Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

- 1484559850_user.jpeg -
Егемен Қазақстан
21.09.2018 1657
3

Merekeniń tusynda toıǵa arnap pisirilgen palaýdyń «jyryn», qazannyń túbindegi keleńsiz jaıtty kórgen bylaıǵy jurt qazaqtar týraly, Astananyń halqy týraly ne dep ketti eken dep, áli kúnge deıin kóńildiń kókjıegin muń torlaıdy. Qaryn qamy úshin qulqynnyń qurbanyna aınalyp, abyroıyn aırandaı tókkender kúnin kóre almaı júrgen músápir, úısiz-jaısyz, miskin jandar bolsa, meıli ǵoı. Keshirimdi. Syqıyp kıingen, ájeptáýir bir mekemede qyzmet isteıtin, jaǵdaıy bar adamdar kúrish úshin jaǵa jyrtysyp, ádepsizdikke jol berilgende boıyńdy yza kernep, ne derińdi bilmeı dal bolady ekensiń. 

Bul qaıdan kelgen qasiret? Otyzynshy jyldarǵy asharshylyqtyń tusynda da jurt dál bulaı jantalasyp, soraqylyq oryn almaǵan bolar-aý. 
Ejelden «shúkir», «toba» dep, keýdemizge qolymyzdy qoıa bilgen qazaqtyń balasy emes pe edik? «Qanaǵat qylsań, qarnyń toq», «Baryna qanaǵat, joǵyna sabyr» degen halyqtyń bet-beınesi nege bulaı tez ózgerip, qısynsyz áreketterge boı uryp barady degen synı oılar on orap, kóp talqysyna qaıta-qaıta salýǵa týra keledi-aq...

Bolmasa toı-tomalaqtan sómke toltyryp, dastarqandy jyp-jylmaǵaı etip, túk qaldyrmaı sypyryp-sıyryp áketý buryn-sońdy qaı dástúrińde bar edi, jazǵandar-aý? Týra bir ata-babasy ashtan qyrylǵandaı. O, toba-aı! Aıdyń, kúnniń amanynda bulary nesi? «Peıili jamandy Qudaı tabady, kıimi jamandy ıt qabady» degen maqal bar edi. Laıym elimiz tynysh bolsa eken, asharshylyqtan, joqshylyqtan saqtaı gór dep tileıtin halge jettik eriksiz. Bolmasa osy kúni kimniń úıi as tappaı zarlap otyr deısiń. Toılarda dastarqandy sypyra jaıpaǵan áıelderdiń syqpytynan shoshyǵanda, osyndaı oıǵa amalsyz berilip ketedi ekensiń. 

Adamdardyń peıili nege munsha tarylyp ketken? «Bári tek ózim úshin» degen egoıstik pıǵylǵa negizdelgen qazirgi turmystyń sıqy osy. Halqymyz qurmet tutqan ádep álippesin shımaılap shatpaqtaý qashan tıylady dep kúresip júrgen jandar ár tustan qylań berip qalatynyna qaramastan jurt áli muny túbegeıli joıyp, ınabat ıirimine túsip kete almaı otyr. 

Ashkózdik apany, qanaǵatsyzdyq qaqpany, toıymsyzdyq tory adamı qundylyqtardyń joıylýyna ákelip soqtyrýda... 

Mundaıda esimizge Lev Tolstoıdyń «Adamǵa qansha jer kerek» degen áıgili áńgimesi túsedi. Shyǵarma keıipkeri qanaǵatsyzdyqtan jerdi kóp alamyn dep, júgire-júgire, zoryǵyp óledi de eki metr jerge kómiledi. Sol sııaqty naryq zamanynda ómirdiń bári esepke qurylady, aqsha basty ról oınaıdy degenimizben, adam baıaǵy sol adam emes pe? Qandaı da daǵdyny ómirge laıyqtap qalyptastyrý bolsyn adamnyń óziniń qolymen jasalmaı ma? Sondyqtan kisini joqshylyq ta, toqshylyq ta ashkózdikke uryndyrmaıdy. Urpaq udaıy baıyrǵy ata-babalar qundylyǵy negizinde tárbıelense, mundaı óreskel ádetke eshqashan jol berilmes edi, dastarqandy «tazalaý» daǵdysy halyqqa úırenshikti jaıt bolyp sanalmas edi. Al endi buǵan kóz juma salý, ústińdi sý etkenine qaramastan ótkinshi jaýyndaı elemeý munan da qasiretti jaǵdaıǵa dýshar etkizýi múmkin. Sondyqtan mundaı kóńilge kirbiń uıalatatyn dańǵoı daǵdyny árbirimiz sózimizben bolsyn túırep, dabyl qaǵa berýimiz kerek dep oılaımyn.

Peıildiń buzylýy, ashkózdik derti dastarqan ústindegi áreketterden ǵana emes, ómirdiń kez kelgen salasynan sezilip qalyp jatady. ...«Tek meniń ǵana jolym bola berse», «menen basqaǵa eshteńe buıyrmaı-aq qoısyn», «ózim ǵana iship-jep, ózim ǵana dúnıeni erkin bıleı bereıin» degen menmen pıǵyl ýshyǵyp, qolyna bıliktiń tizgini tıgen keı paqyrlar kópshilike tıesili nárseni ózine tıesili nárse eken dep oılap, áýeli ózine yńǵaıly jaǵdaı jasaıdy, ebi kelse eki asaıdy, tyǵyp, jınaqtap qalýǵa beıimdeledi. Ondaılar qashanda óziniń jáne ózine jaǵyna bilgenderdiń muratyna saı tirlik jasap, qaramaǵyndaǵy qarapaıym halyqtyń jaǵdaıyn túzeýdiń ornyna basqamen shuǵyldanady. Árıne qazirgi adamdardyń nıeti men peıili týraly oıymyzdy ortaǵa salǵanda, biz barlyq basshylar osylaı deýden aýlaqpyz. Alaıda «Aıtpasa, sózdiń atasy óledi» demekshi, toıymsyzdyqtyń saldarynan temir torǵa toǵytylǵan nebir taǵdyrlardy kórip-bilip otyrǵanda, álgindeı jandardy aramyzda múlde joq dep taǵy aıta almaısyz-aý. Qazir aqsha úshin túrli sumdyq áreketterge baratyndar tabylady. О́zinde bári bar bola tura ózinen zorlardyń ómirine suqtana kóz tigetin toıymsyzdar «bolǵan ústine bola tússem, tolǵan ústine tola tússem» deıdi. Peıili bulaı laılanǵan jandar endi eline, halqyna qalaı adal qyzmet etedi deısiz? Ondaı kemshilikterdi jeńý úshin adamı asyl qasıetterimizdi árdaıym alǵa ozdyryp otyrsaq, degen tilek edi aıtpaǵymyz. Sonda bálkim álgindeı túıtkilder sál de bolsa seıiler me edi?! 

Qarashash TOQSANBAI,
«Egemen Qazaqstan»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.10.2018

Павлодар-Семей тасжолында көліктер өртеніп, бір адам мерт болды

19.10.2018

TWESCO дүниежүзілік мәдениет форумына қатысты

19.10.2018

Ресей қорғаныс министрлігінің апатқа ұшыраған Л-39 ұшағының құлаған жері белгілі болды

19.10.2018

Түркі кеңесінің Экономика министрлерiнiң 8-шi кездесуi 2018 жылдың 17 қазанында Бішкекте өттi

19.10.2018

Багам аралдарында Бағытбергеновтың бағы жанды

19.10.2018

Ұлттық банк халықтың құқығын бұзған банктерді атады

19.10.2018

Ресей, Қазақстан, Өзбекстан жаңа ғарыш жобасын бастамақ

19.10.2018

Нәтижесі көңілімізден шығады

19.10.2018

Робот техникасынан өткен халықаралық чемпионатта қарағандылықтар жүлдемен оралды

19.10.2018

«Өзен» фильмі «Азиялық Оскардан» үмітті

19.10.2018

Танымал ақын Абдрахман Асылбеков өмірден озды

19.10.2018

Айкерім Мұқағалидың ауылына барады

19.10.2018

Парламент Сенатының депутаты Атбасарға барды

19.10.2018

Ең төменгі жалақыны ұлғайту үшін үш жылда 288,9 млрд теңге қарастырылған - Қаржы министрі

19.10.2018

Ақтау-Баку бағытындағы жүк кемесінің экипаж мүшелері уланды

19.10.2018

Қазақ­стан 140 елдің ішінде 59-орынға табан тіреген

19.10.2018

Зиялы қауым өкілдері Жолдауға пікір білдірді

19.10.2018

Қазақстанда Ішкі істер департаменттерінің атауы өзгертілді

19.10.2018

«Азия-Еуропа» саммиті Брюссельде өтіп жатыр

19.10.2018

Оралда Ассамблея мүшелері кеңесті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Ádep pen ádet

Jýyrda Almaty qalasyna jolymyz túsip, taǵylymy mol tamasha toıǵa qatystyq. Taý shatqalyna aqshańqan shatyr tigip, qudalaryn taǵatsyzdana kútip turǵan almatylyqtardyń ónegeli isine kóz toıyp, kóńil marqaıady. Biz toıly aýylǵa qudalar kelmeı turyp barǵan edik. Qyzyq ıelerimen burynnan tanyspyz. Arǵy túbi Arqanyń qazaqtary. Ultymyzdyń qadym zamandardan beri kele jatqan salt-dástúri, tartý-taralǵysy, jón-joralǵysy yqylym josynymen úılestirilgen toıdyń erekshe bolatyny sezilip tur.

Құрманәлі Қалмахан,

О́zge elde sultan bolǵansha...

Áı, qaıdam... О́zge elde sultan bolý qazir qıyn-aý. Sebebi óz eliniń Sultandary turǵanda shetten kelgen «bótenderdi» kim jaqtyra qoıar dersiz?! Soǵan qaramastan túrli sebeptermen shetel aýyp, «jumaq» araldaryn izdeýge bel býǵandar qarasy azaımaı tur.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Urpaq azsa – ultqa qater

J.Aımaýytov pen M.Áýezov keıbir qazaq mineziniń minin, sol mindi kórip ósken balanyń jamandyqqa salynatynyn 1917 jyly «Alash» gazetinde jarıalaǵan maqalasynda: «Ultym», – dep oqyp shyqqandar halyq arasyna kelse, qaraıa bastaıdy» dep, artynan: «Saıyp kelgende, qazaqta qalyp turǵan ózgeshe minezder: tili aıtqandy qoly qylmaıtyn – turaqsyzdyq, uıymsyzdyq, basynan aspaıtyn – ózimshildik, ezdik» depti. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Megapolıster múmkindigi

Elbasy «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty jańa Joldaýynda elimizdiń aýmaqtyq damýyna jańa tásilder engizýdi qamtamasyz etý qajet ekendigin aıta kele: «Búginde jetekshi elderdiń ekonomıkasy kóbine jahandyq qalalar nemese megapolıster arqyly tanylady.

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Izgilikke shaqyrý iriliktiń belgisi

Bıylǵy 10-11 qazan kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń dástúrli siezi óziniń halyqaralyq aýqymdaǵy asa mańyzdy únqatysý alańy ekenin taǵy bir ret dáleldedi.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу