Ұлттық рухтың ұстыны

Біз нағыз батырларды көр­ген бақытты ұр­пақ­пыз. Ел қор­ғау жолында жанқияр­лық­ танытқан ерлер туралы­ ес­теліктер біз үшін қа­шан­ да қастерлі. Олар отан­сүйгіштік­ке, ұлылыққа шақы­ра­ды, сенім­нің самғауына бастайды, тұн­жыраған көңілді рухтандырады. Осындай болмысы батырлықпен һәм ұлы­лықпен тұтасқан тұл­ғаның бірі Қасым Қай­сенов болатын. Көзі тірі болғанда, Қасым ата бұл күндері халқы­мен бірге жүз жылдығын мерейлене тойлап жатар еді-ау.

Егемен Қазақстан
24.09.2018 1466
2

Екінші дүниежүзілік соғыстың батыры, Қазақстанның Халық Қаһарманы, аты аңызға айналған партизан, атақты барлаушы,­ қазақ әдебиетіндегі партизандар тақырыбының негізін қалаушы көр­некті жазушы Қасым аға менің есімде жүрегінің лүпілі мен қан-тамырының бүлкілі «халық» деп соғатын, даңғаза шу мен дарақы мақ­танды бойына дарытпайтын текті тұлға ретінде қалды. Ол ойы тұнық, парасатты, ниеті адал, табиғаты таза қалпын сақтап өтті. 

Солдатты солдат жақсы түсінеді екен. Орта білім ордасында оқыған кезден Қасым ағаның шығармашылығымен таныс едік. Бірақ оның жан дүниесіне тек Ауғанстандағы қанды қырғыннан оралғаннан кейін ғана терең бойлай алдым. Майдан даласында ажалмен арпалыса жүріп келген түсінік сол – көктегі сансыз жұлдыздардың кенет біреуі зымыраған күйі белгісіз бір тұңғиыққа батып, лезде ғайып болатыны сияқты өмір де қысқа екен, бірақ ол ұзақтығымен емес, алға қойған адамдық парызды қалай атқардың деген аманатты сауалға ашық жүзбен, адал армен, биік парасатпен жауап қайыра алуыңмен өлшенеді. 

Мен әділетсіз Ауған соғысынан әбден тауым шағылып, жігерім жасып, өмірге деген сенімді жоғалта жаз­дап қайтқан кезімде Қасым батырдан сүйеу таптым. Оның қасында жүріп, тағылымды сөздерін тыңдап, ізгілік пен мейірімнің нұрына жадырап, жүнжіген бойыма әл жүгірді, рух кірді. Қаһарман Қасымның жас ұлан бойындағы өмірдің жасыл бүршігін қайта жарғызған қасиетіне тәнті болмау мүмкін бе?

Көпшіліктен бөлек бір қырымен ерекшеленіп тұратын, кеудесіндегі отты сәулесімен төңіректі нұрландырар, жаратылысы жалқы тұлғалар өмірде көп ұшыраса бермейді. Өз ғұмырында олардың біріне жолыққан жаннан бақытты ешкім жоқ дер едім. 

Бірде, дерт буып, ауырып жатқа­нында оның көңілiн сұрай бардым. 

– Әй, ауғандық, келдiң бе? – дедi Қасым ақсақал. Қаскең менi солай атау­шы едi. 

– Халiңiз қалай, аға? 

– Халдiң несiн сұрайсың... Таңертең тұрамын. Содан кейiн бірден Баукеңе честь беремін, – деп Қасекең төсегiнiң басында ілулі тұрған Бауыржан Момыш­ұлының суретiн иегiмен меңзеп, қолын шекесiне апарып, әскерше сәлем берудiң ишарасын жасады. – Баукеңнен ғана қорқушы едiм. Қазiр мен қорқатын адам да қалмады. Сен бақыттысың ғой, айбынатын мен бармын! 

Қасым ақсақалдың «қорқу» дегенiн «сыйлау» деп түсiнiңiз. Абыз да айбынды Қасекең Баукең сияқты қасиеттi, қадiрлi, кемеңгер тұлғалардың орны толмайтынын, олардың орны әманда ойсырап тұратынын осы сөзiмен-ақ аңғартушы едi...

Жүрегіне парасат ұялаған, көкіре­гінде сұрапыл күрескерлік рух бе­беу­­леген хас батырлар өмір бойы бірін-бірі сыйлап өтті. Жиындардың бірінде айналасындағылар Қасым Қайсеновтен: «Сенің батырлығың Баукеңе қа­ра­ғанда қандай?» деп, сұрағанда, ол Бауыр­жанның ақын, батыр, кавалерист, артиллерист, ұлы қолбасшы, жазушы, ойшыл, дана екенін тізіп, оның әрбір басқан қадамы, ал өмірінің әрбір минут-секундына дейін батырлық үлгісі болып табылатынын айта келе: «Осы отырғандар бәрі бірігіп, іздесе де, менің бойымнан осынша қасиетті таба алар ма екен?!» деп тамсанған. 

Өз кезегінде Бауыржан Қасым туралы: «Жауым менің алдымда, ал Қасымның жан-жағында болды!» дейді. Не деген кішіпейіл ұлылық! Батырлар бірін-бірі мұқатып, жайратуға емес, қайта күш беріп қайрауға, бірін-бірі ілгері қарай сүйреуге тырысатын.

Қасым Қайсенов Кеңес Одағының Батыры атағына лайық еді және соған ұсынылған. 1943 жылы қыркүйекте Днепрдің оң жағалауы үшін қан-қасап шайқаста ол ерен ерлік жасады, арқыраған арынды өзеннен өз отрядымен бірінші болып өтіп, жау тылындағы Григорьевка селосын тартып алып, Қызыл Армияның негізгі күштері келгенше шайқас салды. Алайда сол қырғында ауыр жарақат алып, артынша Днепрден бірінші боп өткендегі ерлігі ұмыт қалды да, ең жоғарғы атақ-даңқы өзгелердің қанжығасында кеткен. Ол құжаты араға уақыт салып барып, партизан штабының архивінен бір-ақ табылған, бұл жайында кезінде «Егемен» жазды.

Өмірін елге, қызметке, Отан қорғау­дың ортақ ісіне арнаған батырлардың тағдыры да ұқсас келеді ғой. Бауыржан Момышұлының да Кеңес Одағының Батыры атағына лайық екені, бұл биік марапатқа бір емес, екi рет ұсынылғаны дәлелденген. Алайда командование толтырған «Наградной лист» әлдебiреудiң жымысқылығымен жоқ болған. Кезінде Баукеңнiң өзі де осы мәселенiң iзiне түсiп, қууына болатын едi ғой. Жоқ, Баукең мұны мүлде жылы жауып қойып, оның ор­нына Рахымжан Қошқарбаевқа жасалған тарихи әдiлетсiздiктi қалпына келтiруге көп күш жұмсаған. Биік лауазымды тұлғалардың қабылдауына кірген, Мәскеуге екi рет хат жазған. Мұның бiреуiн Ворошиловтың атына жолдаған. Бүкiл ғұмырын ұлттың ар-намысы үшiн күреске арнаған адам сол ұлттың ар-намысына да айналады екен. Баукең де, Қасекең де сондай тұлғалар едi.

– Баукең мансап қуған емес. Бір күні ол маған қоңырау шалды: «Әй, Қасым! Қайдасың? Мына бір газетке мені «дважды Герой Советского Союза» деп жазып қойыпты. Келіп, біреуін алып кетсейші!» деп әзілдеді жарықтық!» – деп Қасым Қайсенов бірде Баукеңді сағына отырып, ойға оралтып еді.

Кеңес кезіндегі идеялық етек­бас­тылық, саяси қазымырлық қиянат көр­сетіп, ерлеріміздің обалына қалға­нымен, олардың қандай түнекті де қақ жарар өжет рухын біржолата кө­легейлеп тас­тай алмады.

Өзім басқаратын «Qazaqstan Ardagerleri» («Қазақстан Ардагерлері») Қауымдастығы бертінде «Бауыржан Момышұлы атындағы Құрмет бел­гiсiн» әзірлегенде, бұл марапатты алғашқылардың қатарында Бауыржан Момышұлы мен Қасым Қайсеновтің отбасына да тапсырдық.

Батырлық қашанда ғибраттың, ғұламалықтың қайнары, ұлттық бол­мысымыздың ұстыны. Онсыз ұлттың тағдыры талайсыз, тайғанақ. Біз өр рухымызбен ғана ғұмырлымыз. Кәрі тарих тәу етер тәуелсіздікті нығайтуға көген үзерлік қайрат көрсетуге құ­лықсыз мұндарлар көбейген кезде, қазақтың басынан бағы көшіп, бостан басы бодан болғанын айғақтайды. 

Ендеше өскелең ұрпақты Қасым Қайсеновтей батырлардың үлгі-өне­гесінде рухы мықты, жігері жалынды азамат етіп тәрбиелеу мемлекетіміз үшін өмірлік маңызды іс. 

Парасаттылықты, қайсарлықты, батыл­дықты ұрпақ бойына дарыту болашақ қазақстандықтар алмағайып ағыстарға малтығып, қалың тұманда адаспай, қажырлы еңбегі, қатепті қара нардай қайратымен Тәуелсіздікті табанды ұстап қалуы үшін керек.

Болашақ тағдыр айқын еместігін бәріміз білеміз, сондықтан ең білікті, данагөй, әділ жорамалшы «Елу жылдан кейін не болады?» деген сауалға «Оның әртүрлі сценарийі бар» деп жауап қатары сөзсіз. Өйткені келешек пен көрешекті қалыптастыратын да халықтың өзі: қоғамның қаһармандығы, шешімділігі, оның әр мүшесінің қара басының қамын ұлт мүддесі жолында құрбан етер елжандылығы немесе кері тартпа жалқаулығы, жауапсыздығы, қорқаудай сұрқия қараулығы тарихи бетбұрыстарға ықпал етіп, не елді өрге сүйреуге, не құрдымға құлатып, күйретуге қауқарлы. 

Ендеше қайғылы емес, қайыр­лы сценарийдің жүзеге асуы, мемлеке­тіміз­дің күн тұрғанша тұруы біздің өз қолымызда. Ол үшін кейінгі ұр­пақ­тардың барлығы қазақтың батыр­лық болмысын сақтап, әрдайым оның қайнар бұлағының тереңінен сусын­дауға мүмкіндік алуға тиіс. Ол үшін қазірден бастап, «Рухани жаңғыру» бағдарламасы аясында барлық батырларымызды ұлықтап, құрмет-қошеметке бөлеп, кең ауқымды насихаттап, елдік пен ерлікті біріктіре білуіміз қажет.

Сол себепті бүгін біз мемлекетіміздің азаттығымен, ұлтымыздың асқақ рухымен бірге биіктей түскен Қасым Қайсеновтей батырларымыздың алдында қазіргі ұрпақ атынан тізе бүгіп, тағзым етеміз.

Бақытбек СМАҒҰЛ,

Парламент Мәжілісінің депутаты,

«Qazaqstan Ardagerleri» қауымдастығының төрағасы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.02.2019

Арыстанбек Мұхамедиұлы Димаш пен Данелияға сәттілік тіледі

17.02.2019

Ауған ардагерлері оқушылармен кездесті

17.02.2019

Өскеменде 37 көшеге жаңа атау берілді

17.02.2019

Геннадий Головкиннің ықтимал қарсыластары белгілі болды

17.02.2019

Талдықорғанда «Тайлақтың тақиясы» фильмінің тұсаукесері өтті

17.02.2019

Биатлоннан әлем кубогі: Роман Еремин із кесушілер сынында 48-ші орын алды

17.02.2019

Ғылыми жобалардың үздіктері анықталды

17.02.2019

Қыздар бесік жырын айтудан жарысқа түсті

17.02.2019

Үндістанда орын алған террористік әрекетке байланысты СІМ мәлімдеме жасады

17.02.2019

​Иранда орын алған террористік әрекеттерге байланысты СІМ мәлімдеме жасады

17.02.2019

Көркем гимнастикадан төрт дүркін әлем чемпионы Гран-приде Димаштың әніне биледі

17.02.2019

Қазақстандық футболшы голландиялық клубқа 6:0 есебімен жеңіске жетуге көмектесті

17.02.2019

Болгариядағы "Странджа" турнирінде алты боксшымыз ширек финалға өтті

17.02.2019

Қазақстанның көрікті жерлері туралы бағдарлама халықаралық сыйлыққа ие болды

17.02.2019

Димаш пен Данэлияның The World's Best шоуындағы қарсыластары анықталды 

17.02.2019

Көркем гимнастикадан Мәскеудегі Гран-при: Әділханова 19-шы орында

17.02.2019

Қарағанды облыстық соты республикалық байқауда жүлдегер атанды

17.02.2019

Қанат ТІЛЕУХАН. Қайтқан қыз (Әңгіме)

17.02.2019

«Батыс» өңірлік қолбасшылығында ауқымды шара өтті

17.02.2019

Берни Сандерс АҚШ президенті лауазымы үшін қайта күресуге шешім қабылдады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Qumar oıynnyń quryǵy uzyn

«Aıdalada altyn bar» dese, soǵan birinshi qandastarymyz baratyn shyǵar dep oılaıtyn halge jettik. Bulaı deýimizge qoǵamda qordalanyp qalǵan, ordalanyp alǵan máseleler mysal bola alady. Sonyń biri – báske aqsha tigý, ıaǵnı býkmekerlik keńselerdiń keleńsiz kásibi bolyp tur. Jalpy, ózi jarymaı otyrǵan jannyń «úıde otyryp ońaı aqsha tabý jolyn úıretemin» degenine erip kete beretin ańqaý bolatynyna ekenine búginde kózimiz ábden jetti. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу