Тіл ықылассыз істі емес, періште көңілді ұнатады

Егемен Қазақстан
23.09.2018 1705
2

Соңғы үш-төрт жылдан бері Қазақстан халқы ассамблеясының «Мың бала» мәдени-ағартушылық жобасының аясында мемлекеттік тілде жалпықазақстандық диктант жазу дәстүрі қалыптасып келеді. Бұл мемлекеттік тілге құрметі бар қазақстандықтардың барлығын да елең еткізген, ұтымды табылған бастама болды. Биыл оған  елімізде 300 мыңнан астам адам қатысыпты. Қостанайда да алдын ала хабарландыру беріліп, диктант жазуға тілек білдірген кісінің барлығына қазақ тілін өзінің қаншалықты меңгергенін, ана тілінен сауат қарымын байқап көруге мүмкіндік жасалды. Студенттер, мемлекеттік қызметкерлер, жалпы жұртшылық өкілдері партаға отырды. Облыс өңірінің барлық шалғайында еліміздегі секілді «Астана – бейбітшілік бесігі» атты тақырыпта диктант бәйгенің сөресіндей бір мезгілде басталды. Облыс орталығындағы Достық үйіне диктант жазуға жиналғандардың арасында Қостанайдағы №7 орыс орта мектебінің 4-сынып оқушысы Талғат Латыпов та отырды. Хабарландыруды әлеуметтік желіден оқып, диктант жазуға өзі тілек білдіріпті. Шынашақтай баланың көзінен осындай шараға қатысқанына қуанған бір жарқыл, мақтаныш байқалады.

– Хабарландыруды әлеуметтік желіден көре сала ұлым осыған қатысамын деді. Мен де ұлымды толық қолдап, ертіп келдім. Әлінше жазып көрсін, әңгіме оның қатысуында деп білемін. Құдандалы татар мен қазақ бір-бірін еркін түсінеді, егер ынта болса тілді неге меңгермеске, түбіміз бір емес пе? Талғат мектепте қазақ тілін жақсы оқиды, – деген анасы Гүлнар Латыпованың сөзінен де мемлекеттік тілге деген құрметті байқағандай боламыз.

Келгендер диктантты бір сағаттың айналасында жазып шықты. Алайда осы сын сағатына қатысушылардың барлығы бірдей тіл маманы немесе қалам ұстап жүрген адамдар емес ғой, тіпті біразы өзге ұлттың өкілдері, орыс тілінде білім алған жандар. Диктантты оқығанда «ң» әріпі дұрыс айтылмады. Оның өн бойында осы әріппен аяқталатын сөздер «Астананын, Ақмоланын, жылдын» деп оқылды. Сонымен қатар сөздердің анық дыбысталмауы да жиіледі. Ұйымдастырушылар маманға мәтінді шара басталар алдында ғана берген. Дайындалуы үшін оны сенім білдіріп, бір кеш бұрын беріп қоюға болмас па еді? «Астана – бейбітшілік бесігі» диктанты мәтінінің өзі қатеден кінаратсыз емес еді. Оны байқаған комиссия мүшелері диктант жазылып жатқанда күбірлесіп айтып отырды да, кейін журналистің сұрағына маман ретінде жауап беруден қашқақтап, «қайтесің, керегі жоқ, менен аулақ» деп шыға келді.

Мемлекеттік тіл қолданыс аясының кеңея алмай келе жатқаны да осындай жауырды жаба тоқитын, табандылық танытуға ерінетін мінезімізден емес пе екен? Біздегі тамаша бастамаларға деген жұрттың ықыласы неге алғашқы әсіреқызыл көңілден аспайды? Басталмай жатып, адамдардың оған деген ықыласы білте шамның жарығындай нашарлай береді, соңы сиырқұйымшақталып та кетеді. Елдің ерен тұтар адамдары жыл сайын диктант жазушылардың алдына шығып, жылы сөзін арнаса, мерекелік, патриоттық рухты атойлатып, диктантты қатесіз жазғандардың мерейін үстем етсе, жұрттық елдікке үйірілуі судың иіріміндей тереңдей түспесе, келер кедергі болмас еді. Алдағы уақытта  латын харпіне көшкен әліпбиіміздің адымдауына да «Мың бала» секілді игі істердің ықпалы аз болмасы анық. Кішкентай Талғаттың мемлекеттік тілді білуге ынтасы мен диктантқа қатысуға ықыласы, періште көңілі мыңдарға жұғысты, үлгі болса, қанекей...

Нәзира ЖӘРІМБЕТ,

«Егемен Қазақстан»

ҚОСТАНАЙ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

12.12.2018

Елбасының «Ұлы даланың жеті қыры» атты мақаласын талқылауға арналған TEDx форматында жиын өтті

12.12.2018

Мемлекет басшысының төрағалығымен Түркістан қаласын дамыту мәселелері жөнінде кеңес өтті

12.12.2018

Астанада Гейдар Алиевті еске алды

12.12.2018

Алматыда ережесіз жекпе-жектен жарыс өтеді

12.12.2018

«Жер жәннаты – Ақмола» деп аталатын жинақ жарыққа шықты

12.12.2018

Солтүстік Қазақстанда Желтоқсан құрбанын еске алу турнирі өтті

12.12.2018

Сенатта сыбайлас жемқорлыққа қарсы стратегияны іске асыру мәселелері талқыланды

12.12.2018

Солтүстік Қазақстанда цифрлы сүт фермасы іске қосылды

12.12.2018

Қазақ киносының Бауыржанын еске алды

12.12.2018

«Маңғыстау - адалдық алаңы» жобалық кеңсесі ашылды

12.12.2018

Павлодар облысында тұрғындар ауыз суды Ертіс өзенінен алуға мәжбүр

12.12.2018

Солтүстік Қазақстанда қарымды қаламгер Мәлік Мұқановтың  мерейтойы атап өтілді

12.12.2018

Маңғыстау полицейлерінің жалақылары өседі

12.12.2018

Отандық автоөндіріс саласының инвесторлары Қостанайда болды

12.12.2018

Конькиден Алматы қаласының біріншілігі аяқталды

12.12.2018

Қыздар университетінде тұрмыстық әлімжеттікке қарсы жиын өтті

12.12.2018

Қазақ спорт және туризм академиясында Президенттің «Ұлы даланың жеті қыры» мақаласы талқыланды

12.12.2018

Қарағанды облысында 2019 жылдың бюджеті бекітілді

12.12.2018

Павлодарда патриоттық әндер фестивалі өтті

12.12.2018

Шытырман оқиға жазудың жүйріктері анықталды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Nápaqa qaıdan tabylar?

  «Qul bazar» tek qazaqqa arnalǵan sıaqty, 100 paıyz qazaq, qazaqtan basqa ult joq qul bazarda jaldanyp turǵan», dep kújingen jazba oqydym áleýmettik jeliden. Nege? Onyń sebebiniń biri – qazaqtyń kásip ıgerýge kerenaýlyǵynda tárizdi.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Qazaqtyń jylqytaný ilimi

Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń «Uly da­­lanyń jeti qyry» atty maqalasynda, «Atqa miný mádenıeti men jylqy sharýashylyǵy jer júzine Uly daladan taraǵan» degen toqtamdy pikir aıtylypty. Rasynda da, Elbasy atap ótkendeı jylqy mádenıeti men atty miniske úıretýdiń dara tehnologıasy uly dalada qalyptasqany anyq. Iаǵnı, jylqy mádenıetiniń san ǵasyrlyq qalyptasý, damý kezeńderi bıologıalyq jolmen júrgizilgen. Qazirgi tilmen aıtsaq, jylqytaný kóshpeli qoǵamnyń álmısaqtan qanyna sińgen tól óneri hám genetıkalyq jadysynyń keremet týyndysy.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tańǵajaıyptary

О́tken joly jazǵan baǵanymyzda («EQ», 21.11.18) Táýelsizdiktiń arqasynda qazaq jastarynyń sporttyń elıtalyq túrlerinen álemdik dodalarda tek sońǵy jyldary ǵana top jaryp jatqan birneshe mysaldaryn keltirgen edik. Sonymen birge qazaq ánderimen, ulttyq áýenmen álemdi aýzyna qaratyp júrgen ánshilerimiz týraly da jazǵanbyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Jekemenshik teatrlar jaıy

Jalpy, kez kelgen halyqtyń mádenıeti men rýhanı damý deńgeıi teatr salasyndaǵy jetistikterimen ólshenetini tarıhtan málim. О́rkenıetti memleketterdegi bir ǵana qalanyń ózinde teatr sany 200-den asyp jyǵylatyndyǵy sonyń buljymas dáleli bolsa kerek-ti.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Aqparattar aýqymyndaǵy aqıqat

Taıaýda Almatyda ótken medıaquryltaıda Qazaqstandaǵy buqaralyq aqparat qural­darynyń qazirgi jaı-kúıi keńinen áńgime boldy. Mamandar tarapynan aıtylǵan pikirlerge qulaq qoıar bolsaq, sońǵy jyldary qazaqstandyq BAQ-tyń, ásire telearnalardyń reıtıngi aıtarlyqtaı túsip ketken. Máselen, 2013 jyldan bergi aralyqta bul kórsetkish 22 paıyzǵa tómendegen eken. Onyń sebebi nede?

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу