Аңызға айналған махаббат хикаясы

Notre Dame de Paris мюзиклі қазақ тілінде сахналанды. Шынайы махаббат, сатқындық, сығанның әсем әуезді музыкасы, сиқырға толы цирк қойылымы көрермендердің ыстық ықыласына бөленді. Елорданың 20 жылдық мерейтойына арналған қойылым жеті күн бойы Бейбітшілік және келісім сарайын мәдениет мерекесіне айналдырды.

Егемен Қазақстан
28.12.2018 6834
2

Мәдениет және спорт министр­­лігінің арна­йы му­зы­калық жобасын «Қазақ­концерт» мемлекеттік кон­церт­тік ұйымының «Астана Мюзикл» театры ұсынған Notre Dame de Paris қойылымы отан­дық театр өнері үшін жаңа же­тіс­тік, тың жаңалық болды. Ай­тарлығы, бұл туынды Ор­­та­лық Азия елдерінде алғаш рет біз­дің елімізде қойылып отыр. Әлем­дік мәдениеттің жауһарына ай­налған шығарма алғашқы қойылымынан-ақ Гиннестің рекордтар кітабына енген. Ең алғаш рет туынды 1998 жылы Париж қаласындағы Конгресс сарайында қойыл­ған. Міне, содан бері қанша уа­қыт өтсе де туынды өз бағасын әсте төмендеткен емес. 11 миллионнан астам көрермен тамашалаған үз­дік туынды әлемнің тоғыз ті­ліне аударылған. Қазақстан – атақты мюзиклді өзінің мем­­лекеттік тіліне аударған оныншы ел.

Мюзиклде баяндалған сюжет әйгілі француз жазушысы Виктор Гюгоның атақты «Париж Құдай анасының соборы» романының желісі бойынша жазылған. Бұл – махаббат пен сатқындық хикаясы, сенiм мен ғажайыпқа толы көріністер бейнеленген қойылым.

Туындыны сахналау үшін 70-тен аса өнерпаз атсалысты. Әртістер, бишілер мен акробаттар және солистер бар өнерін ортаға салып, елордалық кө­рер­менді тәнті етті. Ерекше сұлулығымен көпшілікті там­сандырған сыған қызы Эсмеральда (Жарқынай Шал­қарова) мейірімділік пен бір­лікті қолдау жолында мерт болады. Оның мінсіз сұлу­лығына ғашық болған Париж Әулие соборының архидьяконы Фролло (Ербол Нариманұлы), сымбатты кел­беті оның зұлымдыққа то­лы ішкі жан дүниесімен үй­леспейтін капитан Фебюс (Ди­­дар Абдухалықов), ақын Гренгуардың (Армат Аман­дыков) махаббаты қыздың жүрек түк­піріндегі жан сырын терең ұға ал­ған жоқ. Тек собордың бүкір, ақсақ қоңы­раушысы Квазимода (Қайрат Сарыбаев) ғана Эс­ме­раль­даның әсем келбетімен қа­тар, оның мейірімге толы ішкі жан дүниесін шын ұнатты. Өзіне ынтық болған ерлердің ішінде қыз таңдауы Фебюсқа түседі. Ол некелескеніне қа­ра­мастан, оның сезімдеріне қарсылық білдірмейді. Алай­да Фроллоның мәнсіз қызға­нышынан туындаған қайғылы жағдайлардың кесірінен сыған қызы түрмеге қамалып, сол жерде жан тапсырады. Ал оқиғаға куә болған «Париж Құ­дай анасының соборы» – бұл күн­дері Париждегі туристер көп бара­­тын жерлердің бірі.

Қойылымдағы француз­дық шансон мен сыған мо­тив­теріндегі танымал ән­дер, заманауи хореография, қы­зық­ты декорациялар, жа­рық пен музыка, актерлер мен акробаттар өнері және қай­таланбас декорация­лар мю­зиклдің мәнін асқақтата түсті. Мюзиклде өнер көрсет­кен та­лант­ты вокалистер, ак­тер­­лер, акробаттар мен би­­шілер еліміздің барлық ай­­ма­ғынан іріктеліп, кас­тингтен өткен. Қо­йы­лымға жетекшілік еткен мюзикл авторлары Р.Коччанте мен Л.Пламондон, сондай-ақ фран­­­цуздық продюсерлер мен режиссерлер отандық әртіс­тердің жұмы­сына жо­ғары баға берді. 

Мюзикл композиторы Рик­кардо Коччанте актерлерді қа­лай таңдағанын айтып берді. «Актер­лер қатал іріктеуден өтті. Өйткені актерлер билеп жүріп, ән шырқауы керек. Мұнымен қоса образды ашып, көрерменге жеткізу тағы бар.­ Менің әнім өте қиын. Оны үл­кен диапазондағы әртіс­тер орындауы тиіс болды. Әртістерді таңдауда ең бірінші оның барлық нотаны орындай алу шеберлігіне мән бердік. Екінші талабымыз – әртіс өз кейіпкерінің көңіл күйін, сезімін анық жеткізе алуы керек еді. Ал үшінші талабымыз – әртістің кейіпкер келбетіне сай келуі. Мысалы, Фебюс пен Эс­меральда өте әдемі болуы керек. Үміткерлер өте көп болды, алайда біз ең үздіктерін таң­дадық», деді композитор Рик­кардо Коччанте.

Қоюшы-режиссер Роберт Мариен актерлердің жас болға­ны­на қарамастан, жоғары дең­гейде өнер көрсеткенін айтады. «Актерлердің ше­бер­лігі мен біліктілігінің ар­қасында қойы­лым жоғары дең­гейде орындалды деп ойлаймын. Қойылымға таң­дал­ған ак­терлер – нағыз өз сала­сының ма­мандары. Мұ­ның барлығын қойылымды тамашалағанда байқауға болады. Олардың көбі негізінен әншілер, акробаттар болды. Оларға қойылған не­гізгі та­­лаптардың бірі – ән мен биді, ырғақты қатар алып жүру. Мюзиклдегі әрбір ән маңызды, дара. Сондықтан әрбір актер, биші өздеріне берілген рөлді жете түсінуі қажет. Тіпті бишілердің өзі жай ғана бірдей ырғақты би­лейтін сияқты көрінгенімен, олар­дың өзі сөйлеп тұруына аса мән бердік», дейді ол.

Елордада сахналанған мю­зикл­дің түпнұсқадан айырма­шы­лығы жоқ. Ол үшін декорациялар Италиядан әкелініп, костюмдер Қазақстанда тігіл­ді. Жалғыз айыр­машылық – қойылым тілі. Түп­нұсқа либ­реттоның авторы – Люк Пламондон. Ал туындыны қазақ тілінде сөйлеткен әде­биеттанушы, ақын Серікзат Дүй­сенғазы қазақ тіліндегі қо­йы­­лым өзінің түпкі сарынын сақ­тап қалғанын айтты. «Мю­зикл продюсерлері мәтін түп­нұсқамен бірдей болуы керек деп талап қойды. Мәтін қандай бол­са, дәл мағынасын беретін сөз­дер арқылы қиюластырып аудар­дық», дейді ақын.

Мюзикл желісінде атақ­ты «Belle», «Danse mon esme­ralda», «Le Temps des Cathedrales» сынды елуге жуық ән қазақ тілінде орындалып, тыңдарманды бірден бау­рап алғанына куә болдық. Лық толы зал мен үздіксіз со­з­ылған ду қол шапалақ – ха­лық­­тың қойылымға берген ең үлкен бағасы болса керек. Әлемнің үз­дік туындысының қазақ ті­лін­де сахналануы тәуелсіз Қа­зақстанның та­ри­хындағы айтулы оқиға бол­ғаны сөзсіз. Сондай-ақ қойы­лымды еліміздің басқа өңір­лерінде және келесі жылы Өзбекстандағы Қазақстан жы­лы аясында Ташкентте қою жоспарланып отыр. 

Мәдина ЖӘЛЕЛҚЫЗЫ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

26.03.2019

Қостанайдың аудандары мен қалаларында елорданың жаңа атына орай акция өтті

26.03.2019

Қостанай облысында полицейлер азаматтық алып берді

26.03.2019

Сенат Төрағасы Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісі Төрағасымен телефон арқылы сөйлесті

26.03.2019

Мамандар Қаламқастағы апат зардабын өрт ауыздықталған соң анықтамақ

26.03.2019

«Қаламқас» кен орнындағы жағдай бойынша қылмыстық іс қозғалды

26.03.2019

Сыртқы істер министрінің орынбасары тағайындалды

26.03.2019

Мен кешегі шалдарды түгел көрдім

26.03.2019

Қазақстан мен Вьетнам арасындағы өзара құқықтық көмек туралы шартты ратификациялау туралы заң жобасы қаралды

26.03.2019

Сенат комитетінде арнайы экономикалық және индустриялық аймақтар туралызаң жобалары қаралды

26.03.2019

Ақтамберді жыраудың басына кесене орнатыла ма?

26.03.2019

Нұрсұлтан Назарбаев Украина Президенті Петр Порошенкомен телефон арқылы сөйлесті

26.03.2019

Ержан Жылқыбаев еңбек және халықты әлеуметтік қорғау вице-министрі болып тағайындалды

26.03.2019

Алмат Мадалиев Әділет вице-министрі қызметіне тағайындалды

26.03.2019

#NurOtanTrends пікірталас алаңының кезекті отырысы өтті

26.03.2019

Францияның Бас Консулдығы «Франция мәдениеті» байқауын ұйымдастырды

26.03.2019

Алматыда алғашқы «Қыз Жібек аруы» байқауы өтті

26.03.2019

Академик Асқар Жұмаділдаев жасырған есебін шығарған СДУ студентіне 100 доллар сыйақы берді

26.03.2019

Байқау жеңімпаздары оңтүстікті аралайды

26.03.2019

Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті – Елбасы Алматы қаласына барды

26.03.2019

Нұр-Сұлтан – Токио бағытында рейс ашылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Айнаш ЕСАЛИ, «Егемен Қазақстан»

Etjeńdi balalar

Qoǵam kóz jumyp qaraı almaıtyn máse­lelerdiń basynda bala densaýlyǵy tur. Bú­gin­de mańaıymyzǵa zerdelep qaraıtyn bolsaq, tyǵynshyqtaı, tolyq jasóspirimder kó­beıe túsken. Semizdik – aýrý bolyp esep­teletindikten, qazirgi ýaqytta dıspanserlik esep­ke alynady. Sábı saýlyǵy ana qursaǵyna bit­­ken kúnnen bastap qalyptasatyndyǵyn al­dymen ata-anasy túsinýi qajet.

Amangeldi QURMET,

Igi bastama ult tanymymen úılesýi tıis

Keıde qazaq qoǵamyndaǵy oqıǵalar men qubylystarǵa nazar aýdarǵan kezde «Biz ózi­mizimdi ózimiz tolyq tanymaımyz-aý osy» degen oıǵa qalatynymyz bar. Árıne, qa­zaq ekenimizdi, bizdiń de tanym-túısigimiz, dúnıetanymymyz, ar­man-ańsarymyz, muraty­myz bar ekenin bilemiz. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Алты жасар Алпамыстың арманы не еді?

«Білесің бе, оқитын болсам тез өсіп, үлкен бастық болам. Оқуды да тез бітіремін. Тез келіншек аламын. Сосын менің он екі ұлым болады. Оның бірі колхоз бастығы, екіншісі агроном, үшіншісі мұғалім, бәрі де үлкен-үлкен бастық болады...»

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Kúmis tostaǵandaǵy kóne álipbı

Kóne órkenıet oshaqtarynan urpaqqa mura bolyp qalǵan qundy dúnıelerdiń bi­ri – adamzattyń aqyl-oıyn taspalaǵan jazý­lar. Elbasy «Uly dalanyń jeti qyry» atty ma­qalasynda Esik qorymynan tabylǵan «Altyn adamnyń» janyndaǵy kúmis tosta­ǵan­dardyń birinde oıyp jazylǵan tańba­lar bar ekenin aıta kelip, «Bul – Ortalyq Azıa aýma­ǵynan buryn-sońdy tabylǵan jazý ataýlynyń ishindegi eń kónesi» degen bolatyn.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

«Jaqsy kitap – jan azyǵy»

Kitap oqıtyn jáne oqymaıtyn adamdardyń alshaqtyǵy árqashan kózge kórinip turady. Alǵashqylardyń oıy tereńdeý, tili sheshendeý bolsa, sońǵylardyń tili tutqyr, aýzynan sózi túsip turatynyn jıi kóresiz. Máseleni jaqsy bilip tursa da, ondaılar oıyn jetkize almaı, ábden qysylady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу