Ár istiń baıandy bolýy – «kóńil tazalyǵyna» baılanysty

Adam balasy tehnıkanyń damýy men ǵylymı jetistikterdiń ıgiligin rýhanı qundylyqtardan joǵary qoıady degen pikir keıingi kezde jıi aıtylyp júr. Bul oıdyń durys-burysyn arnaıy mamandar, áleýmettanýshylar aıta jatar. Biraq sońǵy ýaqytta psıhologtar qyzmetimen aınalysatyn ortalyqtar jańbyrdan keıingi sańyraýqulaqtaı qaptap ketkeni baıqalady.

Егемен Қазақстан
08.10.2018 3357
3

Árıne suranys bolmasa, mundaı ortalyqtardyń jumys isteýi qarjylyq jaǵynan tıimsiz bolar edi. Bilikti maman, bilgir psıholog bolsa, sóz joq. Biraq  áleýmettik jeliniń «qudireti» arqyly tanymal bolyp, otbasy – áýlet deńgeıindegi kózqarasymen ǵana shektelgen, seanstar jasaý biliktiligi túgili, ar - ojdan tabıǵatyna kelmeıtin «Keńes» aıtýshylar da kóbeıgeni shyndyq. Ádette, psıhologııalyq keńes beretin ortalyqtardyń jumysy kóbine qalalyq jerlerde qyzyp jatady. Baspana máselesi, ajyrasý jáne sýısıd t.s.s sońy ókinishke ákep soǵatyn keleńsiz máselelerdi sheshý úshin psıholog kómegine júginetini anyq. Kez kelgen jumyr basty pende aýqatty turǵysy keledi. Baı jáne baqytty bolǵysy keledi. Alaıda  oǵan jetetin alǵysharttardy bilmeıdi, bilse de istegisi kelmeıdi. Mine, osy kemshilikti paıdalanǵan psıhologtar kóbine «trenıngterinde» osy taqyrypty tuzdyq etedi. Jan-dúnıeńizdi jamandyqtan arashalańyz, jaqsy oı oılap, kóńildi júrińiz degen kitaptaǵy sózderin motıvasııanyń kilti etip alady. Biraq baqyttyń kilti kimde?  Áıelde me, erkekte me?! Ol jaǵy adam tabıǵatymen bite-qaınasqan jaratylystan berilgen qupıa ekenin bile tura, «baqyt» kúndeligi degen kitabyn satyp, jańalyq ashýǵa tyrysady. Alaıda álgi psıholog-mamannyń ózine «psıholog» kerek bolsa she?! Mine, másele qaıda jatyr?! 

О́zgeniń jan dúnıesi – ishki álemin bilý úshin psıholog-maman teorııalyq bilimnen bólek, ádet-ǵuryp, turmys-salt qundylyqtaryn jetik meńgerýi kerek. Adam janyna ne kerekti, kúızelis pen qýanyshtyń ólshemderin seze bilýi tıis. Sonda ǵana aldyna kelgen adamǵa durys baǵyt-baǵdar berip, keńes aıta alady.

Batysta psıhologııalyq keńes beretin arnaıy ortalyqtar júıeli túrde jumys isteıdi. Bylaısha aıtqanda, qalyptasqan mektep bar. Kóbine, «baqytsyzdar» baratyn ortalyqtardyń kóbeıýine zańǵa syımaıtyn erkindik pen teris ádetterdi nasıhattaıtyn toptardyń múddeli ekeni anyq. 

О́zimizge oralsaq, bizde mentaldylyq basqa. Ulttyq kodymyz bólek, tabıǵı minez, qalpymyz ózgerek degendeı. Al tabıǵatynda Dala órkenıetiniń rýhy saqtalǵan qazaq bolmysynyń tulǵalyq qasıeti qashanda bıik. Tamyryn tereńnen tartqan kóshpeliler tabıǵatynan syr saqtaý, ýáde berse oryndaıtyn, amanatqa beriktik syndy asyl qasıetterden kende emes. 

J. Aımaýytulynyń ulttyq psıhologııaǵa arnalǵan «Ádet zańy» degen eńbegi bar. Onda  otbasylyq tálim-tárbıe, salt-dástúr qundylyqtarynyń adam tabıǵatyna áseri degen máselege erekshe toqtalady. Eńbekti oqysańyz, shydamdylyq, batyldyq, ár iske qanaǵat etý máselesi – úlken adamı qasıetke alyp keledi degen oı-tujyrym jasalady. Eń bastysy, bul qundylyqtardy bala erte jastan, qoǵamdyq ortaǵa sińispeı turyp qabyldaýy kerek degen psıhologııalyq-pedagogıkalyq keńes beriledi. Joǵarydaǵylardyń basyn qosyp, biriktiretin adamgershilik máselesi ekenine basa toqtalady. Endi qarańyz, qazir osy qundylyqtardyń tapshylyǵynan psıhologııalyq keńesterge muqtajbyz.    

Qazaq dalasynda ulttyq ımmýnıtetke negizdelgen ıdeologııalyq tárbıe mektebi bolǵany tarıhtan málim. Uly ǵalym, shyǵystanýshy Sh.Ýálıhanov zerttegen bıler ınstıtýty da osy syndy irgeli qurylym bolǵan. Aýqymdy uǵym bolǵanymen qoǵamdyq prosestegi jekelegen máselelerdi (eń kúrdeli degenniń ózin) ózara kelisimder arqyly sheship otyrǵan. Eń bastysy, qundylyqtar tártibin saqtap, belgili bir erejeler sheńberinen shyqpaǵan. Mine, osy dástúrli sheńber árisi Patsha úkimeti, berisi Keńes ýaqyty tusynan buzylǵany jasyryn emes.

Adam – óz tabıǵatynyń qojasy. Sondyqtan bolmysyndaǵy «kóńil tazalyǵyna» mán berse, keı kúrdeli máselelerdiń ózi sheshimin tabýy múmkin. Eń bastysy, Jaratqanǵa senimdi joǵaltpaý. Jiger men qajyr-qaırat, aqyl-parasatyn bıik ustaý. Keshirimdi bolý. «Kóńil tazalyǵy» adam tabıǵatynyń eń názik máselesi. Osy tazalyqty saqtaý úshin tulǵalyq qasıetti joǵaltpaý kerek. Adamzat balasynyń meıirimdiligi, tabıǵı jaqyndyǵy, ortaq maqsattaǵy mıssııalary «Kóńil tazalyǵynyń» arqasynda baıandy bolady. Al kúrmeýli degen máseleniń ózi belgili bir jaǵdaıda, belgili bir ýaqyt keńistiginde sheshiledi. Sondyqtan keı otbasylyq máseleler men turmystyq janjaldardan qutylý úshin adam óz-ózine, tabıǵatyna úńilip, boıdaǵy danalyq álippesin izdeý kerek.  

Men bul jazbamda psıhologqa barmańyz, olar adastyrady degennen aýlaqpyn. Aıtaıyn degenim, eń irgeli psıhologııalyq keńes beretin orta bul – janashyrlaryń, ata-ana, otbasy – jaqyndaryń degen tujyrym edi. Al eń abzaly – rýhanı kemeldený deńgeıine jetý. Sebebi rýhanı kemeldikti sezbeıtin adam – jan kúızelisi, oqshaýlaný syndy torǵa tez túsedi. Sondyqtan «qandaı qıyndyq bolsa da ómirden úmit úzbe!» deıtin babalar támsilin árdaıym jadymyzda saqtaıyq! 

Qurmanáli Qalmahan,

«Egemen Qazaqstan»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

15.02.2019

Бірге барайық: Интеллектуал дос тапқыңыз келе ме?

15.02.2019

Назгүлдің фото нысанасында – бейкүнә сәбилер қасіреті

15.02.2019

Е.Біртанов медицина саласындағы сапасыз қызметтерді атады

15.02.2019

Смартфоныңыз денсаулығыңыздың көмекшісіне айналады

15.02.2019

Мұхтар Тайжан ауылшарушылығы жерлерін жалға беру туралы пікір білдірді

15.02.2019

Өскемен көшелері  жаңғырып жатыр

15.02.2019

Батырхан Шүкеновтің естелік медалін анасына табыстау рәсімі өтті

15.02.2019

Бердібек Сапарбаев халық алдында есеп берді

15.02.2019

Абайдың латын графикасындағы кітаптары көрмеге қойылды

15.02.2019

Тағам өндірушілерінің І халықаралық форумы өтті

15.02.2019

Адамзат тарихында ең қымбатқа бағаланған картина

15.02.2019

Әлемге әйгілі болған қазақ қызы алдағы уақытта Америкаға аттанады  

15.02.2019

Дипломатиялық қатынастар орнату туралы бірлескен коммюникеге қол қойылды

15.02.2019

Сенатор Ә.Құртаев Азия елдері парламентшілерінің кездесуіне қатысты

15.02.2019

Қолжетімді баспанамен қамтуда қозғалыс бар

15.02.2019

Астана әкімі Бақыт Сұлтанов көпбалалы аналармен кездесті

15.02.2019

Семейде өлкетану оқулары өтті

15.02.2019

Испанияда кезектен тыс сайлау болады

15.02.2019

Киногерлер Шәкен Аймановтың ескерткішіне гүл шоқтарын қойды

15.02.2019

Зауыттар көбейсе, жұмыссыздық азаяр еді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Qumar oıynnyń quryǵy uzyn

«Aıdalada altyn bar» dese, soǵan birinshi qandastarymyz baratyn shyǵar dep oılaıtyn halge jettik. Bulaı deýimizge qoǵamda qordalanyp qalǵan, ordalanyp alǵan máseleler mysal bola alady. Sonyń biri – báske aqsha tigý, ıaǵnı býkmekerlik keńselerdiń keleńsiz kásibi bolyp tur. Jalpy, ózi jarymaı otyrǵan jannyń «úıde otyryp ońaı aqsha tabý jolyn úıretemin» degenine erip kete beretin ańqaý bolatynyna ekenine búginde kózimiz ábden jetti. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу