Kásibı orta, bedeldi platforma qajet

Qazirgi tańda qoǵamymyzda din salasyna qatysty máseleler ózekti kúıinde qalyp otyr. Buǵan jurtshylyqty durys baǵyttan jańylys­tyratyn qaıshylyqty ustanymdar, áralýan pikirler, sondaı-aq dáıekti zertteýlerdiń, shynaıy saraptamalardyń azdyǵy ózindik áserin tıgizip otyr dep oılaımyz. Bul jaǵdaıattar qoǵam músheleriniń ortaq múdde tóńiregine toptasýyna kedergi keltirmeı qoımaıdy.

Егемен Қазақстан
02.11.2018 67
3

Qoǵamymyzda qyzý talqylanatyn taqyryptyń biri din tóńiregindegi máseleler ekeni belgili. Bul túıtkilderdi sóz etkende, birinshi kezekte elimizdegi dintanýshylar men teologtardyń kásibı turǵyda qarym-qatynas jasaıtyn ortasyn jáne olardyń bedeldi, qoǵamǵa oń yqpalyn tıgizer áleýetti ári ashyq únqatysý alańyn qalyptastyrý qajettigi oıǵa oralady. 

Ras, bizde din salasyna baılanysty túrli jıyndar, forýmdar ótkizilip, olarda uzaq-sonar baıan­dama­lar oqylyp jatady. Biraq bulardyń kóbisi­niń jurtshylyqqa áseri mardymsyz. Sondyq­tan mundaı basqosýlardy yqpaldy, senimdi ári ashyq únqatysý alańdary retinde qarastyrý qıyn. Sol úshin tıisti oryndar, din ókilderi, qoǵam belsen­dileri jalpyhalyqtyq  yqpaldy, tıimdi alań qalyptastyrýdyń joldaryn qarastyrǵany jón dep esepteımiz.

Osyndaı kásibı ortalar, ún qatysý alańdary din mamandarynyń basyn qosyp, qoǵamymyzdaǵy dinı ahýaldy ýshyqtyratyn túıtkildi máselelerdiń shyǵý tegine, sebepteri men saldarlaryna taldaý jasap otyrsa, onda aıtylǵan tujyrymdarmen jurtshylyq habardar etilse quba-qup bolar edi. 

Osy arada erekshe toqtala keter jaıt, qazirgi tańda elimizdegi dinı ahýalǵa baǵyttalǵan negizgi zertteýlerdiń nátıjeleri ashyq aıtyla bermeıdi. Bul óz kezeginde qoǵam tarapynan qalyptasqan jaǵdaıǵa shynaıy baǵa berýge kedergi keltiredi. 

Jalpy óńirlerdegi din mamandaryn, ǵalym­dardy, sarapshylardy, dinder ókilderin qatystyra otyryp, salaǵa qatysty tıisti taldaý jasaý asa mańyz­dy. О́ıtkeni mundaı taldaýlar dinı qatynas­tar salasyndaǵy keshendi ári shynaıy, sapaly zert­teý­ler júrgizý isine oń yqpalyn tıgizbeı qoımaıdy. 

Osy oraıda dinı salaǵa qatysty úrdisterge baılanysty elimizdiń árbir óńiri boıynsha jeke-jeke qorytyndy jasaýdyń da bereri mol. Bul qorytyndylar salaǵa baılanysty keshendi jumys­tarǵa, aýqymdy sharalarǵa negiz bolar edi. Máse­len, ol ár aımaq boıynsha qandaı jumystarǵa basym­dyq berý qajettigin, nendeı dinı ádebıetter jetispeı­tin­digin, qansha dinı mamandar kerektigin jáne taǵy basqa da máselelerdi anyqtaýǵa septigin tıgizedi. 

Budan bólek, arnaıy dinı bilim beretin oryndardyń jumysyna keshendi túrde saraptama júrgizýge basymdyq berý qajet. Bul oraıda dinı oqý oryndarynyń jetistikterine, múmkindikterine, oqytýshylar quramyna nazar aýdarylýy tıis dep oılaımyz. Eger osy jumystar júıeli túrde qolǵa alynar bolsa, nátıjesinde saladaǵy kemshilikter, júzege asyrylýy qajet sharalar anyqtalyp qana qoımaı, elimizdegi dinı bilim berý júıesiniń deńgeıi aıqyndalar edi. Munyń barlyǵy óz kezeginde tıimdi sheshimder qabyldaý, aýqymdy mindetterdi naqtylaý, baǵyt-baǵdarymyzdy belgileý isinde qatelikterge boı aldyrmaýymyzǵa kómekteseri sózsiz.

Qazirgi tańda áleýmettik jeliler qoǵamymyz teris dep tanıtyn aǵymdardy ustanatyn adam­dar­dyń, toptardyń ýaǵyz-nasıhat júrgizetin tıimdi quralyna aınalyp otyrǵany jasyryn emes. Bul el ishine iritki salý, jastardyń betin jat aǵymdarǵa burý syndy jaǵymsyz is-áreketterdiń óris alýyna keńinen jol ashýda. Sondyqtan áleýmettik jelilerdi ózderiniń minberine aınaldyryp alǵan bóten pıǵyldy toptardyń ýaǵyzdaryn teriske shyǵaryp, máseleniń jaı-japsaryn, anyq-qanyǵyn dáıekti túrde jetkize biletin dástúrli ıslam ókilderi úniniń ózgelerden basym shyǵýyn qamtamasyz etý de kezek kúttirmeıtin sharýa bolyp turǵanyn eskergenimiz jón-aq.

Zaıyrlylyq qaǵıdattaryn berik ustanǵan Qazaqstan­da rýhanı jarasym men qoǵamdyq kelisim­niń nyǵaıa túsýine el aýmaǵyndaǵy 18 konfe­sıanyń ózara tatýlyǵy oń yqpalyn tıgizip otyrǵany jıi aıtylyp júr. Degenmen bul elimizdegi konfesıaaralyq yntymaqtastyqtyń jalpy syrtqy sıpatyn ǵana kórsetetinin túsinýimiz kerek. Sondyqtan qoǵamdaǵy árbir konfesıanyń qyzmetine, olardyń jumysynyń barysyna, ishki qozǵalystaryna, qarjylyq kózderine qatysty shynaıy aqparattar, senimdi esepter halyqtyń nazaryna udaıy usynylyp turýy tıis. Bul óz kezeginde qoǵamdyq kóńil-kúıdiń ornyqty bolýyna tikeleı áser etedi.

Qoryta aıtqanda, rýhanı kelisim, konfesıaara­lyq tatýlyq, halqymyzdyń basym bóligi tutynatyn negizgi dinniń qalypty qyzmeti el yntymaǵynyń, turaqtylyq pen ornyqty damýdyń ózegi bolyp tabylady. Sol úshin de qoǵamymyzdaǵy dinı qatynastardy retteýde halyq suranysyna saı is-qımyldar jasaý, sheshimin kútken máselelerdi eksheý, tájirıbeler men ǵylymı zertteýlerdiń nátıje­lerin saralaý, el-jurtty shynaıy aqparattarmen qam­ta­masyz etý mindeti asa mańyzdy. Bul – táýelsiz elimizdiń múddesi úshin óte ózekti másele.

Joldybaı BAZAR,

«Egemen Qazaqstan»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

15.01.2019

Елімізде бала асырап алу жөніндегі ұлттық агенттік құрылады

15.01.2019

Македония бұдан былай екі тілді мемлекет

15.01.2019

Астанада алғашқы медициналық-санитарлық көмек көрсетушілер саны ұлғаяды

15.01.2019

Жер үшін жетпіс мың арызды арқалаған Ақтау

15.01.2019

Нұрсұлтан Назарбаев Никол Пашинянға құттықтау жеделхатын жолдады

15.01.2019

Зарина Дияс Australian Open турнирінің алғашқы кезеңінде сүрінді

15.01.2019

Елбасының Жолдауы – еліміздің кемел келешегі

15.01.2019

Бүгін Википедияның он сегізінші туған күні

15.01.2019

Әулиеаталық «Ақкербез» би ансамблі Әбу-Дабиде өнер көрсетеді

15.01.2019

Мемлекеттік сатып алу жүйесін жетілдіру жалғасып жатыр

15.01.2019

Көкшетауда Құран жаттау орталығы ашылды

15.01.2019

2018 жылдың 11 айында Қазақстанның сыртқы сауда айналымы 20,5 пайызға өскен

15.01.2019

Аршалы ауданының халқы суды үнемдеуге көшеді

15.01.2019

ҚР ҰЭМ: 2018 жылдың қорытындысы бойынша Қазақстанның ІЖӨ өсімі 4,1% құрады

15.01.2019

Ақкөл – Қазақстандағы алғашқы «ақылды қала» болады

15.01.2019

Аида Балаева: Қазақ әдебиеті антологияларын БҰҰ-ның 6 тіліне аудару - ерекше жоба

15.01.2019

Полиция департаменті: Алматыдағы қылмыстық жағдай тұрақты

15.01.2019

Ж.Қасымбек: Өнімді ілгерілету кезіндегі техникалық кедергілерді жою бойынша жоспар әзірленді

15.01.2019

Екпеден бас тартудың салдары

15.01.2019

Артем Захаров: Азия чемпионатында күтпеген жайттар болды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Ońtaılandyrý ońalta ma, omalta ma?

Orta bilim salasyna qatysty taǵy bir ońtaılandyrýdyń qulaǵy qyltıyp, «bul qalaı bastalyp, qalaı aıaqtalady?» degen sansyz suraq kóptiń kókeıin búlkildetip otyr. «Qundylyqtar aýysatyn, shyndyqtar shatysatyn uly ózgerister týysynda ómirdiń ózi karnavalǵa uqsap ketedi», dep Mıhaıl Bahtın aıtpaqshy, bilim salasyndaǵy mundaı reformalardan jurttyń júıkesi juqarý bylaı tursyn, karnavalǵa aınalyp bara ma degen kúdik joq emes. Qabyldanǵan, tolyqtyrylǵan zańdar, ár mınıstrdiń tusynda túzilgen baǵdarlamalar, oǵan bólingen qarjy – «óıtemiz de, búıtemiz» dep keletin jarnamaǵa bergisiz jıyndar, konferensıalar, onda sóılenetin sózder qısapsyz desek, artyq aıtqandyq bolmas.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Úılený men úı bolýdyń arasy

Statıstıka komıtetiniń ótken jylǵy máli­me­tine qaraǵanda, elimizde sońǵy on jylda 1,5 mıllıon jup otaý qursa, osy kezeńde 1 mıl­lıonnan astam jup ajyrasqan. Bul – árbir úshinshi neke buzyldy degen sóz.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Oıynshyq týraly oı

«Bárimiz balalyqtyń aýylynan kelgen­biz», oıynshyqpen oınaıtyn jastan áldeqas­han asyp ketsek te, keı-keıde balalarymyzdyń qolyndaǵyǵa qyzyǵa qarap qoıamyz. Qyńqyldap qandaı oıyn­s­hyq suraǵanyn, dúken sórelerinen kóz ala almaı turatynyn baqylaı júrip, búgingi balalardyń talǵamyn da birshama túsinip qalǵan sıaqtymyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Ataý men aqaý

Dúken, meıramhana, qonaq úı, shashtaraz, sulýlyq, sán salondary, basqa da túrli nysandardyń ataýy mańdaıshaǵa japsyryla salǵan jáı ǵana jazý emes, ulttyq bolmysymyzdy, ulttyq rýhymyzdy, qoǵamdyq sanany qalyptastyratyn, tárbıelik máni zor mańyzdy faktor sanalady. Solaı degenmen ókinishke qaraı, bul qurǵyryń túbiri sýyrylmaı qalyp qoıatyn aramshópti qansha otaǵanyńmen qaıta-qaıta qaýlap shyǵa beretini sıaqty áli kúnge deıin sheshimin tappaǵan túıini kóp túıtkildiń birine aınalyp otyr.

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

«Birlikten» – Jastar jylyna deıin

Tarıhı derekterge kóz júgirter bolsaq, Uly dalada qanat jaıyp, qaǵanat qurǵan túrki halyqtary, onyń ishinde kóshpendiler kóshiniń erekshe jaýjúrek qazaq ulysy el isine jas tulǵalardy erte aralastyra bilgen. Ol úrdis ult táýelsizdigin saqtap qalý jolynda sonaý Kúltegin zamanynan beri úzilmepti. Uly qaǵan jaıly kóne tas jazbalarda onyń on alty jasyna kelgende alty chýb soǵdylarǵa qarsy attanyp, jıyrma bir jasynda Chacha Seńmen shaıqasqany aıtylady. Odan beride úsh júzdiń basyn qosqan qazaq hany Abylaı sultan jıyrma jasynda erligimen elge tanylyp, memlekettik iske jastaı aralasqanyn bilemiz.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу