Тіл ықылассыз істі емес, періште көңілді ұнатады

Егемен Қазақстан
23.09.2018 1499
2

Соңғы үш-төрт жылдан бері Қазақстан халқы ассамблеясының «Мың бала» мәдени-ағартушылық жобасының аясында мемлекеттік тілде жалпықазақстандық диктант жазу дәстүрі қалыптасып келеді. Бұл мемлекеттік тілге құрметі бар қазақстандықтардың барлығын да елең еткізген, ұтымды табылған бастама болды. Биыл оған  елімізде 300 мыңнан астам адам қатысыпты. Қостанайда да алдын ала хабарландыру беріліп, диктант жазуға тілек білдірген кісінің барлығына қазақ тілін өзінің қаншалықты меңгергенін, ана тілінен сауат қарымын байқап көруге мүмкіндік жасалды. Студенттер, мемлекеттік қызметкерлер, жалпы жұртшылық өкілдері партаға отырды. Облыс өңірінің барлық шалғайында еліміздегі секілді «Астана – бейбітшілік бесігі» атты тақырыпта диктант бәйгенің сөресіндей бір мезгілде басталды. Облыс орталығындағы Достық үйіне диктант жазуға жиналғандардың арасында Қостанайдағы №7 орыс орта мектебінің 4-сынып оқушысы Талғат Латыпов та отырды. Хабарландыруды әлеуметтік желіден оқып, диктант жазуға өзі тілек білдіріпті. Шынашақтай баланың көзінен осындай шараға қатысқанына қуанған бір жарқыл, мақтаныш байқалады.

– Хабарландыруды әлеуметтік желіден көре сала ұлым осыған қатысамын деді. Мен де ұлымды толық қолдап, ертіп келдім. Әлінше жазып көрсін, әңгіме оның қатысуында деп білемін. Құдандалы татар мен қазақ бір-бірін еркін түсінеді, егер ынта болса тілді неге меңгермеске, түбіміз бір емес пе? Талғат мектепте қазақ тілін жақсы оқиды, – деген анасы Гүлнар Латыпованың сөзінен де мемлекеттік тілге деген құрметті байқағандай боламыз.

Келгендер диктантты бір сағаттың айналасында жазып шықты. Алайда осы сын сағатына қатысушылардың барлығы бірдей тіл маманы немесе қалам ұстап жүрген адамдар емес ғой, тіпті біразы өзге ұлттың өкілдері, орыс тілінде білім алған жандар. Диктантты оқығанда «ң» әріпі дұрыс айтылмады. Оның өн бойында осы әріппен аяқталатын сөздер «Астананын, Ақмоланын, жылдын» деп оқылды. Сонымен қатар сөздердің анық дыбысталмауы да жиіледі. Ұйымдастырушылар маманға мәтінді шара басталар алдында ғана берген. Дайындалуы үшін оны сенім білдіріп, бір кеш бұрын беріп қоюға болмас па еді? «Астана – бейбітшілік бесігі» диктанты мәтінінің өзі қатеден кінаратсыз емес еді. Оны байқаған комиссия мүшелері диктант жазылып жатқанда күбірлесіп айтып отырды да, кейін журналистің сұрағына маман ретінде жауап беруден қашқақтап, «қайтесің, керегі жоқ, менен аулақ» деп шыға келді.

Мемлекеттік тіл қолданыс аясының кеңея алмай келе жатқаны да осындай жауырды жаба тоқитын, табандылық танытуға ерінетін мінезімізден емес пе екен? Біздегі тамаша бастамаларға деген жұрттың ықыласы неге алғашқы әсіреқызыл көңілден аспайды? Басталмай жатып, адамдардың оған деген ықыласы білте шамның жарығындай нашарлай береді, соңы сиырқұйымшақталып та кетеді. Елдің ерен тұтар адамдары жыл сайын диктант жазушылардың алдына шығып, жылы сөзін арнаса, мерекелік, патриоттық рухты атойлатып, диктантты қатесіз жазғандардың мерейін үстем етсе, жұрттық елдікке үйірілуі судың иіріміндей тереңдей түспесе, келер кедергі болмас еді. Алдағы уақытта  латын харпіне көшкен әліпбиіміздің адымдауына да «Мың бала» секілді игі істердің ықпалы аз болмасы анық. Кішкентай Талғаттың мемлекеттік тілді білуге ынтасы мен диктантқа қатысуға ықыласы, періште көңілі мыңдарға жұғысты, үлгі болса, қанекей...

Нәзира ЖӘРІМБЕТ,

«Егемен Қазақстан»

ҚОСТАНАЙ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.10.2018

Атырауда мамандандырылған ХҚКО құрылысы аяқталуы жақын

19.10.2018

Мемлекет және қоғам қайраткері Темірбек Жүргеновтің туғанына - 120 жыл

19.10.2018

Павлодар-Семей тасжолында көліктер өртеніп, бір адам мерт болды

19.10.2018

TWESCO дүниежүзілік мәдениет форумына қатысты

19.10.2018

Ресей қорғаныс министрлігінің апатқа ұшыраған Л-39 ұшағының құлаған жері белгілі болды

19.10.2018

Түркі кеңесінің Экономика министрлерiнiң 8-шi кездесуi 2018 жылдың 17 қазанында Бішкекте өттi

19.10.2018

Багам аралдарында Бағытбергеновтың бағы жанды

19.10.2018

Ұлттық банк халықтың құқығын бұзған банктерді атады

19.10.2018

Ресей, Қазақстан, Өзбекстан жаңа ғарыш жобасын бастамақ

19.10.2018

Нәтижесі көңілімізден шығады

19.10.2018

Робот техникасынан өткен халықаралық чемпионатта қарағандылықтар жүлдемен оралды

19.10.2018

«Өзен» фильмі «Азиялық Оскардан» үмітті

19.10.2018

Танымал ақын Абдрахман Асылбеков өмірден озды

19.10.2018

Айкерім Мұқағалидың ауылына барады

19.10.2018

Парламент Сенатының депутаты Атбасарға барды

19.10.2018

Ең төменгі жалақыны ұлғайту үшін үш жылда 288,9 млрд теңге қарастырылған - Қаржы министрі

19.10.2018

Ақтау-Баку бағытындағы жүк кемесінің экипаж мүшелері уланды

19.10.2018

Қазақ­стан 140 елдің ішінде 59-орынға табан тіреген

19.10.2018

Зиялы қауым өкілдері Жолдауға пікір білдірді

19.10.2018

Қазақстанда Ішкі істер департаменттерінің атауы өзгертілді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Ádep pen ádet

Jýyrda Almaty qalasyna jolymyz túsip, taǵylymy mol tamasha toıǵa qatystyq. Taý shatqalyna aqshańqan shatyr tigip, qudalaryn taǵatsyzdana kútip turǵan almatylyqtardyń ónegeli isine kóz toıyp, kóńil marqaıady. Biz toıly aýylǵa qudalar kelmeı turyp barǵan edik. Qyzyq ıelerimen burynnan tanyspyz. Arǵy túbi Arqanyń qazaqtary. Ultymyzdyń qadym zamandardan beri kele jatqan salt-dástúri, tartý-taralǵysy, jón-joralǵysy yqylym josynymen úılestirilgen toıdyń erekshe bolatyny sezilip tur.

Құрманәлі Қалмахан,

О́zge elde sultan bolǵansha...

Áı, qaıdam... О́zge elde sultan bolý qazir qıyn-aý. Sebebi óz eliniń Sultandary turǵanda shetten kelgen «bótenderdi» kim jaqtyra qoıar dersiz?! Soǵan qaramastan túrli sebeptermen shetel aýyp, «jumaq» araldaryn izdeýge bel býǵandar qarasy azaımaı tur.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Urpaq azsa – ultqa qater

J.Aımaýytov pen M.Áýezov keıbir qazaq mineziniń minin, sol mindi kórip ósken balanyń jamandyqqa salynatynyn 1917 jyly «Alash» gazetinde jarıalaǵan maqalasynda: «Ultym», – dep oqyp shyqqandar halyq arasyna kelse, qaraıa bastaıdy» dep, artynan: «Saıyp kelgende, qazaqta qalyp turǵan ózgeshe minezder: tili aıtqandy qoly qylmaıtyn – turaqsyzdyq, uıymsyzdyq, basynan aspaıtyn – ózimshildik, ezdik» depti. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Megapolıster múmkindigi

Elbasy «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty jańa Joldaýynda elimizdiń aýmaqtyq damýyna jańa tásilder engizýdi qamtamasyz etý qajet ekendigin aıta kele: «Búginde jetekshi elderdiń ekonomıkasy kóbine jahandyq qalalar nemese megapolıster arqyly tanylady.

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Izgilikke shaqyrý iriliktiń belgisi

Bıylǵy 10-11 qazan kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń dástúrli siezi óziniń halyqaralyq aýqymdaǵy asa mańyzdy únqatysý alańy ekenin taǵy bir ret dáleldedi.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу