқор болды. Өзінің туып-өскен жерінің тіршілігімен тыныс­тап, кіндік қаны тамған топырағынан байланысын үзген жоқ. Сол себепті де Ұзекеңнің ізгілікті іздері Сыр елінде сайрап жатыр деуге толық негіз бар. 

«Тау алыстаған сайын асқақтай тү­сед­і» дейді дана халқымыз. Бүкіл ғұмы­рын тәуелсіз елі мен халқының өсіп-өр­­кен­­деуіне арнаған, көптеген жоғары ла­уа­з­ым­ды мемлекеттік қызметтерді абы­­­­рой­мен атқарған Ұзақбай Қараман­ұлы­­­ның халқы алдындағы өлшеусіз ең­бегі ел есінен еш шықпақ емес. Барған са­­йын асқақтай, күн өткен сайын биіктей түспек.

Ол бекзат болмыстың, сарқылмас сабыр мен таусылмас төзімнің иесі, пара­сат­тылық пен азаматтықтың өнегесі, ал­дыңғы буындағы аға ұрпақтың құр­метіне бөленген, кейінге ұрпаққа үлгі болған біртуар тұлға еді. 

Туған жері Ұзақбай Қарамановтай біртуар перзентін қашанда мақтанышпен еске алып отыратын болады.
 

Қырымбек КӨШЕРБАЕВ, 
Қызылорда облысының әкімі 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

10.12.2018

Қарағандылықтар «ҚазРобоСпорт» чемпионатының бас жүлдесін жеңіп алды

10.12.2018

Ежелгі металлургия іздерін Тарбағатай даласынан көруге болады

10.12.2018

Қытай 2000-нан астам қазаққа өз территориясынан шығуға рұқсат берді

10.12.2018

Д.Назарбаева Дүниежүзілік банкінің Орталық Азия жөніндегі Аймақтық директорын қабылдады

10.12.2018

Солтүстікқазақстандық екі кәсіпкер «Жомарт жүрек» байқауының жеңімпазы болды

10.12.2018

«Латын әліпбиіне көшу – тарихи таңдау» республикалық ғылыми-теориялық online конференция өтті

10.12.2018

Халықаралық Олимпиада комитеті Алла Важенина, Анна Нұрмұхамбетова және Ольга Рыпаковаға медальдары қайтарады

10.12.2018

Павлодарда «Лайықты еңбек – мемлекеттің тұрақтылық негізі» форумы өтті

10.12.2018

Атыраулық дзюдошылар Конфедерация Кубогінің иегері атанды

10.12.2018

Облыста озық шыққан аудандар марапатталды

10.12.2018

Александр Журавский Мұхаммед Рабииден жеңілді

10.12.2018

Дархан Қыдырәлі The Asahi Shimbun басылымына сұхбат берді 

10.12.2018

Қызылордада жер телімдері аукционға шығарылды

10.12.2018

Қызылорда облысының әкімі мүмкіндігі шектеулі жандар автокөлік сыйлады

10.12.2018

Қостанайда табиғат қорғау полицейлері киік атқан қаскөйді ұстады

10.12.2018

Сығанақ қалашығы туризмге қызмет етеді

10.12.2018

Қыздар университеті робот құрастыратын стартап жобалар жасайды

10.12.2018

«Қайраттың» екі футболшысы - әлемнің үздік ойыншысы номинациясына үміткер

10.12.2018

Дүниежүзілік банк Қазақстанның коммуналдық инфрақұрылымын дамытуға қатысады

10.12.2018

Алматыда жас дзюдошылардың турнирі өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tańǵajaıyptary

О́tken joly jazǵan baǵanymyzda («EQ», 21.11.18) Táýelsizdiktiń arqasynda qazaq jastarynyń sporttyń elıtalyq túrlerinen álemdik dodalarda tek sońǵy jyldary ǵana top jaryp jatqan birneshe mysaldaryn keltirgen edik. Sonymen birge qazaq ánderimen, ulttyq áýenmen álemdi aýzyna qaratyp júrgen ánshilerimiz týraly da jazǵanbyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Jekemenshik teatrlar jaıy

Jalpy, kez kelgen halyqtyń mádenıeti men rýhanı damý deńgeıi teatr salasyndaǵy jetistikterimen ólshenetini tarıhtan málim. О́rkenıetti memleketterdegi bir ǵana qalanyń ózinde teatr sany 200-den asyp jyǵylatyndyǵy sonyń buljymas dáleli bolsa kerek-ti.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Aqparattar aýqymyndaǵy aqıqat

Taıaýda Almatyda ótken medıaquryltaıda Qazaqstandaǵy buqaralyq aqparat qural­darynyń qazirgi jaı-kúıi keńinen áńgime boldy. Mamandar tarapynan aıtylǵan pikirlerge qulaq qoıar bolsaq, sońǵy jyldary qazaqstandyq BAQ-tyń, ásire telearnalardyń reıtıngi aıtarlyqtaı túsip ketken. Máselen, 2013 jyldan bergi aralyqta bul kórsetkish 22 paıyzǵa tómendegen eken. Onyń sebebi nede?

Сайраш ӘБІШҚЫЗЫ, Қазақстанның білім беру ісінің құрметті қызметкері

Halyq sózinde birtutastyq, birlik bar

«Halyq» sóziniń mán-maǵynasy óte tereń ekeni barshaǵa málim. Másele – osyndaı saıası astary aıryqsha sózdi qalaı qoldanyp júrgenimizde. Merzimdi baspasóz betterindegi habarlardan,  teleradıo arnalardan, ózara áńgimeden «aýyl halqy», «qala halqy» degendi oqyp ta, estip te júrmiz. Máselen, telearnalardyń birinen «Arshaly aýdanynda 27 myń halyq bar» degendi estidim de, «halyq sózin durys qoldanaıyq» dep, ózimniń oı dápte­rime jazyp qoıdym. Sebebi orys tilinde «narod sela» nemese «narod derevnı», «na­rod raıona», «narod goroda» demeıdi, tipti jazbaı­dy. Bul tilde «naselenıe», «jıtelı», «gorojane», «selchane» deıtinin bilemiz. Biz qazaqsha «aýyl turǵyndary», «qalalyqtar» nemese «qala turǵyndary» desek, ekpini báseń bolyp, birdeńe joǵaltyp alatyndaı, «aýyl halqy», «qala halqy» dep qysqa qaıyramyz. Sonda deımin-aý, qazaǵymyzdy bólip, jiktep, birtutas halyq sanatyna qospaı turǵanymyzdy nege ańǵarmaımyz?!

Дидар Амантай,

Túsiniktiń kúıreýi

Sońǵy jyldary, sandyq tehnologıalyq ónimderdiń (iPhone, Red One, digital camera, information technology) alǵashqy nusqalary (computer, printer, scaner, copier), shyqqanyna tabany kúrekteı jarty ǵasyrǵa jýyq ýaqyt, jeteqabyl mezgil ótkende, ozyq qoǵamdarda, qala berdi, damýshy elderde, tipti, jalpy adamzattyq mádenı-rýhanı keńistikterde iri-iri qomaqty ózgerister júrdi. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу