«Birlikten» – Jastar jylyna deıin

Tarıhı derekterge kóz júgirter bolsaq, Uly dalada qanat jaıyp, qaǵanat qurǵan túrki halyqtary, onyń ishinde kóshpendiler kóshiniń erekshe jaýjúrek qazaq ulysy el isine jas tulǵalardy erte aralastyra bilgen. Ol úrdis ult táýelsizdigin saqtap qalý jolynda sonaý Kúltegin zamanynan beri úzilmepti. Uly qaǵan jaıly kóne tas jazbalarda onyń on alty jasyna kelgende alty chýb soǵdylarǵa qarsy attanyp, jıyrma bir jasynda Chacha Seńmen shaıqasqany aıtylady. Odan beride úsh júzdiń basyn qosqan qazaq hany Abylaı sultan jıyrma jasynda erligimen elge tanylyp, memlekettik iske jastaı aralasqanyn bilemiz.

Егемен Қазақстан
09.01.2019 131
3

Batyr babalardan qalǵan qasıetti dástúr keıin Alash arystarynyń boıynan tabyldy. Aıtalyq, Alashtyń erek tulǵasy Smaǵul Sádýaqasuly qazaqta eń alǵashqy jastar uıymy Omby qalasynda 1914 jyly ashylǵandyǵyn jazady. Ol uıymnyń aty «Birlik» edi deıdi. Qarap otyrsaq, sol kezde de qazaq halqyn mádenı hám ádebı jaǵynan ilgeri qatardaǵy jurttarǵa qosý, ultshyldyq sezimin týǵyzý jolynda Maǵjan Jumabaıuly, Smaǵul Sádýaqasuly, Qoshke Kemeńgeruly, Shahmardan Áljanuly syndy ultymyzdyń óreli jastary bas kóteripti. Jáne bul jerde atalǵan uıymnyń ıdeologııalyq tizgini qazaqtyń rýhty aqyny Maǵjan Jumabaıulynda bolǵanyn aıta ketkenimiz jón. «Birlik» uıymynyń jınalysynyń tóraǵalyǵyna da, «Birliktiń» úni «Balapan» jýrnalynyń redaktorlyǵyna da Maǵjan Jumabaıuly saılanady. Sol kezeńde Alashtyń mańǵaz aqyny Maǵjannyń:

Arystandaı aıbatty,
Jolbarystaı qaıratty –
Qyrandaı kúshti qanatty

Men jastarǵa senemin! – dep barlyq qazaq jastaryna qaratyp óleń arnaýy ómir talabynan týǵanyna kóz jetkizemiz.
Aty aıtyp turǵandaı, «Birlik» qaýymy kúlli qazaq jastarynyń basyn qosqan úlken ıdeologıa alańy boldy. О́zderi jazyp qaldyrǵandaı, qıyn kúnderde týyp, qara túnderde ómirin ótkizse de aldyndaǵy adaldyq, ádildik, ultshyldyq jolynan taımady. Izgi nıet, qasıetti tileginen qaıtpady, shamasynsha ultyna qyzmet etý jolynda boldy. 

Ekken dán, etken qyzmet eshqaıda joǵalyp ketpeıtinindeı, odan beride qanshama ýaqyt ótip, túrli dáýirler qazaq halqyn nebir zobalańǵa salsa da, qazaq jastarynyń sol ór rýhy áli boıymyzda ekenin ár kezde ańǵartyp kelemiz. Tar kezeńde Alash arystary bastap «Birlikke» shaqyrǵan ulttyq rýh keıin 1986 jylǵy Jeltoqsan oqıǵasynda da týra solaı bas kóterdi. Ult taǵdyry tarazyda turǵanda batyr babalardyń qanymen kelgen ór namys qazaq jastaryn alańǵa atoılatyp shyǵardy. Sol Maǵjan aıtqan, kózderinde ot oınaǵan, sózderiniń jalyny bar, janynan góri ardy qymbat qoıatyn aıbarly jastar qazaqqa egemendik áperdi.

Biz munyń bárin nege aıtyp otyrmyz? Tabaldyryǵymyzdan attaǵan 2019 jyl – barlyǵymyz biletindeı Jastar jyly dep atalyp otyr. Ony Elbasy óziniń byltyrǵy 5 qazandaǵy kezekti Joldaýynda jastar men otbasy ınstıtýtyn qoldaý – memlekettik saıasattyń basymdyǵyna aınalýy tıis ekendigin eskerte kelip: «Jastardyń barlyq sanatyn qoldaýǵa arnalǵan sharalardy tolyq qamtıtyn áleýmettik satynyń aýqymdy platformasyn qalyptastyrý kerek. Kelesi jyldy «Jastar jyly» dep jarıalaýdy usynamyn», degen bolatyn.

Táýelsizdik jylnamasyna kóz júgirter bolsaq, Prezıdentimiz Nursultan Nazarbaev jastarǵa únemi qoldaý bildirip kele jatqanyn kóremiz. Aıtalyq, óz jemisin berip ónerli de ónegeli jastarǵa sep bolǵan «Serpin», «Dıplommen – aýylǵa!» baǵdarlamalary jastardyń óz mamandyǵy boıynsha jumysqa turyp, elimizge qyzmet etýi máselesine úlken kópir bolǵany anyq. 

Sondaı-aq Memleket basshysy N.Nazarbaev qazaq jastarynyń shetelde oqýyna úlken jol ashqan «Bolashaq» baǵdalamasyn jarıalap, jastardyń saıası-rýhanı jaǵynan tárbıeleýine kóp úles qosty. Bunyń barlyǵy bıylǵy Jastar jylyna ákelgen úlken baspaldaqtar. Eki  jyldan beri el ishinde úlken qoldaýǵa ıe bolyp, ónerli de bilimdi jastarymyzdyń tanylýyna sep bolyp jatqan «100 jańa esim» jobasy da Jastar jylynyń jarqyn bir beti dep qabyldaýymyzǵa turarlyq.

Biz Jastar jylynan ne kútemiz? Árıne, bıyl biz bul ataýly jyldan qazaq qoǵamynda buryn-sońdy bolyp kórmegen qazaq jastarynyń ıdeıalyq turǵyda uıymdasýy jáne qoǵamdyq-saıası isterge belsene aralasýyn kútetinimiz anyq. 

Qazaq halqyn órge súırer, ult qamy úshin ómirlerin sarp eter zıaly jastar bizde jeterlik. Solardyń kúsh biriktiretin, bir-birin birlikke shaqyratyn, baıaǵy «Birliktiń» jańasha sıpatta jalyndaı jarqyraıtyn kúnin kórseter jyl deýimiz kerek.

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.01.2019

Шымкентте салықтан жалтарғандармен күрес күшейтіледі

18.01.2019

Шымкент қоғамдық көліктерінде жолақыны СМС-пен төлейді

18.01.2019

Шымкент полицейлері қаланы «мигранттардан» тазартып жатыр

18.01.2019

Жансая Әбдімәлік «Cairns Cup 2019» турниріне шақыртылды

18.01.2019

СҚО-да бұрынғы аудан әкіміне 22 миллион теңге айыппұл салынды

18.01.2019

Назарбаев Университетінде халал стандарттарына сәйкес биологиялық белсенді қоспа әзірленді

18.01.2019

Қазақстан-Қырғызстан шекарасын демаркациялау туралы шарт ратификацияланды

18.01.2019

Апта фотосы: инспектор Ерлан Нұрғалиев

18.01.2019

Балуан Дәулет Шабанбай Олимпиада қола жүлдегері атанды

18.01.2019

Маңғыстау облысында бюджет түсімі артты

18.01.2019

Тариф бағасы төмендетіледі

18.01.2019

Солтүстік Қазақстанда мас жүргізуші полиция көлігін соқты

18.01.2019

Жетісу жастары ауыл шаруашылығына бет бұрмақ

18.01.2019

Жетісу жастары атаулы жылда атқарылатын іс жайын ақылдасты

18.01.2019

«Egemen Qazaqstan» мен «Жастар» орталығы меморандумға қол қойды

18.01.2019

Түркістанда мемлекет мұқтаждығы үшін 167 нысанды қайтару жұмыстары жүргізілуде

18.01.2019

Сөз сойыл: Ғасыр құпиясы

18.01.2019

«Депутаттың» тұсауы кесілді

18.01.2019

Талантқа тағзым

18.01.2019

Шекарада тауар ағыны тексерілуде

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Durystyq joly

Jaqsy kisi ataný, tirshilik-turmys, ómir qubylystaryna oı júgirtý, saralap zerdeleý, fılosofıalyq mádenıet qalyptastyrý, tájirıbe jınaqtaý, durystyq, adamshylyq, izgilik, ádildik, degdarlyq jolynda meıirlenip, berekeli qyzmet jasaý, ulttyń ádebi men qaǵıdattaryn jan-tánińmen qabyldaý – naǵyz tabıǵı abzal qasıet.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Bas paıda algorıtmi

Bas paıdany oılaý – búkil adam balasyna tán dúnıe. Ár adam balasynyń «ózim degende ógiz qara kúshim bar» degen qaǵıdat boıynsha tirshilik quratyny túsinikti. Biraq adam balasy qoǵam ishinde ómir súretindikten ár adamǵa tán osy qasıetti shektep ustaýǵa, ony qoǵamdyq múddege nemese qoǵamdyq ortada qalyptasqan tártipke baǵyndyrýǵa týra keledi. О́ıtkeni munsyz qoǵam damı almaıdy.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Ońtaılandyrý ońalta ma, omalta ma?

Orta bilim salasyna qatysty taǵy bir ońtaılandyrýdyń qulaǵy qyltıyp, «bul qalaı bastalyp, qalaı aıaqtalady?» degen sansyz suraq kóptiń kókeıin búlkildetip otyr. «Qundylyqtar aýysatyn, shyndyqtar shatysatyn uly ózgerister týysynda ómirdiń ózi karnavalǵa uqsap ketedi», dep Mıhaıl Bahtın aıtpaqshy, bilim salasyndaǵy mundaı reformalardan jurttyń júıkesi juqarý bylaı tursyn, karnavalǵa aınalyp bara ma degen kúdik joq emes. Qabyldanǵan, tolyqtyrylǵan zańdar, ár mınıstrdiń tusynda túzilgen baǵdarlamalar, oǵan bólingen qarjy – «óıtemiz de, búıtemiz» dep keletin jarnamaǵa bergisiz jıyndar, konferensıalar, onda sóılenetin sózder qısapsyz desek, artyq aıtqandyq bolmas.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Úılený men úı bolýdyń arasy

Statıstıka komıtetiniń ótken jylǵy máli­me­tine qaraǵanda, elimizde sońǵy on jylda 1,5 mıllıon jup otaý qursa, osy kezeńde 1 mıl­lıonnan astam jup ajyrasqan. Bul – árbir úshinshi neke buzyldy degen sóz.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу