«Серікбол Қондыбай. Рух жауынгері» атты деректі фильмнің көрсетілімі болды

Алматыдағы «Цезарь» кинотеатрында көрнекті ғалым, мифолог Серікбол Қондыбайдың алдағы 50 жылдық мерейтойы қарсаңында оның өмірі мен шығармашылығы туралы баяндалған «Серікбол Қондыбай.  Рух жауынгері»  атты деректі фильмнің тұсаукесері өтті. 

Егемен Қазақстан
20.11.2018 2063
2

Фильм Маңғыстау облысы әкімдігінің тапсырысы бойынша Қазан қаласының студиясында дайындалған. Сценарий авторы белгілі мәдениеттанушы, С.Қондыбайдың бірнеше еңбегін орыс тіліне тәржімалаған аудармашы Зира Наурызбаева болса, фильмнің өзі Әсия Байғожина­ның режиссерлігімен түсірілген. Серікбол Қондыбай Маңғыстау облы­сы Шетпе ауылындағы мек­тепте қарапайым география­ пә­нінің мұғалімі болып еңбек етті. Бірақ 25 жасында аяқ ас­ты­нан жол апатына түсіп,  мүге­дектік арбасына таңылуға мәж­бүр болды. Арбаға таңылса да адамның ақыл-ой қуатының өлшеусіз еке­нін, ми мүмкіндігінің ұшан-те­ңіз мақсатты жүзеге асы­ру­ға қауқарлы болатынын көзі ті­рі­сінде-ақ дәлелдей алған кемең­герлігін танытты.  Апаттан кейін ол тағы да тоғыз жыл өмір сүрді және сол тоғыз жылы ғы­лыми көрегендікке толы жыл­дар болды, ағыл-тегіл мол ақпаратты иге­­ріп қана қоймай, нақтылыққа не­гізделген болжам-қисындар, батыл байламдар жасады. 

Серікбол Қондыбай қазақ ми­фологиясына арнап 16 том кі­тап жазып кетті. Олар бүгінде орыс және ағылшын тілдеріне аударылып жатыр. Оның туған жері Шетпе ауылында еліміздегі ең алғашқы және бірегей мифо­логия мұражайы ашылды. Қон­дыбайдың ғылыми оқулары дәстүрге айналып, Ақтау, Ал­маты, Астана, Қызылорда қала­ла­рында өткізіліп келеді. Ақтау мектептерінің біріне оның есімі берілді.

С.Қондыбайға жаңашыл көз­қарас тән еді, ал әрекетінен ре­во­люционердің екпіні білі­не­тін. Сол себепті замандастары ғалым­ды кемеңгер деп,  ал  өмірін ерлік деп білді.

«Уа, Тәңірім! Қазақтың табысынан бұ­рын намысын қайтарып бере көр! Тәңірім, Қа­­зақ­ты және Қазақстанды жарылқа!» – Серікбол Қондыбай өзінің көзі тірісінде жарық көрген ең соңғы еңбегін, төрт томдық «Арғықазақ мифологиясының» алғашқы бетін осылай бастайды.
«Осы кітаптардың авторы – таза мағы­на­сындағы ғалым емес, тек қазақта мифологияны зерттеу­ге қажетті нендей дүниелер­дің (мысалдардың, тақырыптардың, идея­лардың) бар екендігін бір кітапқа жинақтап, түгендеп, есе­бін алуды, олармен көпшілікті таныстыруды мақсат қылған, инвентаризация жүргізуші «завхоз» ғана. Мен тек Ұлы мұраның ұлы нобайын ғана көрсете алдым...» − деп кітаптың қолжазбасында өзі туралы осылай елеусіздеу жазады. 

Фильмнің премьерасына Серік­болдың үлкен әпкесі Бал­сұлу Қондыбай Ақтаудан арнайы келді. Ол анасы екеуі Серікболдың өз мүм­кін­дігіне сенімін арттыру үшін «Маң­ғыстау географиясы» атты бірінші кітабының басы­лып шығуына жағдай жасап, ал­дағы уақытта да інісінің  бар­лық жазбаларын жарыққа шы­ғаруға уәде беріпті. Фильмде әп­кесімен, Зира Наурызбаевамен бірге мәдениеттанушы Мұрат Әуезов, тарихшылар Марат Сем­бин және Талас Омарбеков, географ Лариса Веселова, тіл зерттеушілер Нұргелді Уәли және Қайрат Жанабаев, драматург Әннес Бағдат, өлкетанушы Мұрат Ақмырзаев, Серікболдың курстастары Қайрат Қортықов, Рыскүл Құдайбергенова, Бекжан Садықов, Салават Дүйсенбаев сұхбат берді. Олардың бәрі де С.Қондыбайдың ғылыми қуа­тының қайнарына үңіліп, еңбек­терінің маңыздылығын саралады.

Айгүл АХАНБАЙҚЫЗЫ,

«Егемен Қазақстан»

АЛМАТЫ 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.02.2019

Гагарин кубогындағы қарсыластар анықталды

23.02.2019

«Алматы марафонының» жүгіру маусымы ашылды

23.02.2019

Түркістанда «Балдәурен-2019» байқауы өтті

23.02.2019

Түркістан: Түлкібас ауданында 6 әлеуметтік дүкен жұмыс істейді

23.02.2019

Атырауда көпбалалы үйлерге улы газды анықтайтын детекторлар тегін орнатылып жатыр

23.02.2019

Бейбіт Атамқұлов Еуропалық Одақтың Орталық Азия бойынша арнайы өкілімен кездесті

23.02.2019

Бектас Бекназаров Молдовадағы сайлауды бақылауға қатысты

23.02.2019

Елшілер институты Қазақстанға отандық жұлдыздардың жанкүйерлерін тартуға жол ашады

23.02.2019

Бүгін еліміздің басым бөлігінде тұман түсіп, көктайғақ болады

23.02.2019

Бадминтоннан әлем кубогі: қазақстандықтар жұптық сында келесі кезеңге өтті

23.02.2019

Юлия Галышева Жапониядағы әлем кубогі кезеңінде қола жүлдегер атанды

23.02.2019

Елордада ашық құдықтар мәселесі қалай шешілуде?

23.02.2019

Астанада әскерге шақырылушыларды медициналық куәландыру мәселелері талқыланды

23.02.2019

Қоғамдық қабылдауда ақтөбеліктердің мыңнан астам мәселесі шешілді

23.02.2019

ТМД құрылысшылары баға белгілеу саласында тәжірибе алмасты

23.02.2019

Жас теміржолшылар республикалық «Jas qanattar»  форумына қатысты

23.02.2019

Қостанай облысында өткен жылы өңдеу өнеркәсібінің өсімі 5,8 процентке артты

23.02.2019

Мақсат - әр тұрғынға отыз шаршы метр баспана беру

23.02.2019

Қызылорда облысы Полиция департаментінің жеке құрамы үшін гарнизондық жиын өтті

23.02.2019

Лондонда қазақстандық боксшы қарсыласын нокаутқа түсірді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Jol erejesinen buryn, saqtyq kerek

Jasyratyny joq, ózimizdiń bir áriptesimiz, Qaraǵandy tas jolynan Astanaǵa kirer tusta keshqurym, ıaǵnı alageýim shaqta kóligimen bir adamdy basyp ketti. Ol jaıaý júrginshi jolaǵymen júgire basqan jandy kórmeı qalǵan. Qansha jerden kinásin moıyndasa da, ol – jaýapker. Sebebi jaıaý júrginshige arnalǵan jolaqta ereje buzdy. Toqtamady. Al toqtar edi, biraq adamdy kórgen joq. Mine, endi mundaı jaǵdaıda kimge kiná artasyz? Jaıaý júrginshi de opat boldy, júrgizýshi de qamalady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу