Жыр алыбы Жамбылдың өмірі сахналанды

«Алатау» дәстүрлі өнер театрында өлең сөздің дүлдүлі, жыр алыбы Жамбыл бабамыздың өміріне арналған «Жыр-жолбарыс» музыкалық спектаклі қойылды.

Егемен Қазақстан
19.11.2018 4347
2

Театр сахнасы зал толы көрерменнің қошеметімен ашылды. Бірден жырдың атырабына қарай жетелеп кететін домбыра үні қойылым тақырыбынан хабар бергендей жүз жасаған жыр-Жамбылдың балалық шағына қарай бастады. Сахнадағы сан-салалы көріністер құндақтаулы сәбидің өмірі тек жырмен, дала жырымен байланысты екендігін нақыштап тұрғандай еді. Шағын ауылдың қуанышты әрі мұңды сәттерін бимен өрнектеген әр түрлі қимылдар, сондай-ақ дала төсін дүбірлеткен жылқы образы ерекше бір үйлесімде Жамбыл өмірімен астасып жатты.

Тебіреністі көңіл-күйде отырған көрермен қойылымның аяқталып қалғанын да аңғармай қалды. Сәл үнсіздіктің арты залдан ду қол соға көтерілген көрменнің ыстық ықыласына ұласты. Бұл көрерменді ерекше бір толғанысқа, әсерге бөлеген театр ұжымының бір жыл дайындықтағы жұмысының  нәтижесі еді. Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері Есмұхан Обаев жаңаша бір ізденіске құрылған спектальге жоғары бағасын берді. «Алатау етегінде жаңа үн шығып жатыр. Жаңа тұлға сахналанды.

Ұлы Жәкең туған жердің іргесінде ешкімге ұқсамайтын, ішкі академиясымен ғана жұмыс жасай білетін, ұлттық сипаттағы жаңа бір ұжым қалыптасты» деген театр тарланы ерекше образдармен қатар дала жылқысын сахнаға алып шыққан суретші Ерлан Тұяқовқа,  тарихи тұлғаның образын көрерменге жеткізе білген  драматург Әннес Бағдатқа, спектакльдің кеңесшісі Жамбылдың көзін көрген Шаштай ақсақалдың ұлы, жазушы Жұмабай Шаштайұлына, осы көркем дүниенің бар қиыншылығын арқалып келген режиссер Есләм Нұртазинге, оқиға мен көрермен арасындағы байланысты көркемдеген «Алатау» дәстүрлі өнер театрының бишілеріне, режиссер-хореограф Әсел Абақаеваға, костюмдерді жоғары талғампаздықпен, үлгімен ұсынған Гүлжан Ниетқабылға риясыз алғысын білдірді.

Жаңа қойылымында Жамбылдың рөлін  Әсет Есжан сомдаса, Сүйінбайды Тимур Пиязов, Жыршыны Шаттық Уатқан, Жапа рөлінде Нәсіпжан Басшыбай, Ұлданды Құралай Мырзалинова, Бұрымды  Жанерке Дүйсенбиева, Сарыбайды Жеңіс Қанырбеков, Қисыбайды Ертуған Құрмашев, Сыздық сұлтанның рөлінде Нұрлан Сағынаев, Құлмамбет ақынды  Сәулежан Тақзия,  Сарыны Қуаныш Алтыбаев, Балықтың рөлінде Жасұлан Мұсағалиев ойнап, спектакль жүгін бірлесе көтерді.

Драматург Әннес Бағдаттың айтуынша, Жамбылдай тарихи тұлғаны сахнаға әкелу әрине оңай болған жоқ. Кез келген дәуірді, тарихи оқиғаларды бүгінгі күнмен үйлестіру ұжымдық жұмыстың жемісі. Жамбыл тұлғасын ашу, тарихи тұлғаның өмірін көркем туындыға айналдыру көп ізденісті, жанкешті еңбекті талап етеді.

Қойылымның көрерменге музыкалық драма ретінде жол тартуы спектакльдің басты ерекшелігі. Пьеса бейнелеу құралдарының сахналық қойылымдарын ескере отырып жазылғандықтан, мәтіндер қысқа әрі астарлы, бейнелі теңеулерге негізделіп, қазіргі драматургия мен музыкалық драманың шарттары ерекше үйлесім тапқан.

Театр директоры Берік  Жүсіптің айтуынша, «Алатау» театры аз-кем уақыт ішінде шығармашылық тұрғыдан толысты. Көрерменге көне тарихымызды замануи көріністер арқылы жеткізуді бағыт-бағдары етіп ұстанған театрда жыршы бабамыздың өміріне арналған қойылымның тұсауы кесілгендігі кездейсоқ жайт емес. Берік Жүсіптің айтуынша, театр өзгелерге ұқсамайтын бағыт ұстанады. Жаңаның айналасындағы жаңашылдық арқылы фольклорлық мұраларымызды заманауи негізде қайта туындатуды мақсат етеді.

Театр ұжымына Жамбыл бабамыздың жасын, өнердегі бағы мен дәулетін тілеймін деген театр директорының айтуынша, Жамбыл тұлғасы көп жағдайда саясиланып, шығармашылығы назардан тыс қалып жатады. Ақындығын сөз еткеннің өзінде қисынсыз қағидаттар жасалады. Жамбыл – эпик жыршы.  Айтқан жырларында, эпикалық мұрасында шек болмаған. Қалай дегенде де эпикалық жыршының ақыннан деңгейі жоғары емес пе?.. Жамбыл ХІХ ғасырдағы ауыз әдебиетінің жарқын үлгілерін, мол мұрасын жадына түйген жыршы. Сондықтан да бүгінгі қойылымның өзіндік жүгі ауыр.

Жамбылдың тұлға ретінде қалыптасуын және азаматтық тұрғыда өсіп-жетілуін сахнада  заманауи тәсілдер арқылы көрсету, жүз жасаған эпик жыршының өзі өмір сүрген қоғамға қаймықпай ой айтқан кезеңдерін жұртшылықтың назарына жеткізе білуде  үлкен ізденісті аңғарамыз.

– Спектакльге дайындық барысында көп жағдайда ғылыми негіздер басшылыққа алынды. Сондықтан да бұл қойылым музыкалық-философиялық драманың жүгін арқалап отыр, - дейді  Берік Мырзалыұлы. – Режиссер мен пьеса авторының, сахна декораторы мен би режиссерінің, қала берді ұжымның үйлесімді еңбегінің нәтижесін көрерменнің ыстық ықыласынан аңғарамыз. Мұндай ерекше декорация беріп ойнату бұрын-соңды қолданылмаған тәсіл. Динамикалық сценография қолданудың нәтижесінде драматургия заңдылықтары сақталып, хореография, дәстүрлі музыка мен драмалық сахналар өзара жымдаса түскен. Жылқы – қазақтың жаны десек, сахнадағы жылқының, жалпы пьеса көріністерінің контемпорари, фолькденс би бағыттарымен үйлесім тауып отыруының өзі көрерменге ерекше әсер берді. Декорация да, би де көріністің қуанышы мен мұңын ерекше әуезбен үйлестірді.

Кәсіби мамандар мен көрерменнің пікіріне сүйенсек, қойылым өз үдесінен шығып, өзі көтерген жүкті ақтады.

Эльвира Серікқызы,

«Егемен Қазақстан»

АЛМАТЫ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.02.2019

Салық төлеушілердің 20 миллион теңге өсімпұлы кешірілді

19.02.2019

Сенаторлар мемлекеттік-жекешелік әріптестік жобаларын іске асыру мәселелерін талқылады

19.02.2019

56 ауылды елді мекен сапалы интернетпен қамтылды

19.02.2019

«Сергек» жобасы жол-көлік оқиғаларының санын 15%-ға төмендетті

19.02.2019

Астанада шахматтан Әлем чемпионаты өтеді

19.02.2019

Халық сауалы жауапсыз қалмайды

19.02.2019

Қызылордада алаяқтар азаймай тұр

19.02.2019

Астана әкімдігінде тұрғын үй кезегінде тұрған азаматтар санының өсу себептері түсіндірілді

19.02.2019

Жеке клиникалардың белсенділігі жоғары

19.02.2019

«Алтын жауынгер» анимациялық фильмі жарыққа шығады

19.02.2019

Оразалы Досбосынов атындағы аудитория ашылды

19.02.2019

Шетелмен әріптестік нығайып келеді

19.02.2019

«Смарт-Астана» қосымшасының жаңа сервистеріне қатысты мәселелер талқыланды

19.02.2019

Дәурен Сүйеукенов: дзюдодан Еуропа кубогінде ел чемпионатындағы есемді қайтардым

19.02.2019

Әлия Юсупова Гран-при кезеңі мен Будапешттегі халықаралық турнирді қорытындылады

19.02.2019

Ішкі істер министрі Е. Тұрғымбаев батыр баламен кездесті

19.02.2019

Жер жаһанды шарлаған Мағжан

19.02.2019

Қарағандыда 24 000 жер үйге газ құбыры тартылады

19.02.2019

Абылайхан Жүсіпов Софиядағы турнирдің күміс жүлдегері атанды

19.02.2019

Елбасы «Лукойл» мұнай компаниясының президентімен кездесті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу