Ашраф Аттиа: Тарихты жете түсіндірудің тиімді тұжырымдамасы

Мен Қазақстан Президенті Н.Назарбаевтың қазақ тарихының көкжиегін кеңейтуге бағытталған «Ұлы даланың жеті қыры» атты мақаласын зор ықыласпен оқып шықтым. Президент өз мақаласы арқылы қазақ халқының ұлттық тарихын жете түсінудің жаңа тұжырымдамасын күн тәртібіне шығарды.

Егемен Қазақстан
29.11.2018 1241
2

Бұл тұжырымдама қазақ халқының мәдени және тарихи мұрасының барлық рельефтерін кешенді түрде қамтуымен ерекшеленеді.

Бүгінгі жаһандану әлемінде өз тарихын жай ғана білу қазіргі заманғы сын-қатерлермен күресу және болашаққа арналған мақсаттарды белгілеу үшін аздық етеді. Бұл арада кең ауқымда ойлағанымыз жөн. Дәлірегі, өмірдің барлық салалары бойынша өткеннің барлық жетістіктерін жете түсіну, ұғыну, оны тиімді құралға айналдыру маңызды. Өткен жылдардағы оқиғаларға тек баға беріп қана қоймай, оларды әрбір жеке адамның қалыптасуына ықпал етер тетікке айналдырған абзал. Нұрсұлтан Назарбаев өз мақаласында осы мақсатты айқын аңғартады.

Президент атап өткендей, қазақ халқы өзінің сан ғасыр­лық тарихында әлемдік өрке­ниетке серпін берген, жаһанды жаң­ғыртқан көптеген сан сала­лық жетістіктерге қол жет­кізген. Бұл жасампаз жетістік­тер арнасындағы барлық құнды­лы­қ­тар адамзаттың ортақ игілігіне айналды. Осы орайда бірінші ке­зекте қазақтың арғы ба­баларының әлем бойынша алғаш жылқыны қолға үйреткенін, темір өндіруді меңгергенін, өнер­ге аң стилін енгізуін, Ұлы Жібек жолын қалыптастырғанын айтуымыз керек. Сондай-ақ «Алтын адам» сынды аса баға­лы тарихи жәдігерлер де, алма мен қызғалдақтың да Ұлы далаға тиесілі екені көп жайтты аңғартады. Міне, бүгінгі қазақ өз ата-бабаларынан осынау құндылықтардың мұраға қалғанын біліп жүруі тиіс әрі мұнымен мақтана білгені абзал. 

Нұрсұлтан Назарбаев өз ма­қа­ласында орта ғасырдағы Отырар қаласы əлемдік өркениеттің ұлы ойшылдарының бірі – Əбу Насыр әл-Фарабиді дүниеге əкелгенін, түркі халықтарының рухани көшбасшыларының бірі Қожа Ахмет Ясауи Түркістан қаласында өмір сүріп, ілім таратқанын атап көрсеткен. 

Бұлардан бөлек, Ұлы далада әлемдік тарихтан берік орын алған көптеген ұлы ғалымдар, қол­басшылар шыққан. Прези­дент осы орайда, Бейбарыс пен Əбу Насыр әл-Фарабиді әділдікпен еске алады. 

Араб-мұсылман әлемін сырт­­қы жаулардан қорғап қал­ған Захир Бейбарыс «Жеңім­­паз және дін қорғаушысы» деген құрметті атауға ие бол­ған. Өйт­кені ол араб әлемі­нің шы­ғыс бөлігін крест­ші­лер шабуы­лынан қорғап қалды, сон­дай-ақ Месопотамия мен Мысыр­ға, сосын Мекке мен Мәди­н­еге бағыт алмақ болған Ұлы Моңғол им­пе­риясы­ның тегеурін­­ді әс­керінің бетін қай­­тарды. Осы­нау арпалысты кезең­де қазақ дала­сынан шыққан Захир Бей­барыс сырттан төнген жау­лар­ды жеңіп, сол дәуірдегі оқи­­ғалардың бағы­тын өзгертті.

Қазіргі заманғы қазақ­стан­­дықтар Әбу Насыр әл-Фара­би­д­і өздерінің жерлесіміз деп мақ­­тан тұтуға құқылы. Ол – әлем­дегі екінші ұстаз, филосо­фия, мате­матика, музыка сала­сын­дағы әлем­­дік білімін байыт­қан көпте­­ген бағалы жұмыс­тардың авторы. Әбу Насыр әл-Фа­раби араб музыкасының ең негізгі аспап­тарының бірі – әл-Канонды ойлап тапты. Бұл аспап қазақтың жетігенін еске түсіреді.

Нұрсұлтан Назарбаев өзінің «Ұлы даланың жеті қыры» атты мақаласында тарихи сананы жаңғырту бағытындағы нақты шаралар мен басты міндеттерді де белгілеп берді. 

Бұл бағыт бойынша «Архив – 2025» жеті жылдық бағдар­лама­сын жүзеге асыру, «Ұлы да­­ла­ның ұлы есімдері» атты оқу-ағарту энциклопедиялық сая­бағын ашу, «Түркі өрке­ниеті: түп-тамырынан қазір­гі заманға дейін» атты жобаны қолға алу, «Дала фольк­лоры­ның антология­сын» жасау. Қазақстан тари­хы­ның үздіксіз дамуын көрсете­тін деректі-қойылымдық фильм­дер­дің, телевизиялық сериалдар мен толық метражды көркем кар­ти­налардың арнайы цик­лін өнді­ріске енгізу мәселелері қамтылған.

Ашраф Мохаммед АТТИА,

Л.Н.Гумилев атындағы ЕҰУ Халықаралық қатынастар факультеті шығыстану кафедрасының шақырылған профессоры (Әл-Альсун Айн-Шам университеті, Мысыр)

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.03.2019

Мемлекеттер басшылары Қасым-Жомарт Тоқаевты Президент лауазымына кірісуімен құттықтады

21.03.2019

Қазақстан Шотландияны 3-0 есебімен ұтты

21.03.2019

Н.Назарбаев пен Қ.Тоқаев Владимир Путинмен телефон арқылы сөйлесті

21.03.2019

Н.Назарбаев Армения Президенті Армен Саркисянмен телефон арқылы сөйлесті

21.03.2019

Назарбаев Ердоғанмен телефон арқылы сөйлесті

21.03.2019

Қазақстан-Испания экономикалық ынтымақтастық Мадридте талқыланды

21.03.2019

Назарбаев пен Тоқаев Путинмен телефон арқылы сөйлесті

21.03.2019

Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың Наурыз мерекесіне орай құттықтауы

21.03.2019

Ономастика комиссиясы Қостанайдағы Абай даңғылының орнына басқа көшені таңдауды ұсынды

21.03.2019

Қостанайда  халықаралық медиа форум өтті

21.03.2019

Елордада Наурыз мерекесі тойланды

21.03.2019

«Астана Опера» Наурызды жаңа форматта атап өтті

21.03.2019

Біз астаналықтар болып қала береміз - Бақыт Сұлтанов

21.03.2019

Таразда сауықтыру орталығы ашылды

21.03.2019

Әулиеатадағы әсерлі мереке

21.03.2019

Тараз қаласында жастарға арналған аллея ашылды

21.03.2019

Ономастикалық комиссия көше атауларының өзгеруін қолдады

21.03.2019

Назарбаев пен Тоқаев Наурыз мейрамына қатысты

21.03.2019

Наурыз мейрамын ЮНЕСКО-да атап өтті

21.03.2019

Наурыз мейрамында шаңырақ көтерген жастарға Нұрсұлтан Назарбаев ақ батасын берді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Айнаш ЕСАЛИ, «Егемен Қазақстан»

Etjeńdi balalar

Qoǵam kóz jumyp qaraı almaıtyn máse­lelerdiń basynda bala densaýlyǵy tur. Bú­gin­de mańaıymyzǵa zerdelep qaraıtyn bolsaq, tyǵynshyqtaı, tolyq jasóspirimder kó­beıe túsken. Semizdik – aýrý bolyp esep­teletindikten, qazirgi ýaqytta dıspanserlik esep­ke alynady. Sábı saýlyǵy ana qursaǵyna bit­­ken kúnnen bastap qalyptasatyndyǵyn al­dymen ata-anasy túsinýi qajet.

Amangeldi QURMET,

Igi bastama ult tanymymen úılesýi tıis

Keıde qazaq qoǵamyndaǵy oqıǵalar men qubylystarǵa nazar aýdarǵan kezde «Biz ózi­mizimdi ózimiz tolyq tanymaımyz-aý osy» degen oıǵa qalatynymyz bar. Árıne, qa­zaq ekenimizdi, bizdiń de tanym-túısigimiz, dúnıetanymymyz, ar­man-ańsarymyz, muraty­myz bar ekenin bilemiz. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Алты жасар Алпамыстың арманы не еді?

«Білесің бе, оқитын болсам тез өсіп, үлкен бастық болам. Оқуды да тез бітіремін. Тез келіншек аламын. Сосын менің он екі ұлым болады. Оның бірі колхоз бастығы, екіншісі агроном, үшіншісі мұғалім, бәрі де үлкен-үлкен бастық болады...»

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Kúmis tostaǵandaǵy kóne álipbı

Kóne órkenıet oshaqtarynan urpaqqa mura bolyp qalǵan qundy dúnıelerdiń bi­ri – adamzattyń aqyl-oıyn taspalaǵan jazý­lar. Elbasy «Uly dalanyń jeti qyry» atty ma­qalasynda Esik qorymynan tabylǵan «Altyn adamnyń» janyndaǵy kúmis tosta­ǵan­dardyń birinde oıyp jazylǵan tańba­lar bar ekenin aıta kelip, «Bul – Ortalyq Azıa aýma­ǵynan buryn-sońdy tabylǵan jazý ataýlynyń ishindegi eń kónesi» degen bolatyn.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

«Jaqsy kitap – jan azyǵy»

Kitap oqıtyn jáne oqymaıtyn adamdardyń alshaqtyǵy árqashan kózge kórinip turady. Alǵashqylardyń oıy tereńdeý, tili sheshendeý bolsa, sońǵylardyń tili tutqyr, aýzynan sózi túsip turatynyn jıi kóresiz. Máseleni jaqsy bilip tursa da, ondaılar oıyn jetkize almaı, ábden qysylady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу