Жыр алыбы Жамбылдың өмірі сахналанды

«Алатау» дәстүрлі өнер театрында өлең сөздің дүлдүлі, жыр алыбы Жамбыл бабамыздың өміріне арналған «Жыр-жолбарыс» музыкалық спектаклі қойылды.

Егемен Қазақстан
19.11.2018 2351
2

Театр сахнасы зал толы көрерменнің қошеметімен ашылды. Бірден жырдың атырабына қарай жетелеп кететін домбыра үні қойылым тақырыбынан хабар бергендей жүз жасаған жыр-Жамбылдың балалық шағына қарай бастады. Сахнадағы сан-салалы көріністер құндақтаулы сәбидің өмірі тек жырмен, дала жырымен байланысты екендігін нақыштап тұрғандай еді. Шағын ауылдың қуанышты әрі мұңды сәттерін бимен өрнектеген әр түрлі қимылдар, сондай-ақ дала төсін дүбірлеткен жылқы образы ерекше бір үйлесімде Жамбыл өмірімен астасып жатты.

Тебіреністі көңіл-күйде отырған көрермен қойылымның аяқталып қалғанын да аңғармай қалды. Сәл үнсіздіктің арты залдан ду қол соға көтерілген көрменнің ыстық ықыласына ұласты. Бұл көрерменді ерекше бір толғанысқа, әсерге бөлеген театр ұжымының бір жыл дайындықтағы жұмысының  нәтижесі еді. Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері Есмұхан Обаев жаңаша бір ізденіске құрылған спектальге жоғары бағасын берді. «Алатау етегінде жаңа үн шығып жатыр. Жаңа тұлға сахналанды.

Ұлы Жәкең туған жердің іргесінде ешкімге ұқсамайтын, ішкі академиясымен ғана жұмыс жасай білетін, ұлттық сипаттағы жаңа бір ұжым қалыптасты» деген театр тарланы ерекше образдармен қатар дала жылқысын сахнаға алып шыққан суретші Ерлан Тұяқовқа,  тарихи тұлғаның образын көрерменге жеткізе білген  драматург Әннес Бағдатқа, спектакльдің кеңесшісі Жамбылдың көзін көрген Шаштай ақсақалдың ұлы, жазушы Жұмабай Шаштайұлына, осы көркем дүниенің бар қиыншылығын арқалып келген режиссер Есләм Нұртазинге, оқиға мен көрермен арасындағы байланысты көркемдеген «Алатау» дәстүрлі өнер театрының бишілеріне, режиссер-хореограф Әсел Абақаеваға, костюмдерді жоғары талғампаздықпен, үлгімен ұсынған Гүлжан Ниетқабылға риясыз алғысын білдірді.

Жаңа қойылымында Жамбылдың рөлін  Әсет Есжан сомдаса, Сүйінбайды Тимур Пиязов, Жыршыны Шаттық Уатқан, Жапа рөлінде Нәсіпжан Басшыбай, Ұлданды Құралай Мырзалинова, Бұрымды  Жанерке Дүйсенбиева, Сарыбайды Жеңіс Қанырбеков, Қисыбайды Ертуған Құрмашев, Сыздық сұлтанның рөлінде Нұрлан Сағынаев, Құлмамбет ақынды  Сәулежан Тақзия,  Сарыны Қуаныш Алтыбаев, Балықтың рөлінде Жасұлан Мұсағалиев ойнап, спектакль жүгін бірлесе көтерді.

Драматург Әннес Бағдаттың айтуынша, Жамбылдай тарихи тұлғаны сахнаға әкелу әрине оңай болған жоқ. Кез келген дәуірді, тарихи оқиғаларды бүгінгі күнмен үйлестіру ұжымдық жұмыстың жемісі. Жамбыл тұлғасын ашу, тарихи тұлғаның өмірін көркем туындыға айналдыру көп ізденісті, жанкешті еңбекті талап етеді.

Қойылымның көрерменге музыкалық драма ретінде жол тартуы спектакльдің басты ерекшелігі. Пьеса бейнелеу құралдарының сахналық қойылымдарын ескере отырып жазылғандықтан, мәтіндер қысқа әрі астарлы, бейнелі теңеулерге негізделіп, қазіргі драматургия мен музыкалық драманың шарттары ерекше үйлесім тапқан.

Театр директоры Берік  Жүсіптің айтуынша, «Алатау» театры аз-кем уақыт ішінде шығармашылық тұрғыдан толысты. Көрерменге көне тарихымызды замануи көріністер арқылы жеткізуді бағыт-бағдары етіп ұстанған театрда жыршы бабамыздың өміріне арналған қойылымның тұсауы кесілгендігі кездейсоқ жайт емес. Берік Жүсіптің айтуынша, театр өзгелерге ұқсамайтын бағыт ұстанады. Жаңаның айналасындағы жаңашылдық арқылы фольклорлық мұраларымызды заманауи негізде қайта туындатуды мақсат етеді.

Театр ұжымына Жамбыл бабамыздың жасын, өнердегі бағы мен дәулетін тілеймін деген театр директорының айтуынша, Жамбыл тұлғасы көп жағдайда саясиланып, шығармашылығы назардан тыс қалып жатады. Ақындығын сөз еткеннің өзінде қисынсыз қағидаттар жасалады. Жамбыл – эпик жыршы.  Айтқан жырларында, эпикалық мұрасында шек болмаған. Қалай дегенде де эпикалық жыршының ақыннан деңгейі жоғары емес пе?.. Жамбыл ХІХ ғасырдағы ауыз әдебиетінің жарқын үлгілерін, мол мұрасын жадына түйген жыршы. Сондықтан да бүгінгі қойылымның өзіндік жүгі ауыр.

Жамбылдың тұлға ретінде қалыптасуын және азаматтық тұрғыда өсіп-жетілуін сахнада  заманауи тәсілдер арқылы көрсету, жүз жасаған эпик жыршының өзі өмір сүрген қоғамға қаймықпай ой айтқан кезеңдерін жұртшылықтың назарына жеткізе білуде  үлкен ізденісті аңғарамыз.

– Спектакльге дайындық барысында көп жағдайда ғылыми негіздер басшылыққа алынды. Сондықтан да бұл қойылым музыкалық-философиялық драманың жүгін арқалап отыр, - дейді  Берік Мырзалыұлы. – Режиссер мен пьеса авторының, сахна декораторы мен би режиссерінің, қала берді ұжымның үйлесімді еңбегінің нәтижесін көрерменнің ыстық ықыласынан аңғарамыз. Мұндай ерекше декорация беріп ойнату бұрын-соңды қолданылмаған тәсіл. Динамикалық сценография қолданудың нәтижесінде драматургия заңдылықтары сақталып, хореография, дәстүрлі музыка мен драмалық сахналар өзара жымдаса түскен. Жылқы – қазақтың жаны десек, сахнадағы жылқының, жалпы пьеса көріністерінің контемпорари, фолькденс би бағыттарымен үйлесім тауып отыруының өзі көрерменге ерекше әсер берді. Декорация да, би де көріністің қуанышы мен мұңын ерекше әуезбен үйлестірді.

Кәсіби мамандар мен көрерменнің пікіріне сүйенсек, қойылым өз үдесінен шығып, өзі көтерген жүкті ақтады.

Эльвира Серікқызы,

«Егемен Қазақстан»

АЛМАТЫ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

13.12.2018

Зейнетақы активтерін инвестициялық басқаруды Ұлттық Банк жүзеге асырады

13.12.2018

Түркістан облысында мақта қалдықтарынан электр қуатын өндіретін зауыт салу жоспарлануда   

13.12.2018

«Мұрагер ханзада» компаниясының өкілдері Екібастұзда болды

13.12.2018

Елбасы Беларусь Республикасы Қауіпсіздік кеңесінің Мемлекеттік хатшысы Станислав Засьпен кездесті

13.12.2018

Қыздар университетінде Нұртас Оңдасыновқа ескерткіш тақта орнатылды

13.12.2018

Тағы төрт спортшы допингпен ұсталды

13.12.2018

Ұлағатты ұстазбен кездесу өтті

13.12.2018

Түрікменстанның вице-премьері: екі ел арасындағы әрекеттестіктің деңгейі жоғары

13.12.2018

«БҰҰ Адам құқықтары Жалпыға ортақ Декларациясына» 70 жыл» шарасы өтті

13.12.2018

Жинақтаушы зейнетақы жүйесіне 20 жыл толуына орай дөңгелек үстел өтті

13.12.2018

«Qazaq Banki» АҚ салымшылары кепілдік берілген депозиттері бойынша өтемді ВТБ-дан алатын болды

13.12.2018

Атырауда сыбайлас жемқорлыққа қарсы жобалық кеңсе ашылды

13.12.2018

Алматыда қаланың үздік мұғалімдері марапатталды

13.12.2018

Джиу-джитсудің хас шеберлерінің жүлдесі үшін жарыс өтеді

13.12.2018

Қ.Тоқаев қытайлық Genertec холдингінің басшысын қабылдады

13.12.2018

«Нұр Отан» партиясының депутаттары Алматының 2019 жылғы бюджетіне ұсыныстар енгізді

13.12.2018

Алматыда АИТВ-мен өмір сүретіндерге көмектесетін мобильді қосымша таныстырылды

13.12.2018

Үш ардагерге «Қарағанды облысының құрметті азаматы» атағы берілді

13.12.2018

Левандовски мергендер көшін бастады

13.12.2018

Қазақфильм «Қызғалдақтар атамекені» деректі фильмін жарыққа шығарды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Baılyq jasaýshy sala

Árbir adam óz úıiniń ishinde qandaı zattar bar ekendigin jáne onyń qaı jerde turǵandyǵyn, qaı shkaftyń ishinde qandaı zattyń jatqandyǵyn, jertólesinde qandaı azyq túrleriniń saqtalyp turǵandyǵyn jaqsy biledi. Sondyqtan eshnársesin shashaý qaldyrmaıdy. Qajetine qaraı paıdalanyp otyrady. Al ózimizdiń ortaq úıimiz – Qazaqstanda qandaı zattar bar ekendigin, ásirese, jerimizdiń astynda qandaı mıneraldyq shıkizat kózderiniń shoǵyrlanǵanyn jáne olardyń qory qandaı ekendigin bilemiz be?

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Nápaqa qaıdan tabylar?

  «Qul bazar» tek qazaqqa arnalǵan sıaqty, 100 paıyz qazaq, qazaqtan basqa ult joq qul bazarda jaldanyp turǵan», dep kújingen jazba oqydym áleýmettik jeliden. Nege? Onyń sebebiniń biri – qazaqtyń kásip ıgerýge kerenaýlyǵynda tárizdi.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Qazaqtyń jylqytaný ilimi

Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń «Uly da­­lanyń jeti qyry» atty maqalasynda, «Atqa miný mádenıeti men jylqy sharýashylyǵy jer júzine Uly daladan taraǵan» degen toqtamdy pikir aıtylypty. Rasynda da, Elbasy atap ótkendeı jylqy mádenıeti men atty miniske úıretýdiń dara tehnologıasy uly dalada qalyptasqany anyq. Iаǵnı, jylqy mádenıetiniń san ǵasyrlyq qalyptasý, damý kezeńderi bıologıalyq jolmen júrgizilgen. Qazirgi tilmen aıtsaq, jylqytaný kóshpeli qoǵamnyń álmısaqtan qanyna sińgen tól óneri hám genetıkalyq jadysynyń keremet týyndysy.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tańǵajaıyptary

О́tken joly jazǵan baǵanymyzda («EQ», 21.11.18) Táýelsizdiktiń arqasynda qazaq jastarynyń sporttyń elıtalyq túrlerinen álemdik dodalarda tek sońǵy jyldary ǵana top jaryp jatqan birneshe mysaldaryn keltirgen edik. Sonymen birge qazaq ánderimen, ulttyq áýenmen álemdi aýzyna qaratyp júrgen ánshilerimiz týraly da jazǵanbyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Jekemenshik teatrlar jaıy

Jalpy, kez kelgen halyqtyń mádenıeti men rýhanı damý deńgeıi teatr salasyndaǵy jetistikterimen ólshenetini tarıhtan málim. О́rkenıetti memleketterdegi bir ǵana qalanyń ózinde teatr sany 200-den asyp jyǵylatyndyǵy sonyń buljymas dáleli bolsa kerek-ti.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу