Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Егемен Қазақстан
16.11.2018 1236
3

Onyń eń basty sebebin avtomobıldiń qazirgi tańda meılinshe qoljetimdi bolýynan izdegen durys. Birinshiden, ony salonnan da, qoldan da satyp alýdyń múmkindigi artty. Bir qyzyǵy, kúni keshe KSRO degen alyp derjava óz turǵyndaryn avtokólikpen qamtamasyz ete almady. Búginde sol derjavanyń bir pushpaǵy ǵana bolyp tabylatyn ári ekonomıkasynyń aýqymy Odaq ekonomıkasynyń shıregine de jetpeıtin Reseı óz avtokólikterin ótkize almaı álek. Ekinshiden, sany artqandyqtan bolar, onyń baǵasy da aıtarlyqtaı tómendedi. Úshinshiden, úr jańasyn alýǵa shamań jetpese, baǵasy arzan eskisi bar. Tórtinshiden, bankten nesıe alý múmkindigi. Mine, osyndaı qolaıly sebepter halyqtyń jappaı avtokólikke umtylýyna jol ashty.

Degenmen, avtokólik satyp alǵandardyń báriniń birdeı mańdaılary shylqyp otyr desek, aqıqatqa qıanat jasaǵan bolar edik. Nege deısizder ǵoı. Endeshe naqty derekterge júgineıik.

Keıbir málimetterge qaraǵanda, elimizde zaýyttan shyqqanyna 3 jyl men 7 jyl bolǵan avtokólikterdiń sany 471,5 myń danaǵa, ıaǵnı 12,2 paıyzǵa artqanymen, 10 jyldan asqan avtomashınalar sany da eleýli túrde joǵarylap, 2,4 mıllıon danaǵa jetken. Sóıtip ósim 4,1 paıyzdy quraǵan. Bul Qazaqstandaǵy barlyq avtokólikterdiń 63 paıyzy eken. Eger salystyrý úshin aıta keter bolsaq, ótken 2017 jyly bul kórsetkish 60 paıyz deńgeıinde bolǵan.

Sonymen birge sońǵy bir jyl ishinde, dálirek aıtqanda bıylǵy mamyr aıynyń sońyna qaraı elimizde jeńil avtomobılder qatarynyń 0,6 paıyzǵa, ıaǵnı 3,8 mıllıon danaǵa azaıǵany belgili bolyp otyr. Onyń ishinde 7 jyldan 10 jylǵa deıingi avtomashınalar 13,3 paıyzǵa (290 myń), al 3 jylǵa deıingi mashınalar 12,8 paıyzǵa (520,9 myń) azaıǵan. Buǵan qarap eskirgen avtokólikterdiń arta túskenin op-ońaı ańǵarýǵa bolady.

Máselen, Jambyl oblysynda zaýyttan shyqqanyna 10 jyldan astam ýaqyt ótken avtokólikter 81 paıyzdy qurasa, Almaty oblysynda 77,5 paıyzdy quraǵan. Jeńil avtomobılderdiń sany jaǵynan Túrkistan oblysy kósh bastap tur. Biraq bul óńirde de ustalǵan mashınalar qatary 69,4 paıyzǵa jetip otyr eken.

Jalpy, Qazaqstan aýmaǵynda satýǵa túsken avtomobılderdiń árbir beseýiniń ekeýi 20 jyldan asqan avtokólikter degen málimet keltiredi «QazAvtoProm» Qazaqstannyń avtomobıl salasy kásiporyndarynyń odaǵy. Al 10 jyldan asqan avtomashınalar úlesi rynoktyń 69,1 paıyzyn quraıtyn bolyp shyqqan. Osyndaı derekter keltire otyryp, atalǵan odaq otandyq avtopark kónerip bara jatyr degen qorytyndy jasaǵan. 

Sol sıaqty joǵaryda atalǵan uıym qazaqstandyqtardyń bankterden nesıeni negizinen osyndaı eski-qusqy mashınalardy satyp alý úshin alatynyn da anyqtaǵan. Qanshalyqty tozǵandyǵyna qaramastan elimizdiń turǵyndary Toyota Camry, Volkswagen Passat sıaqty avtokólikterdi alýǵa kelgende aldaryna jan salmaıtyn kórinedi. Odan keıingi oryndarda Audi 100, Audi 80, Mercedes-Benz E200 tárizdi mashınalar tur. Sońǵy eki avtokóliktiń eń jańa degenderine bıyl 20 jyl tolady eken. Al Audi 80 markaly avtomashına 1996 jyldan beri zaýyttan múlde shyqqan emes. 

Biz bul sıfrlardy nelikten keltirip otyrmyz? Shyndyǵyna kelgende, avtomashına halyqty kólikpen qamtamasyz etip qana qoımaıdy, sonymen birge belgili bir dárejede ekologıaǵa da óziniń teris áserin tıgizedi. Eger avtokólik eski bolsa, odan keletin zıan da eselenip óse túspek. Jol-kólik oqıǵalarynyń oryn alýyna da kóbine-kóp qoldaný merzimi ótken kólikter túrtki bolyp jatady. 

Osyndaı sebepterden de bolsa kerek, Almaty qalasynyń ákimi Baýyrjan Baıbek avtomashınalardyń tym kóbeıip ketýine alańdaýshylyq tanytyp, avtokólikter sanyn odan ári ósire berýge bolmaıdy degen óz pikirin bildiripti. Shahar basshysynyń aıtýynsha, 2035 jylǵa qaraı ońtústik astana halqynyń sany 3 mıllıonǵa jetpek, sonshama adamnyń qolaıly ómir súrýin qamtamasyz etý úshin avtokólikter sanyn qazirgi kórsetkish deńgeıinde saqtap qalý kerek. Bul jaıt aıtýǵa ońaı bolǵanymen, jurttyń bári avtokólik ıesi bolýǵa talpynyp jatqan qazirgideı zamanda júzege asyrýǵa kelgende kóptegen kedergilerdiń paıda bolýy da ábden múmkin.

Sózimizdi túıindeı kele aıtarymyz, qazaqta «esi ketken eskini alady» degen sóz bar. Qalaı degende de kónergen, kúni ótken kólikterdiń kóbeıe bermegeni lázim.

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

13.12.2018

Анкарада жүрдек пойыз апатынан 4 адам қаза тапты

13.12.2018

Футзалдан әлем чемпионатының жеребесі тартылды

13.12.2018

СІМ-де ҮАК қызметі жөнінде Ведомствоаралық комиссияның бірінші отырысы өтті

13.12.2018

Қазақстан БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінде Иран ядролық бағдарламасына қатысты жоспардың орындалуын қолдады

13.12.2018

Маңғыстау жастары – жаңғыру жолында

13.12.2018

Муай-тайдан Азия чемпионаты аяқталды

13.12.2018

Солтүстік Қазақстан полиция департаменті ең ашық ведомство болып танылды

13.12.2018

УЕФА Чемпиондар лигасы: 16 үздік анықталды

13.12.2018

Іле Алатауында аландарын ерткен қар барысы фототұзаққа түсіп қалды

13.12.2018

Мәскеуде үш боксшымыз айқасады

13.12.2018

Алматыда волейболдан «Буревестник кубогы» халықаралық турнирі басталды

13.12.2018

Алматыда ІІ Жалпыұлттық керлинг фестивалі өтіп жатыр

13.12.2018

Qazaq Banki түбегейлі таратылды: Салымшылар ақшаларын қайдан ала алады

13.12.2018

Қазақстан жастар құрамасы Канаданың жергілікті клубын жеңді

13.12.2018

Павлодарда Ertis Olympic бассейні салынды

13.12.2018

Еуро-2021: қарсыластар анықталды

13.12.2018

Қанат Ислам шаршы алаңға қайта оралады

13.12.2018

Сабина Бакатова халықаралық турнирде күміс медаль иеленді

13.12.2018

«Елорда жұлдызы» табысталды

13.12.2018

Әмина Жапар «Бала дауысы» ұлттық байқауында бірінші орын алды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Baılyq jasaýshy sala

Árbir adam óz úıiniń ishinde qandaı zattar bar ekendigin jáne onyń qaı jerde turǵandyǵyn, qaı shkaftyń ishinde qandaı zattyń jatqandyǵyn, jertólesinde qandaı azyq túrleriniń saqtalyp turǵandyǵyn jaqsy biledi. Sondyqtan eshnársesin shashaý qaldyrmaıdy. Qajetine qaraı paıdalanyp otyrady. Al ózimizdiń ortaq úıimiz – Qazaqstanda qandaı zattar bar ekendigin, ásirese, jerimizdiń astynda qandaı mıneraldyq shıkizat kózderiniń shoǵyrlanǵanyn jáne olardyń qory qandaı ekendigin bilemiz be?

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Nápaqa qaıdan tabylar?

  «Qul bazar» tek qazaqqa arnalǵan sıaqty, 100 paıyz qazaq, qazaqtan basqa ult joq qul bazarda jaldanyp turǵan», dep kújingen jazba oqydym áleýmettik jeliden. Nege? Onyń sebebiniń biri – qazaqtyń kásip ıgerýge kerenaýlyǵynda tárizdi.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Qazaqtyń jylqytaný ilimi

Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń «Uly da­­lanyń jeti qyry» atty maqalasynda, «Atqa miný mádenıeti men jylqy sharýashylyǵy jer júzine Uly daladan taraǵan» degen toqtamdy pikir aıtylypty. Rasynda da, Elbasy atap ótkendeı jylqy mádenıeti men atty miniske úıretýdiń dara tehnologıasy uly dalada qalyptasqany anyq. Iаǵnı, jylqy mádenıetiniń san ǵasyrlyq qalyptasý, damý kezeńderi bıologıalyq jolmen júrgizilgen. Qazirgi tilmen aıtsaq, jylqytaný kóshpeli qoǵamnyń álmısaqtan qanyna sińgen tól óneri hám genetıkalyq jadysynyń keremet týyndysy.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tańǵajaıyptary

О́tken joly jazǵan baǵanymyzda («EQ», 21.11.18) Táýelsizdiktiń arqasynda qazaq jastarynyń sporttyń elıtalyq túrlerinen álemdik dodalarda tek sońǵy jyldary ǵana top jaryp jatqan birneshe mysaldaryn keltirgen edik. Sonymen birge qazaq ánderimen, ulttyq áýenmen álemdi aýzyna qaratyp júrgen ánshilerimiz týraly da jazǵanbyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Jekemenshik teatrlar jaıy

Jalpy, kez kelgen halyqtyń mádenıeti men rýhanı damý deńgeıi teatr salasyndaǵy jetistikterimen ólshenetini tarıhtan málim. О́rkenıetti memleketterdegi bir ǵana qalanyń ózinde teatr sany 200-den asyp jyǵylatyndyǵy sonyń buljymas dáleli bolsa kerek-ti.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу