Әдет қалыптастыру оңай ма?

Егемен Қазақстан
23.09.2018 3888
2

Ғаламторда адамның жаңа әдетті 21 күнде қалыптастыратыны туралы көп мақала бар, алайда жаңа әдетті қалыптастыру соншалықты оңай емес екені күнделікті «ертеңнен бастаймын» секілді шегіндірулерімізден белгілі.  Дегенмен, кей кезде әдет оңай қалытаса береді. Неліктен кейбірі өзінен-өзі қалыптасса, кейбірі бірнеше айлар бойы қайталау мен еңбекті қажет етеді? Американың жалпы білім беру саласындағы ақпараттық орталықтарының үздігі ThoughtCo жаңа әдетті қалай тез әрі оңай қалыптастыруға болатынын ұсынады.  

Жаңа әдеттің қаншалықты ұзақ қалыптасатыны ескі әдеттің қаншалықты мықты болуына байланысты.  Дұрыс тамақтануға көшу он жыл бойы күн сайын балмұздақ жеген адамға қарағандағ балмұздақты аптасына бір рет жейтін адамға оңайырақ. Аптасына екі рет жаттығу залына бару аптасына бір рет барып жүрген адам үшін түк емес.

Арнайы мерізім белілеп, онымен арпалысқанша, әдетті күн сайын белгіенген бір уақытта қайталап тұруды ұсынады кейбірі. Келесі стратегияларды қолдану арқылы әдетті тез әрі сауатты қалыптастыруға болады.

1. Мақсатыңыз анық болсын

Егер сіз қандай да бір әдет қалыптастырғыңыз келсе, оның себебі мен мақсаты да болуы керек. Алайда, үнемі жинақы жүру, тапсырманы уақытылы орындау сияқты мақсаттар сізді алға жетелеп, мотивация беруі мүмкін, бірақ жаңа әдет қалыптастыра қоймауы да мүмкін.

Неге дейсіз ғой. Жинақы болуға тырысып жүргеніңізді елестетейік. Бұл үшін сіз түсініксіз, бұлыңғыр өз нәтижеңіз нақты көрінбейтін мақсат қойдыңыз. Оған жету үшін жатын бөлмедегі сөреңізді керемет қылып жинап та қойдыңыз, алайда ас үйдің астан-кетсен болып жатқаны есіңізге түсіп, ол мақсаттың орындалмасын ойлайсыз.

Әдет – қайта қайталанып тұратын әрекеттер. Бір үлкен әдет қалыптастырмас бұрын, кішкентай мақсат айқындалуы тиіс. «Жинақы боламынның» орнына, «әр сенбі сайын ас үйді жинаймын» сияқты нақты мақсат қойыңыз. Екінші мақсатыңыздың орындалатынына оның нақты болуы себеп. Бұл апта сайын қайталана беретін, қайталанып отырып ақырында әдетке айналатын әрекет.

2. Оңай жолын іздеңіз

Дұрыс тамақтануды қалайсыз делік. Өзгергіңіз келеді, дұрыс тамақтануға да мотивацияңыз бар, бірақ неліктен ол әдетіңізге айналмай жүр?

Сізді тоқтатып жүрген логикалық, психологиялық тосқауылдар туралы ойлайық. Мүмкін сіз жұмыстан шаршап келіп, тамақ дайындауға күшіңіз жетпейді де зиянды тамақтарға тапсырыс бере саласыз. Онымен күресудің орнына, оны жеңілдетудің амалдарын қарастыру керек. Мысалы, демалыс күндері келесі аптаға тамақ әзірлеп қойыңыз. Немесе жақын орналасқан дұрыс тамақтану орталықтарын іздеп көріңіз. Нақты айтқанда, мәселемен күресіп емес, шешім тауып көріңіз.

Бұл әдіс психологияда рефрейминг, яғни өзіңізге көңіліңіз толмай, онымен күресу орнына басқа ұтымды шешімдер қарастыру.

3. Дос табыңыз

Өзіміздің сәтсіздіктерімізге оңай қарасақ та, жақынымыздың сәтсіздігі көңілімізді түсірері анық. Бұл тәсілді де ұтымды пайдалануға болады. Достарыңыздың көмегін пайдалана біліңіз. Тіпті кей кезде жақындарыңыздың басқаларға сіздің жаңа нәрсе үйреніп жатқаныңызды айтудың өзі үлкен мотивация бере алады. Айналаныңыздағылар жаңа бастамаңызды есіңізге салып жүрсін, әр жетістігіңізді қолдап, дем беріп тұрғаны абзал. Ал досыңыз жаңа әдетті сізбен бірге үйренемін десе, екеулеп бұл істі сәтті аяқтауға мол мүмкіндік бар. Өйткені, жаттығу залында күтіп отырған досыңыздың алдындағы борыш, мотивация туралы оқыған жүз кітабыңыздан да әсерлірек.

4. Сыртқы және ішкі мотиватацияны қолданыңыз

Хаттар, тізім жасау, телефонға арнайы бағдарламалар орнату мен еске саларлар құру сияқты сыртқы көмекші факторларды қолданыңыз. Жаңа әдет қалыптастыру – ескі әдетті жоғалтуға алып келетінін ұмытпаңыз. Дегенмен, қосымша көмекшілерден бұрын, әр іс-әрекетіңіз туралы өзіңіз де есеп беріп, ойланып тұрыңыз.

Ішкі факторлар өте маңызды. Көңілсіз ойлар мен бұл ойыңыздың іске аспайтыны туралы ойлай қалғанда, жақсы нәрсе ойлап, нәтижесеінде қандай пайдалы қасиетке ие боларыңызды елестетіңіз. «Спорт залына барғанды жек көремін» деудің орнына, спорт залынан шаршап шыққан соң жақсылап демалатыныңызды ойлаңыз.

5. Өзіңізге уақыт беріңіз

Есіңізде болсын, әдет қалыптастыру кезінде де қателіктер болады. Бір күн жоспарыңыздан тыс өтсе, ода тұрған ештеңе жоқ. Бір күндік қателік сіздің бұған дейінгі жұмысыңызды еш етпейді. Әдет қалыптастыру уақыт алғанымен, стратегиялы, нақты, ақылмен қалыптасқан әдет өміріңіздің соңына дейін қалары сөзсіз.

Авторы Оливия Валдес

Дайындаған Светлана Кужакулова

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.02.2019

Орал қатты қалдықты өңдеуге кірісті

18.02.2019

ҚХЛ: «Барыс» «Адмиралдан» ұтылды

18.02.2019

Семейде математикадан аймақтық олимпиада өтті

18.02.2019

Шымкентте өртеніп жатқан үйден сәбилерді аман алып қалған жас батыр марапатталды

18.02.2019

Семейде татар халқы  «Самавыр янында» бас қосты

18.02.2019

Жетісу кәсіпкерлері көшелерді  жарықтандыруға кіріседі

18.02.2019

Мәскеуде Еуразиялық экономикалық комиссия Кеңесінің кезекті отырысы өтеді

18.02.2019

Жапония мен Түрікменстан өкілдері кездесті

18.02.2019

Баку қаласында Каспий теңізі мәселелері жөнінде отырыс өтеді

18.02.2019

Алматыда 120 көшеге энергия үнемдейтін жарықдиодты жарықтандыру орнатылады

18.02.2019

Астана-Қарағанды тас жолы қатты бұрқасын салдарынан жабылды

18.02.2019

Алматы облысында 365 күнде 365 кәсіпкерден өтініш қабылданды

18.02.2019

Атақты дизайнер қиын жағдайға тап болған әйелдерге 50 киім үлгісін сыйлайды

18.02.2019

2018 жылы қызылшамен ауырғандар саны өскен

18.02.2019

«Батыс» өңірлік қолбасшылығының әскери бөлімдері дабыл бойынша көтерілді

18.02.2019

Ақтаулық ата-аналар Оксфордтық курсты оқыды

18.02.2019

Қостанай ювеналдық сотында «Отбасы бөлмесі» ашылды

18.02.2019

Донецк қаласында бірнеше жарылыс болды

18.02.2019

Үндістан үкіметі Эверестің биіктігін қайта өлшемек

18.02.2019

Қазақстанда қанша қасқыр бар?

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу