Jekemenshik teatrlar jaıy

Jalpy, kez kelgen halyqtyń mádenıeti men rýhanı damý deńgeıi teatr salasyndaǵy jetistikterimen ólshenetini tarıhtan málim. О́rkenıetti memleketterdegi bir ǵana qalanyń ózinde teatr sany 200-den asyp jyǵylatyndyǵy sonyń buljymas dáleli bolsa kerek-ti.

Егемен Қазақстан
07.12.2018 44
3

Máselen, Reseı astanasy – Máskeýde irili-usaqty túrli deńgeıdegi 211 teatr bar desek, 12 mıllıonnan astam turǵyny bar qala úshin bul san aıtarlyqtaı kóp emes. Statıstıkalyq málimet boıynsha, onda 1 mıllıon turǵynǵa 3,2 teatrdan kelse, Aýstrıada bul kórsetkish – 24, Shvesıada – 13,6, Fransıada – 9,6, Ulybrıtanıada – 8,9, Italıada 5,9 eken. Osy oraıda 68 teatry bar bizdiń elimizde muny 1 mıllıon kórermenge shaqqanda qanshadan keledi deıtin bolsaq, mynalardyń janynda jip ese almaı qalatynymyz ras-aý. Iаǵnı, bizge bul kórsetkish – áli qıalymyz kókke órlep qona almaı júrgen bıik shyń tárizdes joıqyn beles.  

Taǵy bir erekshelik – Eýropa elderindegi teatr trýppalarynyń deni jekemenshik bolyp tabylady. Sonymen qatar olarda komersıalyq emes teatrlardyń qoıylymyna ǵımaratty tegin berý sıpatynda kómek kórsetilse, Amerıkada bul másele qaıyrymdylyq qorlary men jekelegen salymshylarǵa salyq jaǵynan jeńildikter qarastyrý arqyly rettelip otyr. Bizdegi teatrlar men bul elderdegi óner ujymdarynyń jaǵdaıyn salystyrsańyz, aıyrmashylyq jer men kókteı degenimizben, sońǵy ýaqytta «Almaty men Astana qalalarynda jańadan mynadaı teatr ashylǵaly jatyr eken» degen syńaıdaǵy jaǵymdy jańalyqtardy qulaǵymyz jıi shalyp qalyp júr. Sonyń biri – jekemenshik teatrlardyń ashyla bastaýy. Búgingi tańda elimizdegi teatrlardyń 50-i memlekettik te, al qalǵan 18-i jekemenshik bolyp tabylady. Almaty qalasyndaǵy 19 teatrdyń 10-y jeke menshikke jatady. Astanadaǵy 6 teatrdyń tórteýi – memlekettik, ekeýi – jekemenshik ujym. О́ńirler boıynsha Aqmolada – 2, Aqtóbede – 2, Almatyda – 2, Atyraýda – 1, Batys Qazaqstanda – 4, Jambylda – 3, Qaraǵandyda – 5, Qyzylordada – 1, Qostanaıda – 4, Mańǵystaýda – 2, Pavlodarda – 3, Soltústik Qazaqstanda – 3, Shyǵys Qazaqstanda 3 dramalyq jáne qýyrshaq teatrlary bar desek, Almaty, Jambyl, Pavlodar, Shyǵys Qazaqstan oblystarynda jeke kásipkerlerdiń qoldaýymen ashylǵan tórt teatr jumys isteıdi, Batys Qazaqstan oblysynda mundaı teatrdyń sany – ekeý. Al jalpy óner oshaǵy jaǵynan aımaqtar arasynda Túrkistan oblysynyń bási bárinen bıik tur. Memlekettik 8 teatrdyń beseýi dramalyq bolyp tabylatyn óńirdegi mundaı joǵary kórsetkish arqyly halyqtyń rýhanı-mádenı suranysynyń qanshalyqty qanaǵattandyrylyp otyrǵandyǵyn baǵamdaý qıyn emes.

Bul jerde bizdiń negizgi aıtpaǵymyz, jekemenshik teatrlardyń dúnıege kelýi ulttyq sahna ónerine qandaı tyń ózgerister alyp kelýde, jalpy mundaı táýelsiz óner ujymdaryna qazaq kórermeni qanshalyqty muqtaj degen másele edi. Mamandar derbes teatrlardyń kóbeıýi birinshiden, óner ujymdary arasyndaǵy básekelestikti arttyryp, sahna mádenıetiniń ósip-órkendeýine úlken jol ashady dep esepteıdi. Sońǵy ýaqytta olardyń teatr festıvaldarynda tóbe kórsete bastaýy, jobalarǵa tyń qoıy­lymdarmen qatysýy sol pikirdiń rastyǵyna sózsiz ılanta túsedi. Solaı bola tura kópshilik súıispenshiligine ıe «Tamasha» ázil-syqaq (Álıa Esenova) otaýynan bastap, Almatydaǵy Báıten Omarovtyń «Jas sahna», «Baýyrjan shoý» (Baýyrjan Ibragımov), «TTT»  (Boranbaı Asylbekov) teatrlary,  «LABORATORY #316» táýelsiz teatr trýppasy, Azamat Satybaldynyń «THEATRE 28» ujymy,  «О́ner qyrandary» (Madıar Serikbaev), «Terisqaqpaı» (Ulan Núsipáli), «Nysana» (Ábýnasyr Serikov), «Taqıa men mafıa» (Janatbek Baıtekov), «Ara Atyraý» (Nurbek Mádıev), «Asaý» (Almat Saqatov), «Shanshar» (Ýálıbek Ábdiraıymov), «Aldaraspan»  (Nurjan Tólendıev), «AI» (Aıgúl Imanbaeva), «Zazerkale» (Nadejda Maıbo), «ARTıShOK» (Anastasıa Tarasova), «Sezam» (Qaırat Baıanov), «Shymkent-shoý», «Taǵa», «Sahna», «DÝ-DÝ» dýeti, «Tazabekov teatry» týraly áńgime qozǵalǵanda, ashynǵannan shyǵady ashshy daýsym degendeı, keıbir jekemenshik óner ujymdarynyń qazirgi tańdaǵy eń basty túıtkili – ǵımarat máselesiniń kúrmeýi kúrdelenip, shıyrshyqtap turyp alatyny taǵy ras. Osyndaıda óz betterimen teatr salyp, sahna óneriniń damýyna qoldarynan kelgenshe kómekterin barynsha aıamaı berip jatatyn damyǵan elderdegi mesenattardyń jomarttyǵy men qaıyrymdylyq is-sharalarynan  bizdegi toıynǵannan tobasyna áli de túse almaı júrgen qaltaly myrzalardyń úlgi alýyna ne kedergi eken-aı degen oıdyń oıpańynda osharylyp qala turýǵa májbúrsiz. Ázirge bulardyń denin ázil-syqaq jáne qýyrshaq teatrlary qurap tur desek te, sol at tóbelindeı az trýppanyń órkenıetti elderdegideı óz kúnderin ózderi kóre alatyn derbes ómir súrý baǵytyna bet túzep bara jatqandyǵy qýantady...

Qarashash TOQSANBAI,

«Egemen Qazaqstan»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.03.2019

Елордада Наурыз мерекесі тойланды

21.03.2019

«Астана Опера» Наурызды жаңа форматта атап өтті

21.03.2019

Біз астаналықтар болып қала береміз - Бақыт Сұлтанов

21.03.2019

Таразда сауықтыру орталығы ашылды

21.03.2019

Әулиеатадағы әсерлі мереке

21.03.2019

Тараз қаласында жастарға арналған аллея ашылды

21.03.2019

Ономастикалық комиссия көше атауларының өзгеруін қолдады

21.03.2019

Назарбаев пен Тоқаев Наурыз мейрамына қатысты

21.03.2019

Наурыз мейрамын ЮНЕСКО-да атап өтті

21.03.2019

Наурыз мейрамында шаңырақ көтерген жастарға Нұрсұлтан Назарбаев ақ батасын берді

21.03.2019

Астанадағы Наурыз тойына Нұрсұлтан Назарбаев пен Қасым-Жомарт Тоқаев қатысты

21.03.2019

Президент кеңсесіне жаңа басшы келді

21.03.2019

Ерлан Баттақов Президенттің іс басқарушысы болып тағайындалды

21.03.2019

Футбол: Бүгін Шотландияға қарсы ойнаймыз

21.03.2019

Мәнерлеп сырғанау: Алғашқы жүлдегерлер анықталды

21.03.2019

Көкшетаудағы Максим Горький көшесі Нұрсұлтан Назарбаев даңғылы болып өзгерді

21.03.2019

Талдықорғандағы Тәуелсіздік көшесінің атауы Нұрсұлтан Назарбаевтың есімін иеленді

21.03.2019

Кәсіпкер көпбалалы отбасына 3 бөлмелі пәтер сыйлады

21.03.2019

Астана маңындағы елдімекендерде Наурыз мейрамы тойлануда

21.03.2019

Ақтөбеде Әбілқайыр хан даңғылы Нұрсұлтан Назарбаев көшесі болып өзгертілді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Айнаш ЕСАЛИ, «Егемен Қазақстан»

Etjeńdi balalar

Qoǵam kóz jumyp qaraı almaıtyn máse­lelerdiń basynda bala densaýlyǵy tur. Bú­gin­de mańaıymyzǵa zerdelep qaraıtyn bolsaq, tyǵynshyqtaı, tolyq jasóspirimder kó­beıe túsken. Semizdik – aýrý bolyp esep­teletindikten, qazirgi ýaqytta dıspanserlik esep­ke alynady. Sábı saýlyǵy ana qursaǵyna bit­­ken kúnnen bastap qalyptasatyndyǵyn al­dymen ata-anasy túsinýi qajet.

Amangeldi QURMET,

Igi bastama ult tanymymen úılesýi tıis

Keıde qazaq qoǵamyndaǵy oqıǵalar men qubylystarǵa nazar aýdarǵan kezde «Biz ózi­mizimdi ózimiz tolyq tanymaımyz-aý osy» degen oıǵa qalatynymyz bar. Árıne, qa­zaq ekenimizdi, bizdiń de tanym-túısigimiz, dúnıetanymymyz, ar­man-ańsarymyz, muraty­myz bar ekenin bilemiz. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Алты жасар Алпамыстың арманы не еді?

«Білесің бе, оқитын болсам тез өсіп, үлкен бастық болам. Оқуды да тез бітіремін. Тез келіншек аламын. Сосын менің он екі ұлым болады. Оның бірі колхоз бастығы, екіншісі агроном, үшіншісі мұғалім, бәрі де үлкен-үлкен бастық болады...»

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Kúmis tostaǵandaǵy kóne álipbı

Kóne órkenıet oshaqtarynan urpaqqa mura bolyp qalǵan qundy dúnıelerdiń bi­ri – adamzattyń aqyl-oıyn taspalaǵan jazý­lar. Elbasy «Uly dalanyń jeti qyry» atty ma­qalasynda Esik qorymynan tabylǵan «Altyn adamnyń» janyndaǵy kúmis tosta­ǵan­dardyń birinde oıyp jazylǵan tańba­lar bar ekenin aıta kelip, «Bul – Ortalyq Azıa aýma­ǵynan buryn-sońdy tabylǵan jazý ataýlynyń ishindegi eń kónesi» degen bolatyn.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

«Jaqsy kitap – jan azyǵy»

Kitap oqıtyn jáne oqymaıtyn adamdardyń alshaqtyǵy árqashan kózge kórinip turady. Alǵashqylardyń oıy tereńdeý, tili sheshendeý bolsa, sońǵylardyń tili tutqyr, aýzynan sózi túsip turatynyn jıi kóresiz. Máseleni jaqsy bilip tursa da, ondaılar oıyn jetkize almaı, ábden qysylady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу