«Хат қоржын»

Егемен Қазақстан
16.11.2018 5359
2

...мәселе көтереді

Қол ұшын созса дейміз

Семей қаласына қарасты Абыралы өңірінде ауыл тұрғындарына қызмет көрсетіп отырған 4 кітапхана бар. Ол кітапханалар «Қайнар орталықтандырылған кітапхана жүйесі» коммуналдық мемлекеттік мекемесінің құрамына кіреді. Бұлар – ауыл кітапханалары. Бүгінде бұл кітапханалар заманауи құрал-жабдықтармен қамтамасыз етілген. Жү­йелі жұмыс тәсілдері қалыптасып, күн талабына сай қызмет атқа­руда. Үздік жетістіктері де атаусыз қалған емес. 2014 жылы Шығыс Қазақ­стан облысы әкімінің «Кітапхана ісі» аталымының иегері атанды.

Соңғы уақыттары халыққа мәдени қызмет көрсетіп отырған осы мекемені жауып, 300 шақырым алыстағы Семей қаласының орталықтандырылған кітапханасына қоспақ деген әңгіме шығып, сары уайымға салынып жүрген жайымыз бар. Кезінде осындай асығыс ойластырылған шараның кесірінен өңірдегі екі ауылдың – Таңат және Айнабұлақ кітапханалары мектеп кітапханаларына қосылып, соңынан жабылып тынды. Бұл оңтайландыру да сол шараның кебін кимей ме? Өтпелі қаржы қиындықтарын ауылдардағы мәдениет ошақтарын оңтайландырумен не ұтпақпыз? Ертең ауылдардағы кітапханалар жабылып қалса, оларды болашақта қайта қалпына келтіре аламыз ба? Семей мен Өскемендегі мәдениет саласының басшылары осы мәселенің оңды шешілуіне қол ұшын созса дейміз. 

Тұрар АХМЕТОВ

Шығыс Қазақстан облысы, Қайнар ауылы

...жақсылығын жеткізеді

Айтуар би тұғырына қонды

Қазақтың айтулы билерінің бірі – Айтуар би Үсен­ұлының Атырау-Индер тас жолының бойында ескерткіші ашылды. 

Айтуар бидің ата-тегі – он екі ата Байұлы Беріштің Себек бөлімінің Сары атасынан тарайды. Айтуар би Баймағамбет сұлтан заманында кеңесші қызметін атқарған. Атырау облысы, Махамбет ауданы, Ортақшыл ауылынан солтүстік-шығысқа қарай орналасқан «Алтын» қорымында жерленген. 1836-1838 жылдары Исатай-Махамбет көтерілісінің қым-қиғаш кезеңі – Жайық өзенінен өтер сәтінде қол ұшын берген. Бұл деректер Ығылман Шөрекұлының «Исатай-Махамбет» дастанында көрініс табады.

Әділбек ӨМІРЗАҚОВ

Атырау 

...ұсыныс жасайды

Маңдайшаларды біріздендіру керек

Жер-су атауларын латын негізді жаңа қазақ әліпбиіне көшіретін кезең де таяп қалды. Осы істі жылдамдатып жүзеге асырып отырған жерлер де бар. Республика аймағында тек қала маңы емес, облыс, аудан көлемінде де атауларды латынша беріп отырған жерлер жеткілікті. Солардың бірі – Алматы облысына қарасты Кеген ауданынан жақын уақытта бөлініп шыққан Райымбек ауданының Қақпақ ауылы. Ауылдың кіреберісіне керемет жазу жазылған, көз тартарлықтай әдемі. Ал енді ауылдан шыққан кездегі тұсына «Сапарыңыз сәтті болсын!» деп жазылыпты. Бұл жазудың латынның екінші рет ұсынылған апострофты нұс­қасы негізінде жазылғандығын көріп отырмыз. Осыны күнде көріп жүр­ген халық латын негізді қазақ әліпбиі осы екен деп қабылдауы сөзсіз. Яғни, халықты өз қолымызбен сауатсыздыққа итермелеп жатырмыз.

Жалпы алғанда, ономастикалық атаулар жазылатын маңдай­шаларды біріздендіру керек. Олай болмаған жағдайда екі жұмыс жасарымыз анық. Маңдайша жазуларын әркім өз білгенінше жазып жатыр. Латын негізді жаңа қазақ әліпбиінің емле-ережесі бекітілмей тұрып, маңдайша жазуларының мынау дұрыс деген нұсқасын ұсына алмаймыз. Осы мәселені шешуіміз керек. 

Дана ПАШАН, 

А.Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі 
институтының аға ғылыми қызметкері

...ой қозғайды

Жұмылып жүріп бағаны көтертпейді екен

Біз жақтан екі жігіт демалысында Шымкенттегі жұмыстасына қыдырып бармай ма?! Жазды күні болса керек, барған күні қонақтарын барынша күтіп, жағдайларын жасаған екен. Келесі күні түс қайта үй иесі: «Жігіттер, көлігімді жуып келуім керек еді, бірге барайық, сосын қайтып келіп жуынып-шайынып, кешкі Шымкентті көрсетемін» депті. «Қонақ қойдан жуас», не керек, қатар тұрған екі көлік жуатын орынға келсе, біреуі 600 теңгеден, екіншісі 500 теңгеден, 600 теңгелікте кезекте 1 ғана көлік тұрса, 500 теңгелікте 4 көлік тұрған екен. Шымкенттік барып 500 теңгелікке 4 көліктен кейін кезек алыпты. Сосын: «Жігіттер, ана жерде сыра бар, кәуап бар, тапсырыс бере беріңдер, мен арттарыңнан барамын» деп қала беріпті. Атыраулық екеу сыра ішіп, кәуап жеп отырып шымкенттік жігіттің әлгі қылығына түсінбей әлек болады... «Жұмысы ТШО-да, айына теңгемен емес, доллармен айлық алады, неге 100 теңге үшін соншама уақытын жоғалтады?!»... Бір заманда көлігін жуғызып келген жұмыстастарына көкейлерінде тұрған әлгі сұрақтарын қоймай ма?! Сонда шымкенттік: «Ол былай. Әңгіме 100 теңгеде емес, әңгіме бағаны көтермеуде. Мысалы, мен 600 теңгеге көлігімді жуғызып кете берсем ешкім ештеңе демейді, бірақ сәл де болса қымбат салонның саудасын жүргізген болар едім. Егер олардың саудасы жүре бастаса, олар көп ұзамай бағасын көтереді, сосын көлік жуғызу 600 теңгеден 700 теңгеге көтеріледі. Ал одан қалғысы келмеген 500 теңгелік көрші салон 600 теңге кылар еді. Қысқаша осылай» депті. Міне шымкенттіктер жұмылып жүріп өздеріндегі бағаны осылай көтертпейді екен. Қысқасы, біз сияқты шашпаларға ойланатын жайт.

Беркін САДЫҚОВ

...қуанышын бөліседі

Жарыстан жүлдемен оралды

Маңғыстау ауданының Тұщыбек ауылының тұрғыны Айшуақ Тайманов Астанада өткен Күнтуған Тоқтыбайұлы атындағы халықаралық турнирге қатысып, құсбегіліктің нағыз қас шеберлері мен әлемнің 10-ға жуық мемлекетінің мықты мамандары қатысқан жарыста «Байрақ» атты бүркіті мен «Жебе» атты ителгісін қатар жарысқа қосып жүлдемен оралды. Яғни, қазақтың қасиетті құсы ителгілер жарысынан байқауда жүлделі I орын, ал бүркітшілер сайысында жүлделі III орынға ие болды. 
Зор қуанышты сәтті пайдалана отырып, Айшуақ замандасымызға ұлттық құндылықтарымызды одан әрі дамытып, ұлықтай беруіне тілектеспіз. 

Аллаберген ҚОНАРБАЕВ

Маңғыстау облысы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

10.12.2018

Жетісу өңірінің өрендері Қазақстан кубогын иеленді

10.12.2018

Сәулет ескерткіштерінің 3D картасы жасалды

10.12.2018

Тәуелсіздікке тарту: Балалар кітаптары жарық көрді

10.12.2018

Әлемнің ең үздік футзалшылары анықталды

10.12.2018

Конфедерация кубогының финалдық сайысы Алматыда өтеді

10.12.2018

«Қазақстан» телерадиокорпорациясы Тәуелсіздік күніне орай арнайы жобалар дайындады

10.12.2018

Жекпе-жекте жерлестеріміз жеңіске жетті

10.12.2018

«KEGOC» қызметкерлері арасында спартакиада өтті

10.12.2018

Арменияда кезектен тыс парламент сайлауы өтіп жатыр

10.12.2018

Рентген көмегімен жасалған фотосуреттер көрмесі ашылды

10.12.2018

Омск қаласында қазақтардың кіші құрылтайы өтті

10.12.2018

Абзал Әжіғалиев қола медальді иеленді

10.12.2018

Ұлы даланың жеті қыры Фьордтар жерінде

10.12.2018

Жезқазғанда апатты үйдің мәселесі оң шешілді

10.12.2018

Қарағандының құс фабрикаларына 1,1 млрд теңге субсидия берілді

10.12.2018

«Туған жер» қалалық ғылыми-тәжірибиелік конференциясы өтті

10.12.2018

Оралда автобус жүргізушілеріне айыппұл салынды

10.12.2018

Тарихи сананы  жаңғырту  мәселелері халықаралық конференция барысында талқыланды

10.12.2018

Солтүстік Қазақсанда КХА Қоғамдық кеңесінің республикалық форумы өтті

10.12.2018

«Мұғалім мәртебесі туралы» Заң жобасы талқыланды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tańǵajaıyptary

О́tken joly jazǵan baǵanymyzda («EQ», 21.11.18) Táýelsizdiktiń arqasynda qazaq jastarynyń sporttyń elıtalyq túrlerinen álemdik dodalarda tek sońǵy jyldary ǵana top jaryp jatqan birneshe mysaldaryn keltirgen edik. Sonymen birge qazaq ánderimen, ulttyq áýenmen álemdi aýzyna qaratyp júrgen ánshilerimiz týraly da jazǵanbyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Jekemenshik teatrlar jaıy

Jalpy, kez kelgen halyqtyń mádenıeti men rýhanı damý deńgeıi teatr salasyndaǵy jetistikterimen ólshenetini tarıhtan málim. О́rkenıetti memleketterdegi bir ǵana qalanyń ózinde teatr sany 200-den asyp jyǵylatyndyǵy sonyń buljymas dáleli bolsa kerek-ti.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Aqparattar aýqymyndaǵy aqıqat

Taıaýda Almatyda ótken medıaquryltaıda Qazaqstandaǵy buqaralyq aqparat qural­darynyń qazirgi jaı-kúıi keńinen áńgime boldy. Mamandar tarapynan aıtylǵan pikirlerge qulaq qoıar bolsaq, sońǵy jyldary qazaqstandyq BAQ-tyń, ásire telearnalardyń reıtıngi aıtarlyqtaı túsip ketken. Máselen, 2013 jyldan bergi aralyqta bul kórsetkish 22 paıyzǵa tómendegen eken. Onyń sebebi nede?

Сайраш ӘБІШҚЫЗЫ, Қазақстанның білім беру ісінің құрметті қызметкері

Halyq sózinde birtutastyq, birlik bar

«Halyq» sóziniń mán-maǵynasy óte tereń ekeni barshaǵa málim. Másele – osyndaı saıası astary aıryqsha sózdi qalaı qoldanyp júrgenimizde. Merzimdi baspasóz betterindegi habarlardan,  teleradıo arnalardan, ózara áńgimeden «aýyl halqy», «qala halqy» degendi oqyp ta, estip te júrmiz. Máselen, telearnalardyń birinen «Arshaly aýdanynda 27 myń halyq bar» degendi estidim de, «halyq sózin durys qoldanaıyq» dep, ózimniń oı dápte­rime jazyp qoıdym. Sebebi orys tilinde «narod sela» nemese «narod derevnı», «na­rod raıona», «narod goroda» demeıdi, tipti jazbaı­dy. Bul tilde «naselenıe», «jıtelı», «gorojane», «selchane» deıtinin bilemiz. Biz qazaqsha «aýyl turǵyndary», «qalalyqtar» nemese «qala turǵyndary» desek, ekpini báseń bolyp, birdeńe joǵaltyp alatyndaı, «aýyl halqy», «qala halqy» dep qysqa qaıyramyz. Sonda deımin-aý, qazaǵymyzdy bólip, jiktep, birtutas halyq sanatyna qospaı turǵanymyzdy nege ańǵarmaımyz?!

Дидар Амантай,

Túsiniktiń kúıreýi

Sońǵy jyldary, sandyq tehnologıalyq ónimderdiń (iPhone, Red One, digital camera, information technology) alǵashqy nusqalary (computer, printer, scaner, copier), shyqqanyna tabany kúrekteı jarty ǵasyrǵa jýyq ýaqyt, jeteqabyl mezgil ótkende, ozyq qoǵamdarda, qala berdi, damýshy elderde, tipti, jalpy adamzattyq mádenı-rýhanı keńistikterde iri-iri qomaqty ózgerister júrdi. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу