Балқаш көлі маңына бұқар бұғысы оралды

Жаңа жыл қарсаңында Алматы облысындағы Іле-Балқаш резерватына еліміздің оңтүстік өңірінен әкелінген бұқар бұғысы жіберіліп, жерсіндіру жұмыстары басталды.

Егемен Қазақстан
12.01.2019 24850
2

Дүниежүзінің «Қызыл кітабына» енген бұқар бұғысы - табиғат ерекше жаратқан тіршілік иесі. Әлемде санаулы ғана аймақтарда кездесетін жабайы жануар шөлейтті өңірде тірлік етуге бейімделген кәдімгі бұғытұқымдастар тобына жатады. Қазақстанда бұғының бұл түрі ерекше тізімге алынып, мемлекет тарапынан қорғалады. Қазір негізінен «Сырдария-Түркістан» мемлекеттік өӊірлік табиғи паркі аумағында өсіп, көбейіп келеді.

Өткен ғасырдың алпысыншы жылдары аңшы мылтығының қарауылына жиі ілінгендіктен әрі табиғаттағы ашық кен-қазба жұмысының бей-берекет жүргізілуі мен егістік алқаптарды есепсіз жыртудың зардабы тиіп, Балқаштың құмды-шөлейтті өңіріндегі бұқар бұғысы жойылып кеткен екен. Эколог ғалымдар өндіріс пен ауыл шаруашылығының өркендеуі Балқаш көлі маңынын флорасы мен фаунасына айтарлықтай зиян тигізгенін сол 1960-70 жылдары-ақ дабыл қаққан болатын. Көл маңындағы қопалы қамыстың жаппай шабылып, өртеліп азаюынан өлкедегі тұяқты дала жануарларынан бөлек, жыртқыш аңдар да жойылып кеткені анық. Зерттеулер бертінге дейін Балқаш жағалауында жолбарыс жортқанын дәлелдеп те берген.

Бүгінде адам қолынан зиян шеккен табиғатты қалпына келтіруге қыруар қаржы жұмсалып жатыр. Бұл іске Біріккен Ұлттар Ұйымының «Дүниежүзілік жабайы табиғат» қоры кірісіп, «Қызыл кітапқа» кірген жануарлардың тұқымын көбейтуді қолға алған. Іле-Балқаш резерватына бұқар бұғысын көшіру жұмысы да осы қордың қолдауымен іске асты.

Қазір Балқаш көлі маңына арнайы салынған бейімдегіш вольерге жіберілген 2 аталық және 3 аналық бұғы қорықшылардың бақылауында. «Биоалуантүрлілікті сақтау жөніндегі ассоциация» өкілдерінің пайымдауынша, бір кездері Балқаш жағалауын мекендеген бұқар бұғысы түпкі мекендерін жатсынбай, тез бейімделіп кетуі тиіс. Ал «Дүниежүзілік жабайы табиғат» қоры келешекте Балқаш көліне дала жолбарысының оралуына қам жасап жатыр екен. Ол үшін осы маңнан жойылып кеткен тұяқты жануарлардыӊ барлық түрі мен санын көбейтіп, қалыпына келтіру керек. Бұған дейін резерватқа жіберілген жабайы қабан тұқымы жыл санап көбейіп келеді. Енді аз жылда бұқар бұғысы да отарға айналары сөзсіз. Ал алдағы 30-40 жыл көлемінде Балқаш жағалауына жолбарыс қайта оралса, ғажап болар еді...

Қалмаханбет МҰҚАМЕТҚАЛИ,

«Егемен Қазақстан»

Алматы облысы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.01.2019

Шымкентте салықтан жалтарғандармен күрес күшейтіледі

18.01.2019

Шымкент қоғамдық көліктерінде жолақыны SMS-пен төлейді

18.01.2019

Шымкент полицейлері қаланы «мигранттардан» тазартып жатыр

18.01.2019

Жансая Әбдімәлік «Cairns Cup 2019» турниріне шақыртылды

18.01.2019

СҚО-да бұрынғы аудан әкіміне 22 миллион теңге айыппұл салынды

18.01.2019

Назарбаев Университетінде халал стандарттарына сәйкес биологиялық белсенді қоспа әзірленді

18.01.2019

Қазақстан-Қырғызстан шекарасын демаркациялау туралы шарт ратификацияланды

18.01.2019

Апта фотосы: инспектор Ерлан Нұрғалиев

18.01.2019

Балуан Дәулет Шабанбай Олимпиада қола жүлдегері атанды

18.01.2019

Маңғыстау облысында бюджет түсімі артты

18.01.2019

Тариф бағасы төмендетіледі

18.01.2019

Солтүстік Қазақстанда мас жүргізуші полиция көлігін соқты

18.01.2019

Жетісу жастары ауыл шаруашылығына бет бұрмақ

18.01.2019

Жетісу жастары атаулы жылда атқарылатын іс жайын ақылдасты

18.01.2019

«Egemen Qazaqstan» мен «Жастар» орталығы меморандумға қол қойды

18.01.2019

Түркістанда мемлекет мұқтаждығы үшін 167 нысанды қайтару жұмыстары жүргізілуде

18.01.2019

Сөз сойыл: Ғасыр құпиясы

18.01.2019

«Депутаттың» тұсауы кесілді

18.01.2019

Талантқа тағзым

18.01.2019

Шекарада тауар ағыны тексерілуде

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Durystyq joly

Jaqsy kisi ataný, tirshilik-turmys, ómir qubylystaryna oı júgirtý, saralap zerdeleý, fılosofıalyq mádenıet qalyptastyrý, tájirıbe jınaqtaý, durystyq, adamshylyq, izgilik, ádildik, degdarlyq jolynda meıirlenip, berekeli qyzmet jasaý, ulttyń ádebi men qaǵıdattaryn jan-tánińmen qabyldaý – naǵyz tabıǵı abzal qasıet.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Bas paıda algorıtmi

Bas paıdany oılaý – búkil adam balasyna tán dúnıe. Ár adam balasynyń «ózim degende ógiz qara kúshim bar» degen qaǵıdat boıynsha tirshilik quratyny túsinikti. Biraq adam balasy qoǵam ishinde ómir súretindikten ár adamǵa tán osy qasıetti shektep ustaýǵa, ony qoǵamdyq múddege nemese qoǵamdyq ortada qalyptasqan tártipke baǵyndyrýǵa týra keledi. О́ıtkeni munsyz qoǵam damı almaıdy.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Ońtaılandyrý ońalta ma, omalta ma?

Orta bilim salasyna qatysty taǵy bir ońtaılandyrýdyń qulaǵy qyltıyp, «bul qalaı bastalyp, qalaı aıaqtalady?» degen sansyz suraq kóptiń kókeıin búlkildetip otyr. «Qundylyqtar aýysatyn, shyndyqtar shatysatyn uly ózgerister týysynda ómirdiń ózi karnavalǵa uqsap ketedi», dep Mıhaıl Bahtın aıtpaqshy, bilim salasyndaǵy mundaı reformalardan jurttyń júıkesi juqarý bylaı tursyn, karnavalǵa aınalyp bara ma degen kúdik joq emes. Qabyldanǵan, tolyqtyrylǵan zańdar, ár mınıstrdiń tusynda túzilgen baǵdarlamalar, oǵan bólingen qarjy – «óıtemiz de, búıtemiz» dep keletin jarnamaǵa bergisiz jıyndar, konferensıalar, onda sóılenetin sózder qısapsyz desek, artyq aıtqandyq bolmas.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Úılený men úı bolýdyń arasy

Statıstıka komıtetiniń ótken jylǵy máli­me­tine qaraǵanda, elimizde sońǵy on jylda 1,5 mıllıon jup otaý qursa, osy kezeńde 1 mıl­lıonnan astam jup ajyrasqan. Bul – árbir úshinshi neke buzyldy degen sóz.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу