Жасына жетпей қартайған балдырғандар

Астаналық бір мектептегі 2-сыныптың үздік оқу­шы­сы «Сенің сүйікті әнің қандай?» деген сұраққа: «Астанада жоқ-жоқ» деп бас­та­латын ән ұнайды», деп жауап жазыпты. Енді бірі «Аспанға қарап, жұл­дыз­­ды санайды» екен. Соң­ғы­сы тіпті со­ра­қы: «Чип-чип», дейді. Тілге тиек еткен үш әннің де түпкі мағы­насы махаббат жа­й­ында, тоқетері, сүйге­ні­не арналған туындылар. Балалардың сүйікті әндері сүю туралы. Неге?

Егемен Қазақстан
22.01.2019 2952
2

Жаңа жыл мерекесі де жетті, өтті. Жан-жақтағы туыстарымыз кішкентайлардың тәтті тілін қызықтап, балаларының ертең­гіліктер мен концерттердегі ән айтқан видеоларын жолдай жө­нел­ді. Көбі біз түгілі ата-ана­ла­рымыздың бала кезіндегі ескі ән­дер. Бір ғана мысал, «В лесу родилась ёлочка» – 115 жыл бұ­рын­ғы ән. «Балалар әндері жаңармай ма?» деген сауал­ға Мәдениет және спорт минис­­трлігі Мәдениет жә­не өнер істері департаментінің басқар­ма бас­шысы Ғани Мұрат­ұлы: «Ескі әндерді алмастыратын жаңа әндер көп, компози­торлар жазған, жазып та жүр. Сазгерлерге арналған бай­қау­лар­ды да жыл сайын ұйым­дас­тырамыз. Серік пен Әліби Әбді­нұровтар, Ерлан Ташев, т.б. көп­теген композиторлардың бала­лар­ға арналған шығармалары бар. Мәселе – оны тарату, жеткізу. Ол сол білім мекемелеріндегі ма­ман­­дардың міндеті», деп жауап бер­ді. 

Ал өз кезегінде балалар компо­зиторы, «Апатайым − анашым» әнінің авторы Сауранбек Елеуов көкейкесті мәселелердің көбі көркемдік кеңестің жоқтығынан туындағанын айтады. «Арзан әннің, сылдыр сөздің сахнаға шығуы жоғары деңгейде әділ сараптайтын орынның болмаға­нынан. Ол деген елек қой. Ал қазір қалтасы көтеретіндер му­зыка жазып, мемлекеттік қол­дау көрсететін жерге жақын жүр­­гендердің жұмысы өтімді бо­­лып тұр. Байқасаңыз, бүгінгі ән­дер ырғағының өзі шетелге ауып кеткен», дейді сазгер.­ Оның айтуын­ша, балалар ­байқаулары бар, бірақ жас ерек­шелігі ескерілмейді. 5-15 жастағы балаларға бір бай­қау өтеді, олардың аражігін ажы­­рату керек, себебі әр жас дең­­­гей­іне қойылатын талап та түр­ліше болуы тиіс. Ибрагим Нүсіп­баев, Марат Ілиясов, Бек­сұлтан Байкенжеевтің балаларға арналған әндері көп, алайда айтылмайды. 

Өткен мереке кезінде сауда орталығына барып, онда бір ба­­ланың «Бұл өмірде жетісіп жүрген ешкім жоқ» деп әндетіп жатқанын естіп, пұшайман бол­ға­нымызды әлеуметтік желі­ге­ жа­зып едік. Сонда Алматы­да­ғы №168 мектептің 10-сынып оқу­шысы, әуесқой әнші Әсел Тұр­сыналы: «Алтын Махан­бетова, Бота Бей­сенова, Мақсат Жәу­­тіковтің ба­лаларға арналған ән­дерімен өс­тік», деді. 

Балалар үшін еңбектеніп жүр­­ген шығармашылық иелері де, әндер де бар екен. Бірақ бал­дыр­ғанды бойжеткенше киіндіріп, тойларда махаббат ту­ралы ән салдырып жүрген ата-аналардың әрекетінен не түюге болады? 

Жеті жасар балақай алып мей­рамхананың ашық сахнасында: 

– Бiр сұлуды ұнатып, 

Дедім оған: «Теңім бол!»

«Жігітім-ау», деді ол,

«Әрі ойна!» – деп ән салады. 

Тағы бірі тойда көңілді ән айтады, бірақ ел алдындағы сах­налық образы көңіліңді түсі­реді. Оның боянған, жылтыр, де­несіне жабыстыра киінген кей­піне қарап, видеоға пікір қал­­дырған қолданушының: «Ол кіш­кентай қырықтағы әйел сияқ­ты», дегеніне келіспеске лаж жоқ. Шынында оның образы қы­рыққа келіп қалған әлдебір ән­шінің әлпеті мен әрекетін еске тү­сіреді. Бұл ұқсап бағу ма, әлде табыс табу ма? 

Ал бір қазақтың тойында ба­лауса биші костюмін лақ­ты­­рып жіберіп, поп музыка ко­ро­лінің қимылын қайталап би­­лейді. Оған бәрі қол шапалақтайды, қолпаштағанының бір белгісі ретінде жұрт қалтасына ақша қыстырып кетеді. Балалардың Майкл Джексонға ұқсаған қимы­лына күліп, құптаған сыңай танытамыз. Бұл тәрбие ме? Ол әлем­д­і мойындатқан өнер иесі, да­уымыз жоқ, бірақ біздің мента­ли­тетке сай ма? Қабылдауда саралау деген болмай ма? Бәрін өзі­­мізге тели беретін болсақ, бол­­­мысымызды жоғалтып алмай­мыз ба? 

Жоғарыда пікір білдірген еркін ойлы оқушы Ә. Тұрсыналы жасына сай әндерді таңдауда ата-анасы мен мұғалімдерінің бағыт бергенін айтады. Осыд­ан келіп екінші тараптың та­ла­бындағы әлсіздік, болмаса кәсі­биліктің жетіспеушілігі қы­лаң береді. Себебі мұнда ата-аналардың ғана емес, үйір­ме­лерде, өнер мектебі мен орта­лық­тарда дәріс беретін мұға­лімдердің де «қолтаңбасы» бар ғой. 

Алматыдағы №2 балалар му­зыка мектебінің директоры, саз­гер Алтын Маханбетова: «Ба­ла­лар тек балалар әндерін шыр­қау керектігін айтып жүр­геніме 17 жыл болды», дейді. Ол «Балалар әндері жоқ» дегенге мүлде келіспейтінін жеткізді. Оның ойынша, жоғарыда атал­ған мағынасыз әндерді бала ұнат­­қаннан айтпайды. «Бір әнді кү­ніне 5 рет тыңдасаңыз, сіз де жат­тап аласыз. Телеарна, радио, әлеу­меттік желіде де арзан ән­дерді насихаттайды, өйткені оның ақшасы төленген. Тіпті сау­да орталықтары мен базарларда да сол. Әндерді топтастырдық, жаздық, жинақ етіп шығардық, тараттық, концерт те бердік. Бі­рақ оның бәрі осы Алматының айналасынан әрі аса алмай жатыр. Ең маңызды себебі сол – наси­хат кемдігі», дейді ол. 

Әнші Сәкен Майғазиев: «Әрі сазгер, әрі педагог маман А.Маханбетова айтқандай, ға­лам­тор әлемінде арзан әндерді насихаттау «науқаны» толас­тамай тұр. Әлеуметтік желіде «ға­шықтық әуенін әуелеткен» балдырғандар видеосынан аяқ алып жүре алмайсыз. Мысалы, «Төлеген іздемей, табыла ма?» дейді ойын баласы. 

Енді бірі: «Менің жаны­ма, менің көзіме жаңбыр жау­ғызып, сен қайда жүрсің?», дей­ді, ал желіні шулатқан қос балдыр­ғанның қылығы күлдіреді, сосын бүлдіреді, болмаса: 

− Əзір бойдақ, басымыз бос...

− Бос орынға гүл егіңіз!» − деп әндетуші ме еді?..» дейді. 

Таралымы тіпті телекеңістікті басып озған әлеуметтік желі­лер­дегі арзан насихатты қол­да­нушының санасы мен өре­сіне қалдырасың. Себебі әр парақ­шаның иесі – соның өзі. 

Өмір онсыз да есеюден тұрады. Кішкентайлардың ересектерге еліктейтіні табиғи құбылыс. Бірақ баланың балалығына сүй­сінгің келеді. Бесіктен белі шық­пай Мәжнүннің күйін кешіп, жасына жетпей қартаймаса екен дейсің ғой. Кінәні көп іздейміз, ал жауапкершілікті жоқтап жат­­қан адам аз. Әліптің арты, мә­селенің түп-төркіні осында жат­са керек-ті. 

Айдана ШОТБАЙҚЫЗЫ,

«Egemen Qazaqstan»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.02.2019

Galaxy S10 телефоны 8 наурыздан сатылымға шығады

22.02.2019

Алдағы уақытта мұнай қымбаттай ма?

22.02.2019

Дзюдошыларымыздың Дюсельдорфтағы қарсыластары анықталды

22.02.2019

Өткен тәулікте 43 мың текше метрден астам қар жиналды

22.02.2019

Қай министрліктер мемқызметшілерге артық жұмыс істетіп отыр

22.02.2019

Маңғыстаудың көші-қон қызметі бюджетке 99 млн теңгеден астам қаражат енгізді

22.02.2019

Алматы әкімдігі мен халықаралық IFC қаржы корпорациясы ынтымақтастыққа уағдаласты

22.02.2019

Астана қаласының денсаулық сақтау саласын дамытудың басымдықтары белгіленді

22.02.2019

Солтүстік Қазақстанда әлемдегі ірі қалайы  кен орны ашылады

22.02.2019

Алматы қаласының энергоқауіпсіздігін нығайтқан жоба аяқталды

22.02.2019

Жетісулықтар «Қазақстанның 100 жаңа есімі» жобасының жеңімпазымен жүздесті

22.02.2019

«DIGITAL URPAQ» САРАЙЫ – елімізде баламасы жоқ нысан

22.02.2019

Кәсіпорындар қажет маманды өздері оқытады

22.02.2019

Кеше елордаға бір мың тоннадан астам көмір жеткізілді

22.02.2019

Қазақстанда отандық өндірістегі РТ маркалы авиациялық отынның көтерме бағасы арзандады

22.02.2019

Қостанай облысында кәсіпкер көп балалы отбасына баспана сыйлады

22.02.2019

Қозғалысты реттеймін деп айыппұл төледі

22.02.2019

Көкшетауда «EL jastar» театры ашылды

22.02.2019

БҚО құтқарушылары 5 айлық сәбиді құтқарды

22.02.2019

Асыл тұқымды 5 мың сиыр әкеледі

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Jol erejesinen buryn, saqtyq kerek

Jasyratyny joq, ózimizdiń bir áriptesimiz, Qaraǵandy tas jolynan Astanaǵa kirer tusta keshqurym, ıaǵnı alageýim shaqta kóligimen bir adamdy basyp ketti. Ol jaıaý júrginshi jolaǵymen júgire basqan jandy kórmeı qalǵan. Qansha jerden kinásin moıyndasa da, ol – jaýapker. Sebebi jaıaý júrginshige arnalǵan jolaqta ereje buzdy. Toqtamady. Al toqtar edi, biraq adamdy kórgen joq. Mine, endi mundaı jaǵdaıda kimge kiná artasyz? Jaıaý júrginshi de opat boldy, júrgizýshi de qamalady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу